2 ಅಆನವಂರಪಿ೦ಶ್‌ನೆ

ಲ ಘು ದ ಹೂ ಪ

ಎಂಬ ವಾನರವಂಿಂಗಾವನವಂಶಾಸವನೆ

ಜಾ ಶ್ರ ಸು ವಿವಿ

Amarakos’'a ೮೫೧೦೩ Namalinganusasanua by Amarasimha, edited by Lewis Rice (fourth edition 1927), revised, edited with a ney index by N. Balasubrahmanya, first published by the Director Prasaranga, University of Mysore, Mysore-6; 1970; Dem

Octavo xxxvi-+410 pp; Price Rs ೫00.

Rights of this Revised Edition rest with the University of Mysore

© ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ

ದ

ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಿ೦ಂದ ಮೊದಲನೆಯ ಮುದ್ರಣ : ೧೯೭೦ ೫೦೦೦ ಪ್ರತಿಗಳು

ಬೆಲೆ: ಎಂಟು ರೂಪಾಯಿ

ಪ್ರಕಾಶಕರು » ನ ಡೈರೆಕ್ಟರ ವ್ರಸಾರಾಂಗ, ಮಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾ ಸಿಲಂಯ ಮಾನಸಗಂಗೋತ್ರಿ, ಮೈಸೂರಂ-6

ಮುದೃಣ: ವಿದ್ಯಾ ಮುದ್ರಣ, ಮೈಸೂರು. 4

ತ್ರೆ ಸಾದಾಲ2್‌ 5 ಇಡೆ ದೆವಎ ಮಿಪ್ವೆವಿಮ್ಮಾ ಐಲುಲಅತೆವ

ತತ್ರ ಘಮ ತಂ ಪುಣ ಶ್‌ ದೆ ಪತಾ1।್ಞ ಇ. ಹ. ಶುಶಿತ್ತ್ವಿ ತಪತ್ರೆಿಷ್ತ ಎಂ.ಎ. ರಾಪರ್‌

ಎ ರವಐ ವರ ಫಹಕೆಟಣ € ಪ

ಪ್ರಕಾಶಕರ ಮಾತು

ಅಮರಕೋಶದ ಈ ನೂತನ ನ ಪರಿಸ್ಕೃತ ಆವೃತಿ ತಿಯನ್ನು ವಾಚಕರ ಕೈ ಗೊನ್ಪಿಸಲು ತುಂಬ ಹರ್ಷವಾಗುತ್ತದೆಿ.

ಸಂಸ್ಕತ ವಾಬ ಯದಲ್ಲಿ ತುಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧವೂ, ಪ್ರಾಚೀನವೂ, ಜನಪ್ರಿಯವೂ ಆದದ್ದು ike ¢ ನಾಮಲಿಂಗಾನುಶಾಸನ : ಅಥವಾ "ಅಮರಕೋಶ ', ಮೂರು ಕಾಂಡಗಳಲ್ಲಿ, ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಸರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾನಾರ್ಥಕ ಶಬ್ದಗಳನ್ನೂ ಅವುಗಳ ಲಿಂಗಗಳನ್ನೂ ತಿಳಿಸುವ ಈ ಕೋಶ ಬಹುಕಾಲದಿಂದಲೂ ಅಧಿಕೃತ ಕೋಶ ವಾಗಿ ಮೆಚ್ಚು ಗೆ ಗಳಿಸಿದೆ.

ಜಾ ರ್ಸೈಸ ಸ್‌ ಅವರು ಅಮರಕೋಶವನ್ನು ಪಂಡಿತರ ನೆರವಿನಿಂದ ಸಂಪಾದಿಸಿ ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಪ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಅದರ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಆವೃತ್ತಿ ೧೯೨೭ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟನಾಯಿತು. ಜ್‌ ಮುದೆ ನ್ರಣವನ್ನು ಪರಿಷ್ಪರಿಸಿ ಹೊಸ ಶಬ್ದ ಕೋಶದೊಂದಿಗೆ ಶಿ ಶೀ ಎನ್‌. ಬಾಲಸುಬ್ರಹ ಣ್ಯ ಜು ಪ್ರಸ್ತು ತ್ರ ಆವೈತಿ ತಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದ್ದಾ ರೆ, ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಅ ಅವರು ಅನೇಕ ಹಳೆಯ, ಹೊಸ ಪ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟು ಕೊಂಡು ಬಹಳ ಶ್ರಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ರೈಸರ ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ ಪದಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪಾದ ಪೂರಣ ಅಥವಾ ಲಿಂಗ ನಿರ್ದೇಶಗಳಿಗುಗಿ ಬಳಸಿದ್ದ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಮೂಲದ ಶ್ಲೋಕ ಗಳಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾಗಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಮಾಡಿದೆ. ಕೆಲವು ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ತವ್ಪಾಗಿ ಹೆಳಲಾಗಿತ್ತು, ಅವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿಸಿ. ಪದಸೂಚಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಶಬ್ದಗಳು, ಅವುಗಳ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಬಟ್ಟು ಹೋಗಿದ್ದುವು. ಅವನ್ನು ನೇರಿಸಿದೆ. ಸೂಚಿ ಬಹಳ ಅಸ್ಪವ್ಯಸ ಸ್ಪವಾಗಿತ್ತು, ಅದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಕಾರಾದಿ ಯಾಗಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಬರೆದಿದೆ. 'ಎಿಮರಕೋತವ ಕರ್ತೃ ಕೃತಿ ಸ್ವ ರೂಪ ಈ ವಿಷಯ ವಾಗಿ ಒಂದು ಭೂಮಿಕೆ ರಚಿತವಾಗಿದೆ. ಪ್ರ ಕಟಿನಾಗಿರುವ" Pp ಅಮರಕೋಶ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿಯೂ ಈ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಹೇಳಿಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ಶ್ರಿ ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಈ ಆವೃತ್ತಿಯ ರಚನೆಗೆ ತುಂಬ ಶ್ರ ಮಿಸಿದ್ದಾ ಕೆ, ಅವರು PSE peed ಶಬ್ದ ಕೋಶ ೧೪೫ ಪುಟಗಳಿವೆ. "ಅದರಲ್ಲಿ ೨೬೦ ಹೊಸ ಶಬ್ದ ಗಳೂ ೩೫೦ ಶಬ್ದ ಗಳ ಉಲ್ಲೇಖಗಳೂ ಸೇರಿವೆ. ಈ ಕೆಲಸ ದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದಾ ಗಲೇ, ಅವರು ಉನ್ನತ ಹುಜ್ಜಿ ಯನ್ನು ಒನ್ಪಿ ಕೊಂಡು ದೆಹಲಿಗೆ ತೆರಳಬೇಕಾಯಿತು ಅಲ್ಲಿಯೂ, ಶೆಮೆ ಹೊಸ ಜವಾಬ್ದಾರಿ "ಹೊಸೆ ಪರಿಸರಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಕಷ್ಟುಸಟ್ಟು ಐಡುಪ್ಪ ಮೊ ಕೊಡು ಇದನ್ನು ಮುಗಿಸಿಕೊಟ್ಟಿ ದ್ದಾರೆ. ಶ್ರೀ ಬಾಲಸುಬ ಹ ್ಯ ಅವರಿಗೆ ೫ನ್ನು

vi

ವಾದ ಕಶಜ್ಹತೆಗಳು ಸಲುತ್ಮವೆ. ಅವರು ಇಂಗ್ಲಿಹಿನಲ್ಲಿ, ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ, ಅಸೆ ಮಟ್ಟಿ ಗೆ ಕನ್ನ ಡದಲ್ಲಿ ಆಳವಾದ ಪಾಂಡಿತ್ಯವುಳ್ಳನ ವರು, ನಿಮ್ಮ ಯಿಂದ ದುಡಿಯುವವರ; ಅವರೆ ಎದ ತ್ತು, ದುಡಿಮೆಗಳ ಪೂರ್ಣಫಲ ಈ ಕ್ಸ ತಿಯಲಿ ಓದುಗರಿಗೆ ಮನವರಿ ಯಾಸುವುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

ಅಮರ ಕೋಶವನ್ನು ಇಷ್ಟು ಅಳು ಮಿ ಕಬ್ಬ್ಯಾಗಿ ಮುದ್ರಿಸಿ ಕೊಟ್ಟರು ವಿದ್ಯಾ ಪ್ರಿಂಟಿರಿಯ ಶ್ರೀ ಎನ. ಆರ್‌. ಶಿವರಾವರ್‌ ಅವರಿಗೆ ನಮ್ಮ ಧನ್ಯವಾದಗಳ ಸಲ್ಲುತ್ತವೆ.

ಪ್ರಭೆಂಶಂಕರ ನಿರ್ದೇಶಕ

ಭೂಮಿಕೆ

ಭಾಷೆಯನ್ನು ಕುರಿತ ಕುತೂಹಲ ಮತ್ತು ಅದರ ತಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅಧ್ಯ್ಯಯನಗಳಿಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ವರಂಪರೆ ಇದೆ. ಮೊದಲಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶ ಒಂದೇ ಆಗಿದ್ದು ಕಾಲಾನುಕೃಮದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಅವು ಸ್ಪತಂತ್ರ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಾದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ವೇದಗಳ ಧ್ವೈಠಿಸಾಧುತ್ತವನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ವ್ರಾತಿಶಾಖ್ಯಗಳು ಹುಟ್ಟಿದಂತೆ, ಅವುಗಳ ಶಬ್ದಸಾಧುತ್ಛವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ವ್ಯಾಕರಣವು ಹುಟ್ಟಿದಂತೆ, ಅವುಗಳ ಅರ್ಥಾವಬೋದೆಗೆ ಸಹಾಯಕನಾಗಿ ನಿಘಂಟು ಗಳು ಅಧವಾ ಸದಸಮಾಮ್ಮಾ ಯಗಳ ಹುಟ್ಟಿದವು. ಈ ನಿಘಂಟುಗಳನ್ನು ನಿವರಿಸಲು ಅವುಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನರೂಪವಾಗಿ ನಿರುಕ್ತಗಳು ಹುಟ್ಟಿದವು. ವೇದಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಜನಿಸಿದ ವ್ಯಾಕರಣವು ಅನಂತರದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಲೌಕಿಕ ಭಾಷೆಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿ ದಂತೆ, ವೈದಿಕ ಶಬ್ದಗಳ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಹೊರಟ ನಿಘಂಟುಗಳು ಲೌಕಿಕ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು ಕೋಶಗಳಾದವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಲವು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಶಬ್ದ ಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿ ವಾರಿಭಾಹಿಕ ಕೋಶಗಳಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡರೆ, ಕೆಲವು ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಶಬ್ದಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೋಶಗಳಾದವು. ಅಮರ ಸಿಂಹನದು ಈ ಎರಡನೆಯ ವರ್ಗದ್ದು. ಅದರ ಇತಿಹಾಸ ಇತರ ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರ ಗಳ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿದೆ. ಯಾಸ್ಟನ ನಿರುಕ್ಕದಂತ್ಕೆ ಪಾಣಿನಿಯ ಅಷ್ಟಾಧ್ಯಾಯಿ ಯಂತೆ, ಅಮರಸಿಂಹನ ನಾವುಲಿಂಗಾನುತಾಸನವೂ ತತ್ಸೂರ್ವದ ಕೃತಿಗಳ ಅಂತಿಮ ಫಲವಾಗಿದ್ದರೂ ಅವನ್ನೆ ಲ್ಲಾ ಮರೆಸಿ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ನಮಗೆ ಇಂದು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಿಕ್ಕಿರುವ ಸಾಮಾನ್ಯಕೋಶಗಳ ಅದ್ಯಕೃತಿಯಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ.

೧

ಕೋಶ ಅಥವಾ ನಿಘಂಟು ಎಂದರೆ ಶಬ್ದಗಳ, ಪದಗಳ ಒಂದು ಸಂಗ್ರಹ. ಅದನ್ನು "" ಕೋಶಃ ಶಬ್ದಾದಿಸಂಗ್ರಹೇ'' ಎಂದು ಮೇದಿನೀ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವ ಕೋಶಗಳೂ, ನಿಘಂಟುಃ ನಾನಮುಸಂಗ್ರಹಃ?'' ಎಂದು ಕಲ್ಪದ್ರುಕೋಶವೂ ಲಕ್ಷಿಸುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆಯೇ «« ಕೋಶಃ ಶಬ್ದಷರ್ಯಾಯಜ್ಞಾ ಪಕೇ ಗ್ರಂಥೇ'' ಎಂದು ಮೇದಿನೀಕಾರನೂ, "« ನಏಕಾರ್ಥವಾಚಿನಾಂ ಪರ್ಯಾಯಶಬ್ದಾನಾಂ ಸಂಘಃ ಯತ್ರ ಪ್ರಾಯೇಣ ಉಪ ದಿಶ್ಯತೇ ತತ್ರ ನಿಘಂಟುಶಬ್ದಃ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಎಂದು ಸಾಯಣರೂ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. Dictionary ಎಂದರೆ " ಭಾಷೆಯೊಂದರ ಪದಗಳನ್ನು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಕಾರಾದಿ ಯಾಗಿ, ಷಟ ೈಮಾಡಿ ಅವುಗಳ ಅರ್ಥವನ್ನು ಅದೇ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ನೀಡುವೆ

viii ಗ್ರಂಥ'' ಎಂದು ಇಂದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದರೂ, ಅದರ ಮೂಲಾರ್ಥ 44 ಪದಗುಚ್ಛ ಗಳ ಟೆ ಪದಗಳ ಸಂಗ್ರ ಹ? ಎಂದಷ್ಟೆ € ಆಗಿತ್ತು. Dictionarius ಎಂಬ ಸದವನ್ನು ಜಾನ್‌ ಗಾರ್ಲ೯ಂಡ್‌ ಕು ಹ ಶ. ೧೨೨೫ರಲ್ಲಿ ಅಭ್ಯಾಸಿಗಳಿಗಾಗಿ ವಿಷಯಾನು ಸಾರ ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದ ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ ವದಗುಚ್ಛ ಹಾಗೂ ಪದಗಳ ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಬಳಸಿದನು. ೧೫೮೨ರಲ್ಲಿ ರಿಚರ್ಡ್‌ ಮುಲ್ವಾನ್ಸರನು ಕ ನಮ್ಮ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ನುಡಿಯಲ್ಲಿ ನಾವು ಬಳಸುವ ಎಲ್ಲ ಪದಗಳನ್ನೂ , « « ಒಂದು 61011028116 ಯಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರ ಹಿಸಲು ?? ಭಾ ಮಾಡಿದನು. ೧೬ ೨೩ರಲ್ಲಿ ಹೆನ್ರಿ ಕಾಕ್ರಾಮನು ಕ್ಲಿ ಷ್ಟ ಪದಗಳ ತೋಶವೊಂದರೆ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಈ ಪದವನ್ನು ಮೊಟ್ಟ, ಮೊದಲಿಗೆ ವ 5 ಯೋಗಿಸಿದನು.

ಕೋಶಗಳ ರಚನೆಗೆ I ಅರ್ಥಕ್ಲಿಷ್ನ ಬ್ಯ ಸ ತೆಯೋ, ಲಿಪಿವ್ಯತ್ಯಾಸವೊ ಅಥವಾ ಸ್ಮೃತಿಸೌಸರ್ಯವೋ ಆಗಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ ಖೆ. ಅರ್ಥಂ ವಾಚಃ ಪುಷ್ಪಫಲಂ ಎತ ಅರ್ಥವು ಭಾಷೆಯ ಹೂವು, ಹೆಣ್ಣು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ. ಅರ್ಧಜ್ಞ ಇತ್‌ ಸಕಲಂ ಭದ್ರ ಮಶ್ತುತೇ — ಅರ್ಥ ತಿಳಿದವನು ಎಲ್ಲ ಮಂಗಳವನ್ನೂ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ. ಭಾಷೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಪ್ರಾಚೀನರ ಒಂದು ರೂಢೆಭಾವನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಕಾಲ ಸರಿದಂತೆ, ಭಾಷೆ ಬೆಳೆದಂತೆ, ಅದನ್ನು ಮಾತಾಡುವ ಜನ ದೂರದೂರ ಹರಡಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಚಿರ ಪರಿಚಿತ ಪದಗಳ ಅರ್ಥ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಬಹುದು ಅಥವಾ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಲ್ಕಡ ಬಹುದು. ಆ ವದಗಳು ಐಹಿಕ ru ಸಾಮಗ್ರಿ ಮಾತ್ರ ಆಗಿರದೆ ವಾರಲ್‌ೌಕಿಕ ಶೈ ಯಸಾ ೨ ಧೆಕಗಳೂ ಆಗಿದ್ದ ಡೆ ಪರಿಸ್ಥಿ ತಿ ಇನ್ನೂ ಗಂಭೀರವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು bi ಲು ಕೋಶಗಳು 'ಅಥವ ಸಾ ನಿಘಂಟುಗಳು ರಚಿತವಾದವು. « ಪ್ರಾಚೀನ ಖಯಷಿಗಳು ಧರ್ಮವನ್ನು ಸಾಕ್ಸಾತೃರಿಸಿಕೂಂಡಿದ್ದರು. ಅವರಿಗೆ ವೇದವು ತಾನಾಗಿಯೇ ಗೋಚರವಾಗಿತ್ತು. ಇಂಥೆ ಸಾಕ್ಸ್ಪಾತ್ಕಾರದ ಶಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯವರಿಗೆ ಅವರು ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಉಪದೇಶಿಸಿದರು. ಉವದೇಶವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲೂ ಶಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದ ಮುಂದಿನ ಜನಾಂಗ ಅರ್ಥವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವಂತಾಗಲೆಂದು ನಿಘಂಟು ವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು.'' ನಿಘಂಟುವಿನ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಪತ್ತಿಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಯಾಸ್ವರ ವಿವರಣೆ ಇದು.

ಪ್ರಾಚೀನ ಅಸ್ಪಿರಿಯನ್‌ ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯೆನರ ಕೋಶಗಳ ಇತಿಹಾಸ ಬೇರೆಯಾಗಿದೆ. ಅವರ ಮೊದಲ ಕೋಶಗಳ ಉ ದೇಶ ವದಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸು ವುದಾಗಿರದೆ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು. ವ್ರಾಚೀನ ಚಿತ್ರಲಿಪಿಗಳ ಅಥವಾ ಭಾವನಾಲಿಪಿಗಳ ನಾ. ನವನ್ನು ಧ್ವನ್ಯಾತ್ಮಕ ಮಾತ್ರಾ ಸಂಕೇತಗಳು ಅಥವಾ ಅಕ್ಷರ ಸಂಜ್ಞೆ ಗಳು ಆಕ್ರ ಮಿಸಿದಾಗ, ಅವು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿಯೇ ಶ್ಲಿಷ್ಟವಾದವು ॥ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರ ವಿಪಿ ಗಳನ್ನು ಸಂಕೇಶಗಳ ಮೂಲಕ ವಿವರಿಸಲು ಮಾತ್ರಾಕೋಶ ಭಾಗ ಜಃ ರಚಿತವಾದವು. ಇವನ್ನು ಜೇಡಿ ಹಲಗೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮೇಲಿಂದ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಕೊರೆಯ ಲಾಗಿತ್ತು. ಇಂಥ ಹಲಗೆಗಳು ನಿನೆನೆಯ ಅಶುರ್ಬನಿಪಲ್‌ ಮಹಾಗ್ರಂಥಾಗಾರದಲ್ಲಿ

1% (ಸು. ಕ್ರ. ವೂ. ೬೬೯-೬೩೩) ದೊರೆತಿವೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಚೇಣಾ ಜವಾನುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇಂಧ ಮಾತ್ರಾಕೋಶಗಳು ಬಳಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದವು, ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಬಗೆಯ ಕೋಶಗಳಿದ್ದವು. ವೃತ್ತಿ ಕಸುಬು

ಲ್‌ಿ ಮತ್ತು ಕೌಶಲಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪದಗಳ ಸಂಗ್ರಹೆಗಳೀ ಅವು. ಗ್ರೀಕರಲ್ಲಿ

ಅಡುಗೆಯೆ, ಪಾನಪಾತ್ರೆಗಳ ನಿಘಂಟುಗಳಿದ್ದವು. ಅಂತೆಯೇ ಕ್ಲಿಷ್ಟ ಪದಗಳ, ಪರ್ಯಾಯ ವದಗಳ, ದೇಶೀ ವದಗಳ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತೀಯ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಕೋಶ ಗಳಿದ್ದವು. ಇವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ರುದ್ರ ಹಾಗೂ ವೈನೋದಿಕ ಘವಿಗಳ, ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದ, ಪ್ಲೇಟೋ ಮತ್ತು ಇತರರ ಅರ್ಥಕೋಶಗಳೂ ಇದ್ದವು. ನಮ್ಮ ಪ್ರಾಚೀನ ವೈದ್ಯ, ಜ್ಯೋತಿಷ ಮೊದಲಾದ ಫಿಘಂಟುಗಳು ಮತ್ತು ಪದಾನುಕೃಮಣಗಳು ಈ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವು.

ಒಟ್ಟಿ ನಲ್ಲಿ ವ್ರಾಚೀನ ಕೋಶಗಳು ಷಂಡಿತರಿಂದ ಪಂಡಿತರಿಗಾಗಿ ಅಥವಾ ವೃತ್ತಿಗರಿಗಾಗಿ ರಚಿತವಾಗಿದ್ದು ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಷದಸಂಗ್ರಹಗಳೋ ಅಪೂರ್ಣ ಅರ್ಥ ಕೋಶಗಳೋ ಆಗಿದ್ದವು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಇವು ಸಾರ್ವಜನಿಕೋಪಯೋಗಿಯಾದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೋಶಗಳಿಗೆ ಮೂಲವಾದವು.

೨

ಕೋಶಕ್ಕೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವ್ರಾಚೀನತೆ ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲದೆ ಅನ್ಯಾ ದೃಶವಾದ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟಸ್ಥಾ ನವೂ ಡೊರೆತಿದೆ. ಪ್ರಪಂಚದ ಕೋಶಸಾಶಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಂದು ಲಬ್ಧ ವಿರುವ ವ್ರಾಚೀನತಮ ಕೃತಿ ಎಂದರೆ ವೈದಿಕ ನಿಘಂಟು. ಅದನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ನಿರುಕ್ಕ ಒಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವವ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಒಂದು ವೇದಾಂಗವೂ ಹೌದು. ಅದನ್ನು ಓದದೆ ಹೋದರೆ ವೇದಾಧ್ಯಯನ ಸಾಂಗವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ವೇದಾರ್ಥ ನಿಷ್ಕೃಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ನಮಗೆ ಸಿಕ್ಕಿರುವ ಯಾಸ್ಕರ ನಿರುಕ್ತದ ಕಾಲವನ್ನು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಸು.ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೭೦೦ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿದ್ದರ್ಕೂ ಅಬೀ ಮೊದಲನೆಯ ನಿರುಕ್ತ ವೇನೂ ಆಗಿರದಿದ್ದುದಕ್ಕ್‌ ಆ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲೇ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಶಾಕಟಾಯನ್ಕ ಗಾರ್ಗ್ಯ್ಯ, ಶಾಕಸೂಣಿ, ಗಾಲವ, ಚಿವಮನ್ಯವ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಾಚೀನ ನೈರುಕ್ಕರನ್ನು ಯಾಸ್ಟರು ಹೆಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಂತೆಯೇ ಅಮರಸಿಂಹನ ನಾವಮಲಿಂಗಾನುಶತಾಸನವೂ ಹೂಡ ನಮಗೆ ಸಿಕ್ಕಿರುವ ಸಾಮಾನ್ಯಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚಿನತಮವಾದರೂ ಅದು ಕೋಶಸಾಹಿತ್ಯದ ಆದ್ಯಕೃತಿ ಅಲ. ಅನ್ಯತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಈ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ರಚಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಗ್ರಂಥಕಾರನೇ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅಮರಸಿಂಹನಿಗೆ ಪೂರ್ವದ ಕಾತ್ಯಾ, ವಾಚಸ್ಪತಿ, ವ್ಯಾಡಿ, ವರರುಚಿ, ಭಾಗುರಿ, ಧನ್ವಂತರಿ ಮುಂತಾದ ಕೋಶಕಾರರನ್ನು ಮತ್ತು ತ್ರಿಕಾಂಡ, ಉತ್ಪಲಿನೀ, ಶಬ್ದಾರ್ಣವ, ರತ್ನ ಕೋಶ, ಮಾಲಾ ಮೊದಲಾದ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಅಮರಕೋಶದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವೈದ್ಯಕೋಶ

2%

ವಾದ ಧೆನ್ವ್ಯಂತರಿನಿಘಂಟಿ ಉಪಲಬ್ಧವೂ ಆಗಿದೆ. ಯಾಸ್ಕರ ನಿರುಕ್ತದಂತೆಯೇ ಅಮರಸಿಂಹನ ನಾಮಲಿಂಗಾನುಶಾಸನನವು ತತ್ಪೂರ್ವದ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಮರೆಮಾಡಿದ್ದು ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಇತಿಹಾಸದ ವರಂಪರೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿಯೇ ಇದೆ.

ಷಿ

ಅಮರಸಿಂಹನ ಕಾಲ ಮತ್ತು ಜೀವಿತಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಖಚಿತವಾಗಿ ತಿಳಿದಿರು ವುದು ಅತ್ಯಲ್ಪ. ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯನ ಆಸ್ಚಾನದ ನವರತ್ನ ಗಳಲ್ಲಿ ಇವನೂ ಒಬ್ಬನೆಂದು ಳಿಸುವ ಒಂದು ಸುಭಾಷಿತವಿದೆ : ಧನ್ವಂತರಿ ಕ್ಷಷಣಕಾಮರಸಿಂಹೆ ಶಂಕು ವೇತಾಲಭಟ್ಟಿ ಘಟಕರ್ಪರ ಕಾಲಿದಾಸಾಃ | ಖ್ಯಾತೋ ವರಾಹಮಿಹಿರೋ ನೃ ಪತೇಸ ಸಭಾಯಾಂ ರತ್ನಾನಿ ವೈವರರುಚಿರ್ನವ ವಿಕ್ರ ಮಸ ತ! ಈ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯನು ೪ನೆ ಶತಮಾನದ ಚಂದ್ರಗುಪ್ತ ಐಕ್ರಮಾದಿತ್ಯನೆಂದು ಹೆ ಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇದು ಐತಿಹ್ಯ ಮಾತ್ರ. ೬ನೆ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಉಜ್ಜಯನಿಯ ಗುಣರಾತನು ಈ ಗ್ರಂಧವನ್ನು ಚೇೀೇಣೀಭಾವೆಗೆ ಅನುವಾದ ಮಾಡಿದನೆಂದು ಲಾಸ್ಸೆನ್‌ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಬಂಗಾಳದ ಬೌದ್ದ ವೈಯಾಕರಣಿ ಚಂದ್ರ ಅಥವಾ ಚಂದ್ರಗೋಮಿಗಿಂತ ಅಮರೆಸಿಂಬೆ ಸೂರ್ವದವನು ಎಂದು ಅಮರಸಕೋಶದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರ ತೀರಸ್ಥಾಮಿ (೧೧ನೆಯ ಶತಮಾನ) ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಚಂದ್ರ ಗೋಮಿಯು * ಕ್ರಿ.ಶ. ಅಲ೦ರಲ್ಲಿದ್ದ ವೈಯಾಕರಣಿ ವಸುರಾತನ ಗುರು ಜೀನೆಂದ್ರ ಬುದ್ಧಿ (ಕ್ರಿ.ಶ. ೭೦೦) ತನ್ನ ಕಾಶೀ ವಿವರಣಪಂಜಿಕಾದಲ್ಲಿ " ತಂತ್ರಂ ಪ್ರಧಾನೇ ಸಿದ್ಧಾ ೦ತೇ' ಎಂದು ಅಮರಕೋಶ ವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾ ನೆಂದು ಆರ್‌. ಜಿ. ಭಂಡಾರಕರರು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಶಕ ೭೮೯ರಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾದ ಅಮೋಘವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅಮರಕೋಶದ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆಯೆಂದು ಕೆ.ಜಿ. ಓಕ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಆಧಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಅಮರಸಿಂಹನು ಕ್ರಿಶ. ೬ನೆ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿನವನೆಂದೂ, ಪ್ರಾಯಶಃ ಕ್ರಿ.ಶ. ೪೫೦ರಲ್ಲಿ ಇದ್ದಿರಬಹುದೆಂದೂ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇದು ಸರ್ವಸಮ ತೆ ಅಭಿಪ್ರಾ ಯವೇನೂ ಅಲ್ಲ. ಜಿನೇಂದ ದ್ರಬುದ್ಧಿಯ ನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಅಮರಸಿಂಹನ Ww ಸ್ಲೀಖವಿಲ್ಲ; ೬ನೆ ಶತಕದಲ್ಲಿ ಅವನು ಇದ ನೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಆಧಾರ ಅವನು ವಿಕ ಕ್ರಮಾದಿತ್ಯನ ಆಸ್ಕ್ಮಾ ನರತ್ವ ಮಾಗಿದ ; ನೆಂಬ ಐತಿಹ್ಯ ಮಾತ್ರ ; : ಆದರೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ ಅಳಿದುದರಿಂದ Wc ಆತೆ ಶತಕದ ತರು ಇದ್ದಿ ರು ವುದು ಅಸಂಭವ -- ಇದು ಎ.ಬಿ. ಕೀತ್‌ರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಲಾಸ್ಸನ್ನ್ನ ರ ಆಧಾರವನ್ನು ಬುನ್ಯು ನನ್ಯೋ (೧೮೯೦) ಪ್ರ ಪ ತ್ರಿ ಸಿದ್ದಾ ರೆ. ಚಂದ್ರ ಟ್‌ ಒಂದೆ ಇದ್ದ ಸಂಗತಿ ವಿಚಾರಾರ್ಹವೇ ವಿನಾ ನಿರ್ದ ಯಕವಲ್ಲ. ಆದ್ದ 4 ಅಮರಸಿಂಹನ ಕಾಲ ಖಚಿತ

೩.1

ವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಎಸ್‌. ಎಂ. ಕತ್ರೆ (Amara’s Contribution to Indian Lexicography, Vikrama Volume, Scindia Oriental Society, Ujjain, 1948, ಪು. 199-212) ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

ಅಮರೆಸಿಂಹೆನು ಬೌದ ನಾಗಿದ್ದ ಮ. ಇದಕ್ಕೆ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಆಧಾರ ದೊರೆಯು ತ್ತದೆ. ಗ್ರಂಥದ ಮಂಗಳಕ್ಲೊ ಕದಲ್ಲಿ ಸ್ಫುತಿಸಿರುವುದು ಶಾಕ್ಯಮುನಿ ಬುದ್ಧನನ್ನು ಎಂದು ಶಿರಸಾ ಮಿ (ಗೈಂಧಾರಂಭೇ ಅಭೀವ್ಸಿತಸಿದ್ಧಿ ಹೇತುಂ ಜಿನಮನುಸ್ಮೃೃತ್ಯ) ಮತ್ತು ಸೆವಾ? ನಂದ (ಆತ್ರ ಚಾನುಕೋಪಫಿ ಶಾಕ್ಚುಲಕ್ಷಣೋರ್ಥೊೋ ಜ್ಞಾನ ದಯಾದಿಭಿಃ ಸ್ಪಷ್ಟಂ ಪ್ರತೀಯೆತೇ) ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ಪರ್ಗವರ್ಗದಲ್ಲಿ ದೇವಾಸುರ ವಾಚಕ ನಾಮಾನ್ಯ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ ದೇವವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹೇಳುವಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧ ನ ಹೆಸ ರುಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ಹೇಳಿ ಅನಂತರ ಬ್ರಹಾ ಬದಿಗಳ ಹೆಸ ರು ಗಳನ್ನು ಹೇಳಿರುವುದು ಇದನ್ನು. ಪುಷ್ಟೀಕರಿಸುತ್ತ ದೆ. ಅವನಿಗೆ ಯಾನ ತಿಳಿದಿತೆಂದೂೂಕವಿಯಾಗಿಯೂ ಟು. ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದನೆಂದೂ ಕೀತ್‌ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿ ದ್ದಾರೆ... ಅವನು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವರ್ಗದ ಕವಿಯಾಗಿದ್ದುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸುಭಾಷಿತ ಇದೆ:

ಕವಿರಮರಃ ಕವಿರಮರುಃ ಕವಿರಭಿನಂದಶ್ಚ ಕಾಲಿದಾಸಶ್ಜ್ಚ!

ಅನ್ಯೇ ಕವಯಃ ಕಷಯಃ ಚಾಪಲಮಾತ್ರಂ ಪರಂ ದಧೆತೇ | ಆದರೆ ಅವನೆ ಕವಿತೆಗಳು ಯಾವುವೂ ಬಜರಂಗ ಇದು ಎಷ್ಟ ರಮಟ್ಟ ಗೆ ನಿಜ ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅದೂ ಅಲ್ಲದೆ ಕನಿ ಅಮರನೂ ತೋಶಕಾರ ಅಮರನೂ ಒಬ್ಬನೇ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಆಧಾರವಿಲ್ಲ. ಅದರೂ ಶಾಲಿಕನದೆಂದು ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನ ಕೋಷ (ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೧೦೦) ಉದಹರಿಸಿರುವ ಈ ಕಳಗಿನ ಪದ್ಯ ಅದಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪುಷ್ಟಿ ಕೊಡುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಯೋಗಪ್ಯಕ್ತ ತ್‌್‌ ್ರತಿಪದನಿಶೇಷಾರ್ಥ ಕಥನೇ

ಸತ್‌ ಆ ar ರಸವತಿ ಚ ಕಾವ್ಯಾರ್ಥರಚನೇ |

ಬಗನ್ಯಾಯಾಯಾನುನ್ಯೈರ್ದಿಕ ಪರಿಣತಾವರ್ಥವಚಸೋಃ

ಮತಂ ಜೇದಸ್ಮಾಕಂ ಕವಿರಮರಸಿಂಹೋ ವಿಜಯತೇ! ಈ ಪದ್ಯ ಸುಭಾಷಿತ ರತ್ನಭಾಂಡಾಗಾರ ಮತ್ತು ಸದುಕ್ತಿಕರ್ಣಾಮೃತಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಅಮರಸಿಂಹನ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಒಂದೆರಡು ದಂತಕಭೆಗಳೂ ಇನೆ. ಮಾಮಾಂಸಾಭಾಷ್ಕಕಾರ ಶಬರಸ್ಸಾಮಿಗಳಿಗೆ ಶೂದ್ರಸ್ತ್ರೀಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟದ ಮಗ ಇವನು ಎನ್ನುವುದು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಮತ್ತೊ ಂದರ ಫೆ 'ಪ್ರಕಾರ, ಪಾರಮಾರ್ಥಿಕ ಪ್ರಯೋಜನನಿಲ್ಲದವೆಂದು ಅವನು ತನ್ನ ಗ್ರಂಥಗತನ್ನೆ ಲ್ಲಾ `ಸುಡುತ್ತಿ, ದ್ದಾ ಗ ಶಂಕರಾ Ko ಬಂದು ಅಮರಕೋಶವನ್ನು ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಉಳಿಸಿದರೆಂತೆ. ದಂತಕಥೆಗಿಂತೆ ಹೆಚಿ ತನ ಸ ಸತ್ಯವನ್ನು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅರಸುವುದು ವ್ಯರ್ಥಶ್ರ ಮವಾದೀತು.

೫1]

ಲ

ಅಮರಸಿಂಹನ ಗ ಗ್ರಂಥ ಅವುರಕೋಶ ಎಂದು ಲೋಕಪ್ರ ಸಿದ್ಧ ವಾಗಿದ್ದ ರೂ ಅವನು ಅದನ್ನು ಕರೆದುದು ನಾಮಲಿಂಗಾನುಶಾಸ ನ, ಅಂದರೆ ಹೆಸ ರುಗಳನ್ನು ಮತ್ತ, ಆವುಗಳ ಲಿಂಗಗಳನ್ನು ಬೋಧಿಸುವ ಗ್ರಂಥೆ, ಎಂದು. ಸುಲಭವಾಗಿ ನೆನನಿಡಲು ಅನುಕೂಲ ವಾಗುವಂತೆ ಇದು ಶ್ಲೋಕರೂಪದಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾಗಿದೆ. ಇಡೀ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಮೂರು ಕಾಂಡಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಿ, ಪ್ರತಿಕಾಂಡವನ್ನೂ ವಷಯಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವರ್ಗ ಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿದೆ. ಈ ರೀತಿ ಪ್ರಥಮಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಗ, ವ್ಯೋಮ, ದಿಕ್‌, ಕಾಲ, ಧೀ, ವಾಕ್‌, ಶಬ್ದಾದಿ, ನಾಟ್ಯ, ಪಾತಾಳ, ಭೋಗಿ ನರಕ್ಕ ವಾರಿ ಎಂಬ ೧೨ ವರ್ಗಗಳು ; ಡ್ವತೀ ಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ಭೂ, ಪುರ, ಶೈಲ, ವನೌಷಧಿ, ಸಿಂಹಾದಿ, ಮನುಷ್ಯ, ಬ್ರಹ್ಮ, ಕ್ಷತ್ರಿಯ, ವೈಶ್ಯ, ಶೂದ್ರ ಎಂಬ ೧೦ ವರ್ಗಗಳು ; ಮತ್ತು ತೃತೀಯ ಕಾಂಡದೆಲ್ಲ ನಿಶೇಷ್ಯ ನಿಪ್ಲು, ಸಂಕೀರ್ಣ, ನಾನಾರ್ಥ, ಅವ್ಯಯ, dyes ಸಂಗ್ರ ಹ ಎಂಬ ೫೮ ವರ್ಗಗಳು ಇವೆ. ಶೊ ತ್ಲೀಕಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಪದಸಂಖ್ಯೆಗಳು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಿಂದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನ ವಾಗಿವೆ. ಮೂಲದ ಭಿನ್ನ ಆಕರಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಕ್ಸಿಷ್ತಗಳಿಂದಾಗಿ ಶ್ಲೋಕನಂಖ್ಯೆ ಯಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಅರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಿರುವ ಶಬ ಗಳನ್ನೂ ಸ್ನ ತಂತ ಪದಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದರಿಂದ ಪದಸಂಖ್ಯೆ ಯಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ತೋರಿಬರುತ. ದೆ” ಮಾದರಿಗಾಗಿ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪ ಕೆಳಗೆ ಉನಹೆರಿಸಿದೆ :

ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಮೂಲ ಪ್ರಕ್ಷಿಶ್ತ ಒಟ್ಟು ಪದ ಶ್ಲೋಕ ಶ್ಲೊ (ಕ್‌ ಸಂಖ್ಯೆ ಕ್ಲೇರಸ್ವಾಮಾ (ಪೂನಾ ಮುದ್ರಣ) 1498 58 1556 9834 ಮಾಹೇಶ್ವರೀ (ಬಾಂಬೇ ಸಂಸ್ಕೃತ ಸೀರೀಸ್‌) 1495} 31} 1553 12317 ಮಾಹೇಶ್ವರೀ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ) 1494 44 1538 10797 ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸುಧಾ (ನಿರ್ಣಯಸಾಗರ) 1483 — 14838 12989 ಗುರುಬಾಲಪ್ರ ಬೋಧಿಕಾ (ವಾವಿಳ್ಗ) 1504 86 1540 10834 ರೈಸ್‌ (1927) 15040 — 1540 10800

ಅಭ್ಯುದಯ ನಿಃ ಶ್ರೇಯನಸಗಳಿಗಾಗಿ ಜಾ ನ ನದಯಾಸಿಂಧುವಿನ ಕಿರ್ಮಲ ಗುಣಗಳನ್ನು ಭಜಿಸುವ ದ ಗ್ರಂಥ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಂದಿನ ನಾಲ್ಬು ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಶದ ರಚನಾಕ್ರ ಮವನ್ನೂ , ಅದರಲಿ ಬಳಸಿರುವ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನೂ ತಿಳಿಸಿದೆ. ಅನಂತರ ಪದಗಳ 3 ಪಟ್ಟ ಮೊದಲುಗುತ್ತ ದೆ. ಭಾರತೀಯ ವಿಶ್ವ ಪಟದ ಮೇಲು ದಿಯಾದ ಸ ಸೈರ್ಗದಿಂದ PR ಯೂಟ ನರಕದವರೆಗಿನ ವಿಷಯ ಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ಪ ಪದಗಳನ್ನು ನ ಥಮಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದೆ. ದ್ವಿತೀಯ ಕಾಂಡವು ಭೂಲೋಕಕ್ಕೆ ಮಾಸಲು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗದ ವಿಶೇಷಣಗಳು, ಇತರೆ

2.111

ಪದಗಳು, ನಾನಾರ್ಧಪದಗಳು, ಅವ್ಯಯಗಳು ಹಾಗೂ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಕಾಗುಣಿತದಂತೆ ಉಪದೇಶ ಮಾತ್ರೆ ಸಾಧ್ಯವಾದ ಸಂಸ್ಕೃತ ಲಿಂಗಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮಗಳು ತೃತೀಯ ಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ಉಕ್ಕವಾಗಿವೆ. ನಾನಾರ್ಥವರ್ಗವನ್ನುಳಿದು ಇತರ ವರ್ಗ ಗಳಲ್ಲಿ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಅರ್ಧಸಾಮ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ ಜೋಡಿಸಿದೆ; ನಾನಾರ್ಥವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅವನ್ನು ಅಂತ್ಯವ್ಯಂಜನದ ಪ್ರಕಾರ ಜೋಡಿಸಿದೆ. ಒಟ್ಟ ನಲ್ಲಿ ಇದು ನಾಮ ಲಿಂಗಿ ಗಳನ್ನು ಬೋಧಿಸುವ ಪರ್ಯಾಯ ಹಾಗೂ ನಾನಾರ್ಧ ಕೋಶ.

ಗ್ರಂಥದ ಎರಡನೆಯ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅಮರಸಿಂಹನು ಕೋಶರಚನೆಯಲ್ಲಿ ತಾನು ಅನುಸರಿಸಿರುವ ಆರು ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾನೆ ಕ

ಸಮಾಹೃತ್ಯಾನ್ಯತಂತ್ರಾಣಿ ಸಂಕ್ರೈವ್ಲೈೊಃ ಪ್ರತಿಸಂಸ್ಥ ತ್ಭಃ |

ಸಂಪೂರ್ಣಮುಚ್ಯತೇ ವಗೆಗ್ಸರ್ನಾಮಲಿಂಗಾನುಶಾಸನಂ ( ಅವು ಅನ್ಯತಂತ್ರ ಸಮಾಹಾರ, ಸಂಕ್ಷೇಪ, ಪ್ರತಿಸಂಸ್ಕರಣ, ವರ್ಗೀಕರಣ, ನಾಮ ಲಿಂಗಾನುಶಾಸನ, ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣತೆ. (೧) ಅವ್ಯತಂತ್ರಸಮಾಹಾರ ಎಂದರೆ ಇತರ ಗೃಂಥೆಗಳಂದ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು. ಅವು ಯಾವುವು ಎಂಬುದನ್ನು ಅಮರಸಿಂಹೆನು ತಿಳಿಸದಿದ್ದರೂ ಅವನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಕಾರರಾದ ಕ್ರೀರಸ್ವಾಮಿ, ಸರ್ವಾ ನಂದ ಕೆಲವನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕಾತ್ಯ, ವಾಚನ್ಸತಿ, ವ್ಯಾಡ್ಮಿ ಭಾಗುರಿ, ಧೆನ್ಸಂತರಿ ಮೊದಲಾದ ಕೋಶಕಾರರನ್ನು, ತ್ರಿಕಾಂಡ, ಉತ್ತಲಿನಿ, ರತ್ನ ಕೋಶ, ಮಾಲಾ ಮೊದಲಾದ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಅಮರಸಿಂಹನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆಂದು ಅವರು ಸೂಚಿ ಸಿದ್ದಾರೆ. ವಾಚಸ್ಪತಿಯ ಕೋಶದ ಹೆಸರು ಶಬ್ದಾರ್ಣವ ಎಂದೂ, ಉತ್ತಲಿನಿ ವ್ಯಾಡಿಯಿಂದ ರಚಿತವಾದುದೆಂದೂ ಹೇಳಿದೆ. (೨) ಸಂಕ್ಷೇಪ ಎಂದರೆ ಇತರ ಗ್ರಂಧಗಳಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದನ್ನೆಲ್ಲಾ ತುಂಬದೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿ ಕೆಲವನ್ನು ಮಾತ್ರವೇ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಈ ಆಯ್ಕೆಯ ಆಧಾರ ಕೋಶದ ನ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಕೋಶಕಾರನ ಭಾಷಿಕವ್ರಜ್ಞೆ ಆಗಿರುತ್ತವೆ. (೩) ಪ್ರತಿ ಸಂಸ್ಕರಣ ಎಂದರೆ ಶಬ್ದ ಮೊಂದು ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ರೂಪ ಸಾಧು ಎಂದು ನಿರ್ಧೆರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಉಚಿತಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಜೋಡಿಸುವುದು. (೪) ವರ್ಗೀ ಕರಣ ಎಂದರೆ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ತೋಚಿದಂತೆ ಕಲೆಹಾಕೆದೆ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂದಿಸಿರ: ವಂತೆ ಪಂಗಡಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸುವುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸ್ಪರ್ಗಕ್ಕೆ ಸಂನಂಧಿಸಿದ ಪದಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಒಂದು ಕಡೆ ಎಂದರೆ ಸ್ವರ್ಗವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸುವುದು. (೫) ನಾಮ ಲಿಂಗಾನುಶಾಸನ ಎಂದರೆ ಪದಗಳನ್ನೂ ಅವುಗಳ ಲಿಂಗಗಳನ್ನೂ ಒಂದೇ ಎಡೆಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸುವುದು. ಅಮರಕೋಶಕ್ಕೆ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ತ್ರಿಕಾಂಡ, ಉತ್ಸಲಿನೀ ಮುಂತಾದವು ಕೇವಲ ಪದಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ವ್ಯಾಡಿ, ವರರುಚಿಗಳವು ಕೇವಲ ಲಿಂಗಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದ್ದವು. ಅಮರನದು ಎರಡನ್ನೂ ಮಾಡಿದೆ. (೬) ಸಂಪೂರ್ಣತೆ

ww pn ಕಾ ed ~ ಗ್ಯ es ) ಹ ದ ~ ಇಳೆ 2 ಬ ಹ ] ಹಾ ೨ ೧ ದರ ಈ ಯಂ ಒಮ ೨ ಜು ಬಂತ ಗ೪ನ ಳಗೊ-ದಿರುವುಹುರಿಂದ ಕೋಶಕ್ಕೆ ಇಂದು

XIV ಸಾಕಲ್ಯ, ಸಮಗ್ರತೆ ಒದಗುತ್ತದೆ. ಸಂಸ್ಥೃತದಲ್ಲಿ ಪದಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೆ ಪದರೂಪ ಗೊತ್ತಿದ್ದರೆ ಕಳೆ ಅದರ ಅಂಗಭಾಗದಂತೆಯೀ "ಇರುವ ಲಿಂಗವೂ ಗೊತ್ತಿರಬೇಕು. ನಾಮಮಾತ್ರ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಲಿಂಗಜ್ಞಾ ಬದ ಆಕಾ) "ಯೂ, ಲಿಂಗಮಾತ್ರಕೋಶ ಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಜ್ಞಾ ವದ ಆಕಾಂತ್ಸೆಯೂ "ಉಳಿದಿದ್ದು ಅಂಧ ಕೋಶಗಳು 2 ಟೀ ಕೋಶಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಎರಡನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ ಕೋಶ ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ. ಅಮರಕೋಶ ಇಂಥದ್ದು ಈ ಆರು ಅಂಶಗಳು ಅಮರಸಿಂಹನ ವಯಕ್ತಿಕ ಯೋಜನಾಸೂತ್ರಗಳು ಮಾತ್ರವೇ ಆಗಿರದೆ. ಭಾರತೀಯ ಕೋಶಕಲ್ಪನೆಯ ಹಷಡಂಗವೂ ಆಗಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಅನಂತರ ಲಿಂಗನಿರ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಿರುವ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಶಿಳಿಸಿದಿ. ಶಬ್ದ ವೊಂದರ ಲಿಂಗವನ್ನು ಅದರ ಅಂತ್ಯವರ್ಣದ ರೂಪದಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಿಳಿಯ ಬಹುದು. ಕೋಶ ಶದಲ್ಲಿ ಅದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪದಗಳ ಲಿಂಗದಿಂದ ಕೆಲವು ಸಲ ಊಹಿಸಬಹುದು. ಇನ್ನು ಕಲವು ಕಡೆ ಅದನ್ನು ನೇರವಾಗಿಯೇ ಹೇಳಿದೆ. ಇದು ವರ್ಯಾಯಕೋಶವಾದ್ದರಿಂದ ಪದಗಳನ್ನು ಕೂಡಿಸಿ ಸಮಾಸ ಮಾಡಿ ಹೇಳುವ ಬದಲು ಬಿಡಿಬಿಡಿಯಾಗಿ ಕೆಲವು ಕಡೆ ಏಕೆ ಹೇಳಿದೆ ಎಂಬ ಭಾವಿ ಬೇಕೆಗೆ ಉತ್ತರ ವಾಗಿಯೋ ಎಂಬಂತೆ ಲಿಂಗಭೇದವನ್ನು ತೋರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ನಿವರಣೆ ನೀಡಿದೆ. ಮೂರುಲಿಂಗಗಳಲ್ಲೂ ಹದ ಇದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಕ ತ್ರಿಷು'' ನಿಂದೂ, ಎರಡು ಲಿಂಗಗಳನ್ನು 5 ದ್ವಯೋಃ >>? ಎಂದೂ, ಒಂದು ಲಿಂಗವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಈ ಪದ ಇಲ್ಲ ಎಂದರೆ ಅದು ಉಳಿದ ಲಿಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಇದೆ ಎಂಬು ದನ್ನೂ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ""ತು?' ಮತ್ತು ""ಅಧ'' ಎಂಬ ಶಬ್ದಗಳು ಪದಸರಣಿ ಯಲ್ಲಿ. ನಂಬಂಧವಿಷ್ಛೆ ೇದವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತವೆ. ಕೋಶಶಾಸ್ರ್ರ ಹ ದೃಷ್ಟಿ ಯಿಂದ ಈ ಸೂಚನಾವಿಭಾಗ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾದುದು.

ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ತೊಸುವುನು ಅಮರ ಕೋಶದ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅರ್ಥ ಗಳ ಚಾರಿತ್ರಿಕ 'ಅಢ್ಸೆಯನ ಎಷ್ಟು ಇಕ್ಕೀಚಿನದು ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟ ಥ್ರ; ಅಮರನು ₹೯ ನುಸರಿಸಿದ ಸೂತ್ರಗಳು ಎಷ್ಟು ಲಾಸ್ತ್ರೀೀಯ | ಚೂ ಮತ್ತು Ne ಗಾ ಜಿ ಎನು ಪ್ರಮ ಗೊರ” Mu ಡೆ. ಖೋ ಎಂದರ ಎಲ್ಲ ಶಬ್ದಗಳ ಯಧಥಧಾಯ್ಯ.. ಶೇಖರಣೆಯಾಗಿರಡೆ, ಅನೇಕ ಕಡೆಗಳಿಂದ ವದಗಳನ್ನು ಬುದ್ಧಿ ವ ವೂರ್ವಕವಣಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದೃ ಷ್ಟಿ ಯಿಂದ ಅವನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿ, ಪರಿಷ್ಟರಣದ ಮೂಲಕ

ವುಗಳ ನಾಧು ₹ ಭದ ಕ್ಸ ತರೂಪ ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಿ, ವಿಷಯ ಮೊದಲಾದ ಯ ಒಂದು ಈ ಕ್ರಮದ ಸಾಕ ಅವನು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿ ಅವುಗಳ ನಾಮಿ ಮತ್ತು ಲಿಂಗಗಳನ್ನು ಳಿಸುವ ಗ್ರಂಥೆ ಎಂದು " ನಿರ್ದೇಶಿಸಿರುವುದು ಭಾಷಾಸಕ್ತಿ

ಅಲ್ಲದೆ ಭಾನ ಜ್ಞಾ ಕ ನಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನೂ ಪ್ರಳಟಸುತ್ತದೆ ಥ

C

೩ ಭಾ ಕ್ಕೆ ಶಾಲೆ ೧

ಪ್ರದರಿಂ. ಈ ಸ: ನ ಎಷ್ಟು ತ್‌ ಭ್ರ

AV

ಪರಂಪರಾನ್ರಾಪ್ತ, ಎಷ್ಟು ಅಮರನಿಂದ ಕಲ್ಪಿತ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ ವಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕವು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಬಂದ ವ್ರಾಚೇನ ಚಿಂತನೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಫಲವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸಿ ರಬೇಕೇ ವಿನಾ ಅಮರಸಿಂಹನಿಗೆ ಹರಾತ್ಮಾಗಿ ನಾಕ್ಟ್ಯಾತಾ ಫ್ರಾರವಾದ ಸೂತ್ರಗಳಾಗಿರಲಾರವು. ಒಟ ನಲ್ಲಿ ಅಮರಕೋಶದ

ಪ್ರ ನೀತಿಕಾಭಾಗವನ್ನು ಸಂದ್ರ ಆಕ್ಸಾವ ವರ್ಡ್‌ ಮತ್ತು ಚೇಂಬರ್ಸ್‌ ಡಿ ಕ್ಸ್‌ನರಿಗಳ ಮೊದಲಲಿ ಕೊಟ್ಟ್ಯರ ರುವ ಕೋರಕೀಲಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಾರ್ಥಕವಾಗಿ ಸೂ ಬಹು; 8

ವಾಗಿಂದ್ರಿಯಜನ್ಯ ಅರ್ಥವಾಹಕ ಧ್ವನಿವ್ಯುವಸ್ಥೆಯೇ ಭಾಷೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಒಂದು ಶಬ್ದ ಅಥವಾ ಪದ ಇದ್ದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಅರ್ಥ ಇರಬೇಕು. ಈ ಅರ್ಧ ಇಂದ್ರಿಯ ಗಾ ೨ಹ್ಯವಾದ ಮೂರ್ತವಸ್ಸುವೋ ಬುದ್ಧಿ ಗಾ )ಹ್ಯವಾದ ಅಮೂರ್ತಭಾವನೆಯೋ ಆಗಿರ ಬಹುದು. ವಾಚಕವಲ್ಲದ ಶಬ್ದ ನಾದವಾಗಬಲ್ಲದೇ ವಿನಾ ಪದವಾಗಲಾರದೆಂಬುದು ಸರ್ವಸಮ್ಮತ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ವನ್ಮುವೇನೋ ಏಕರೂಪವಾಗಿದ್ದರೂ ಅದರ ಜ್ಞಾನ ಇಂದ್ರಿಯಸೂಕ್ಷ್ಮ್‌ತಿ ಮತ್ತು ಮನೋದೃಷ್ಟಿಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನ ಮುಸರಿಸಿ ಪದಸೃಷ್ಟಿ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಪದಗಳಿರುವಷ್ಟು ವಸ್ತುಗಳು ಇರಬೇಕಾಗಿಲ್ಲವಾದರೂ ಅಷ್ಟು ಅರ್ಧ ಗಳಂತೂ ಇರಲೇಬೇಕು. ಒಂದು ವಸ್ತುವಿಗೆ ಅನೇಕ ನಾಮಗಳಿವೆ ಎನ್ನುವಲ್ಲಿ ಬುದ್ದಿ ಯು ಆ ವನ್ನುವನ ಶಿ ಅಷ್ಟು ವಿಭಿನ್ನ ಕೋನ ಗಳಿಂದ ಗ್ರಹಿಸಿದ ಅದರಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟು ವಿವಿಧ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದೆ, “ಮತ್ತು ವೃಷ್ಠಿ ಅಧೆವಾ ಗುಣ ಪಾ ಿಧಾವ್ಯಕ್ಕ ಮ ಗುಣವಾಗಿ ಅದನ್ನು. ಅಷ್ಟು ಹಾ ಕರೆದಿದೆ ಎಂದಬ್ಬಿ € ಅಭಿವಮ್ರಾಯ. ಆ ಎಲ್ಲ ಹೆಸರುಗಳು ಒಂದೇ ವಸ್ತುವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರೂ ಒಂದೇ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸ ಸಮಾನಾರ್ಥಕ ಅಥವಾ ಪರ್ಯಾಯ ಹದ ಎನ್ನು ವುದು ಲೋಕವ್ಯವ ಹಾರವೇ ವಿನಾ ಶಾಸ್ತ್ರ ದೃಷ್ಟಿ ಖ್ಯ ಯಲ್ಲ. ರಿರುಕ್ತವು ಇದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಭಾಷೆಯೊಂದರ "ಶಬ _ವ್ಯಾಹಿ ಅದನ್ನು ಆಡುವವರ ಜ್ಞಾನವ್ಯಾಪ್ಲಿಯೂ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದಕಾರಣ ಭಾವಿಯ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ಅಧ್ಯಯನವೂ ಆಗುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು ಹನ್ನೆರಡು ಸಾವಿರ ಶಬ್ದಗಳಿರುವ ಅಮರಕೋಶವು ಸಂಸ್ಕ್ರ ಕು ಸಿ ಗಳಿಗೆ ಎಂದಿನಿಂದಲೂ ಅತ್ಯಂತ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿರುವ ಒಂದು ಸರಳ ಸುಸ್ತು: pl ವಷ್ಟೀ ಆಗಿರದೆ, ಒಂದು ಕಾಲದ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕ್ರತಿಯ ಪೃತಿಬಿಂಬವೂ, ಒಂದು ಮಟ್ಟದ ಭಾರತ್ಮೀಯ 2 ಮಾನದಂಡವೂ ಆಗಿದೆ. ಅದು ಯಾವುದೆ: ವಿಶಿಷ್ಟ ಶಾಸ್ತ್ರದ ವಾರಿಭ ಇಷಿಕ ಸಂಪತ ತನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸದೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಹಡೆದ ಭಾರ ಜನರ ಆನಕ್ಷ್ಕಿ, ಅಭಿರುಚಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಂಚಜ್ಞಾ ನಗಳ ವ್ಯಾಸ್ತಿಯನ್ನೂ, ಲೋ ಳವ್ಯವಹಾರ ಹಾಗೂ ಹಓದುಬರೆಹಗಿಳಗಾಗ ಅವರಿಗೆ 'ಅಪೆಶ್ಯವೆಫಿಸಿದ್ದ ಸದಗಳ

XV

ಸಂಗ್ರಹವನ್ನೂ ಪ ರ್ರಕಟಸುತ್ತದೆ. ಈದೃ ಷ್ಟಿ ಯಿಂದ ಅಮರಕೋಶದ ಅಧ್ಯಯನ ಬಹಳ ಸಾಂಸ್ಕತಿಕ ವೆತಾಲ್ಯವುಳ್ಳ ದ್ಹಾದರೂ hb ಈ ಭೂಮಿಕೆಯ ವರಿಮಿತಿಗೆ ಮೂರಿರು ವುದರಿಂದ ದಿಗ್ದ ರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಕಲವು ನಿದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಧ್ನ ವೇ ನೀಡಿದೆ.

ರೆ ಸ್ಪರ್ಗವರ್ಗದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣು ವಿನ ೪೩ ಹೆಸರುಗಳಿ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣ ನದು ಅನೇಕ "ದೆ. ತ್ರಿವಿಕ ಕ್ರಮನದು ಒಂದು, sete ಒಂದು ಇದಿ. ಉಳಿದ ಅವತಾರಗಳದ್ದು ಬತ ಇಲ್ಲ. "" ಗದಾಗ್ರ ಜೋ... ದಶರೂವಭೃತ್‌ ?' ಎಂಬ

ಪಂಕ್ತಿ ಎಲ್ಲ ವಾಠಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ. ನಾನಾರ್ಧವರ್ಗದಲ್ಲಿ ak ಕಡೆ ಮಾತ್ರ ** ಫು)? ಎನ್ನು: ವುದು ba ಪರಶುರಾಮ, ದಾಶರಧಿರಾಮರನ್ನು ಸೂಚಿಸ ಸುತ್ತ ದೆಯೆಂದು ಹೇಳಿದೆ. ಗುಪ್ತರ ಕಾಲದ ಶಿಲ್ಪಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚುರವಾಗಿದ್ದ ವರಾಹರೂಪಿಯ ಉಲ್ಲೇಖ ಕೋಶದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಆಶ್ಚರ್ಯ. ತದನಂತರದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಪಡೆಯದ ಬಲರಾಮನ ಹೆಸರು ೧೭ ಇರುವುದೂ ಗಮನಾರ್ಹ. ದಿಗ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮೋಡ ಗಳ, ನಕ್ಷತ್ರಗಳ, ಗ್ರಹಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು, ಮತ್ತು ಕಾಲವರ್ಗದಲ್ಲಿ ದಿವಸದಿಂದ ಅಯನದವರೆಗಿನ ಕಾಲಗಣನೆಯ ಹಾಗೂ ವಿಭಾಗದ ಕ ಕ್ರಮವನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಮೋಕ್ಷವಿಷಯದ ಅರಿವನ್ನು ಜ್ಞಾ ನ ಎಂದೂ, ಇತರ ಶಿಲ್ಪ ಶಾಸ್ತ್ರ ಗಳ 'ಹಿಂವನ್ನು ವಿಜ್ಞಾ ನ ಎಂದೂ, ಧೀವರ್ಗ (ಪು. ೨೨-ತ್ಲೋ. ೧೬೧) ನಿರ್ಜಿಶಿಸಿದೆ. ಅಜ್ಞಾನ, ಅವಿದ್ಯೆ ಎಂಭ ಪದಗಳಿಗೆ ನವರ್ಯಾಯಪದವಾಗಿ ಅಹಂಮತಿಃ (೨-೨-೧೬೨) ಎಂಬುದನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿ ಸಿರುವುದು ಭಾರತೀಯ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವಂತಿದೆ. ವಾಗ್ದರ್ಗ ದಲ್ಲಿ ತಿಬ್ಬುಬಂತಚಯೋ ವಾಕ್ಯಂ ಕ್ರಿಯಾ ವಾ ಕಾರಕಾವ್ವಿತಾ (೨೪-೧೭೫) ಎಂದು ವಾಕ್ಯದ ವರ್ಣನಾತ್ಮಕ ಅಧವಾ ಶಬ್ದಾತ್ಮಕ ಲಕ್ಷಣವನ್ನೂ ಅರ್ಥಾತ್ಮಕ ಲಕ್ಷಣ ವನ್ನೂ ನೀಡಿದೆ. ಹೀಗೆಯೇ ಪುರಾಣವನ್ನು ಪಂಚಲಕ್ಷಣಂ (೨೪-೧೭೯) ಎಂದು ಕರೆದು ಆ ಐದು ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿದೆ. ಕೆಲವು ಶಾಸ್ತ್ರ ಹಾಗೂ ಸಾಹಿತ್ಯು ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿದ್ದರೂ ನಿಘಂಟು, ಕೋಶ್ಕ ನಾಟಕ್ಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಕಾರ್ಥದಲ್ಲ ಕಾವ್ಯ, ಕವಿ ಎಂಬವು ಉಕ್ತವಾಗಿಲ್ಲ. ಮಾತಿನ ಬಗೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಉಚ್ಚಾರಣೆಯ ವೈವಿಧ್ಯಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿದೆ. ನಾಟ್ಯವರ್ಗ ದಲ್ಲಿನ ವಾದ್ಯಗಳ, ವೀಣೆಯ ಭಾಗಗಳ ಮತ್ತು ಜನರ ಹಾವಭಾವಗಳ ಹೆಸರುಗಳು ಅವೇ ಮುಖ್ಯವಂಬವು. ರಸಗ ಎನಿ ಹೇಳುವಲ್ಲಿ ಎ Ne ಮಾಸು cre ಇ] ರಸವನ್ನು ಹೇಳದಿರುವುದು ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶಕರು ಗಮನಿಸಬಹುದಾದ ಅಂಶ. ವಾರಿವರ್ಗೆದಲ್ಲಿ ಹಡಗಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವದಗಳು ಮತ್ತು ವಿಸಾನುಗಳ ಹೆಸರುಗಳು ಅಂದಿನವರ ಕಡಲರಿವ ನ್ನು ಟ್‌ ಶಪದ್ದುವಿಧಿಂದ ಕಾವೇರಿವರೆಗಿನ ನದಿಗಳ ಉಲ್ಲೇಖ ಒಂದು ನ ಸ್ಲಾಲ kg ಬಾಲಿಕೆ ಬರಿಬಯ ಬನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ದ್ವಿತೀಯಕಾಂಡವಂತೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾಗೂ ನಾಂಸ್ಥತಿಳ ಆ ಧ್ಯಿಯನ ಸ ದೇ ಹಸ್ಸಿ, ENE ಟ್ರ ಹಾಗಲದ

ತೆ

ಒಂದು ಆತೋ ದಧಿತ ಒದಿ Fy

XV11

ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರಚಿಸಿರುವ ವಿಭಾಗ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ವೈಶ್ಯವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಉಳುಮೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರಚಿಸಿರುವ ವಿಭಾಗದೊಂದಿಗೆ ಇದನ್ನು ಹೋಲಿಸಬಹುದು. ಭಾರತ ವನ್ನು ವ್ರಾಚ್ಯ, ಉದೀಚ್ಯ. ಮದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಆರ್ಯಾವರ್ತ ಎಂದು ನಾಲ್ಕು ಭಾಗ ಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿದೆ. ಶರಾವತಿ ನದಿಯ, ಬಂದರೆ ಈಗಿನ ಸಬರಮತಿನದಿಯ್ಯ ವೊರ್ವಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಇರುವುದು ಪ್ರಾಚ್ಯ, ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಇರುವುದು ಉದೀಚ್ಯ ಎಂದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದೆ. ಇಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ವಿಭಜನೆ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಹೊಳೆಯ ವೀರಿನಿಂದ ಫಸಲು ಬೆಳೆಯುವ ವ್ರ ದೇಶ ನದೀ ಮಾತೃರೆ; ಮಳೆಯಿಂದ ಫಸಲಾಗುವುದು ದೇವಮಾತೃಕ (೪೫-೧೩). ಒಳ್ಳೆಯ ರಾಜನಿ ರುವ ದೇಶ ರಾಜನ್ನಾನ್‌ ; ಬರಿ ರಾಜನಿರುವ ದೇಶ ರಾಜವಾನ್‌ (೪೫-೧೪). ಅನೇಕ ಬಗೆಯ ರನ್ತೆಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸ ಬಹುದು. ಪುರವರ್ಗದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧೆ ರೀತಿಯ ಮನೆಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದೆ. ಉಪನಗರಕ್ಕೆ ಅಂದಿನ ಹೆಸರು ಶಾಖಾನಗರ (೪೬-೨೨). ಕಲವು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳ ಪ್ರ ಪಕಾರ ಇದು ರಾಜಧಾನಿಯಲ್ಲದ ದೊಡ್ಡ ಊರು. ಎಲುಬುಗಳನ್ನ್ಟಿ ಟ್ಟು ಕಟ್ಟಿದ ಗೋಡಿ ಮೇಡೂಕ (೪೬-೨೪). ವನಷ ಧಿವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಬಗೆಯ ತೋಟಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿದೆ (೫೧ : ೫೧-೫೩). ಗಿಡಗಳನ್ನು ಹೂವಿಂದ ಫಲ ಬಿಡುವುದು (ವಾನಸೃತ್ಯ), ಹೂವಿಲ್ಲದೆ ಫಲ ಬಿಡುವುದು (ವನಸ್ಪತಿ), ಮತ್ತು ಫಲ ಬಿಟ್ಟಿ ನಂತರ ಒಣಗಿ ಹೋಗುವುದು (ಓಷಧಿ) ಎಂದು ವಿಂಗಡಿಸಿದೆ (೫೧-೨೩೬). ವೈಶ್ಯವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಧಾನ್ಯ ಗಳನ್ನು ಶಮೊ, ಶೂಕ್ಕ ಶಾಲಿ ಎಂದು ವಿಭಾಗಿಸಿಬೆ (೧೩೪-೬೧೦). ವನೌಷಧಿ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೩೦೦ ಗಿಡಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದೆ. ತಾಳ್ಕೆ ತೆಂಗು, ಅಡಕೆ, ಖರ್ಜೂರ, ಕೇದಗೆ, ಹಿಲೆ ಮತ್ತು Mak ಇವನ್ನು ತೃಣವೃ ನಗಳಂದು ಕರೆದಿದೆ. ಸಿಂಹಾದಿವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಮಾರು ೩೦ ಬ್ರಾಚಿಗಳ, ೪೦ ಪಕ್ಸಿಗಳ. ಹೆಸರು ಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದೆ. ಕಲಮು ಹುಳುಗಳನ್ನೂ ಉಲ್ಲೆ ೇಖಿಸಿದೆ. ಇವುಗಳ ಸಂಗಡ

ತ್ರಿಯವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಆನೆ, ಕುದುರೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ವೈಶ್ಯವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಗೋವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಹ ನಿವರಗಳದ್ದೂ ಸಗಿಶೀಲಿಸಬೇಕು.

ಮನುಷ್ಯವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಗಂಡಸರ ಮತ್ತು ಹೆಂಗನರ ಸಾಮಾನ್ಯನಾಮಗಳನ್ನ ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಅವರ ಪ್ರಭೇದಗಳು ವೈಯಕ್ಕಿಕ ಸ ಸಂಬಂಧಗಳು, ಅಂಗಭಾಗಗಳು, ಕೊಗ ಗಳು, ಕೋಗಿಗಳ್ನು "aap ಣಗಳು, ವಸ್ತ್ರವಿಶೇಷಗಳು, ಅಲಂಕಾರ, ಗಂಧ, ಮಾಲ್ಯ

ಇವನೆ ಲ್ಲಾ ಹೇಳಿದೆ. ವಯಸ್ಸಿ ಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಆಗುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಗುರುತಿ ಸಿದೆ. ಬೋಟ್‌ ಮತ್ತು ಆಚಾಯ್ಯಾ (೮೧-೨೦) ಎಂಬುವನ್ನು ಸಲ್ಪ ಗಮನಿಸ PR: ಉವಾಧ ಯಾ ಎಂದು ವಿದ್ಯೆ ಬೋದಿಸುವ ನಲ್ಲು ಅಧ್ಯಾಹಕಿ. ಸ್ವಯಂ ವಿಜ್ಯೋಷದೇಶಿನ್ಯಾ ಸೂ '' ಎಂದು ವಾಖ್ಯಾಸ, ಭಾ ಇದನ್ನು

ಅರ್ಥ್ಕೆಸಿದೆ. ಆಚಾರ್ಕಾ ಎಂದರೆ ಮಂತ್ಯೆಗಳ ಅರ್ದ ಹಳುವವಳು. *"ಸ್ಟಯಂ

೫%11!

ಮಂತ್ರವ್ಯಾಖ್ಯಾತ್ರ್ರಾಃ'' ಎಂದು ಪ್ರಭಾ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಮಾಡಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಆಧಾರ

is ಮಂತ್ರವ್ಯಾಖ್ಯಾಕ್ಮದಾಚಾರ್ಯಃ > (೧೦೧-೪೧೨) ಎಂಬ ಅಮರಸಿಂಹನ ಉಕ್ತ.

ಮುಂದಿನ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಗಗಳಂತೂ ಅಂದಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜೀವನದ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ

ಉತ್ತಮ ಆಧಾರವಾಗಿವೆ. ಸಮಾಜದ ಪ್ರಧಾನ ವಿಭಾಗಗಳಾದ ಬ್ರಹ್ಮ, ಕ್ಷತ್ರಿಯ, ಗ

ಗ ಶ್ರಿ) ಯು ವೈಶ್ಯ ಶೂದ್ರ ವರ್ಗಗಳ ಜೀವನ ಹಾಗೂ ವೃತ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಬಗಳನ್ನು

ಆಯಾ ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿದೆ, ಈ ವಿಬಾಗ ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಮಕಾಲೀನ ಸಮಾಜದ ಯಧಾರ್ಥ ಚಿತ್ರಣ ಮತ್ತು ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ತಾನ್ರವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ

ರಚಿಸಿದ ವರ್ಗೀಕರಣ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ. ಬ್ರಹ್ಮೆವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವೇದಾಧ್ಯಯನ, ಯಜ್ಞ ಯಾಗಾದಿ ಕರ್ಮಗಳು, ಆಶ್ರಮಗಳು ಉಕ್ಕವಾಗಿವೆ. ಕ್ಷತ್ರಿಯ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತ, ಮೆಂತ್ರಾಲೋಚನೆ; ಚತುರಂಗ, ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದೆ. '" «ಳಳ ವಿಷಯಾನವಂತರೋ ರಾಜಾ ಶತ್ರುಃ ಮಿತ್ರಮತಃ ಪರಂ'' (೧೧೨-೪೭೩) ಎಂದಿರುವುದು ಅಂದಿನ ರಾಜ ನೀತಿ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನವ್ಟೇ ನೂಚಿಸಿರದೆ ಕೌಟಲ್ಯನ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ವಾಕ್ಯವನ್ನೂ ನೆನಪಿಗೆ ತರುತ್ತದೆ. ವೈಶ್ಯವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ, ವಾಣಿಜ್ಯ. ಧಾನ್ಯಗಳು, ಅಡುಗೆಯ ಪಾತ್ರೆಗಳು, ಸಂಬಾರ, ಭಕ್ಷ್ಯಗಳು, ಅಳತೆತೂಕಗಳು, ಲೋಹಗಳು, ರತ್ನಗಳು, ಮತ್ತು ಪನಸಾರೆ ವನ್ಮುಗಳು ಇವುಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದೆ. ಈ ವರ್ಗದ ಮೊದಲಲ್ಲಿ ಬರುವ ಕೆಲವು ಪದಗಳು ಸೂಚಿಸುವ ವೃತ್ತಿವೆ3ೌಲ್ಯಗಳು ಬಹಳ ಕುತೂಹೆಲಕಾರಿಯಾಗಿನೆ. ವೈಶ್ಚವರ್ಣದ ವೃತ್ತಿಗಳು ಮಾರಿ ಎ ಕೃಷಿ, ಪಾಶುಪಾಲ್ಯು, ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ (೧೩೦-೫೮೭). ಆದರೆ ಇವು ಮೂರೂ ಒಂದೇ ಮಟ್ಟಿದವನ್ಲ. ಹಿಂನಾದಿದೋವ ಗಳು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಕೃಷಿ ಅನೃತ. ಉದುರಿದ ಕಾಳನ್ನು

ಜೀವಿಸುವುದು ಮೇಲು, ಅದು ಯತ. ಸೃತಂತ್ರವಾಗಿ ಜೀವನ ನಡೆಸುವ ಸಂವ್ರ ದಾಯದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ವರ್ತಕರಿಗೆ ನೇವೈೆ ಚಾಕರಿ ಎನ್ನು ನ್ನ ದು ಶ್ರವೈತ್ತಿ, ನಾಯಿಬಾಳು. ಭಿಕ್ಷ ಬೇಡುವುದಂತೂ ಮೃತ, ಮರಣ ಅಧವಾ ನಾವು; ಬೇಡದಿರುವುದು ಅಮೃತ (೧೩೦-೫೮೮). ಬಡ್ಡಿಯಿಂದ ಜೀವನ ನಡೆಸುವುದು ಸಮ್ಮತವೇ, ಆದರೆ ಸಾಲ ಕೊಡುವವನು ಉತ್ಕಮರ್ಣರ್ಕ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವನು ಅಧಮರ್ಣ (೧೩೦-೫೯೦). "* ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ತಿ ಸತ್ಯವಾಗಿರಲು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ್ಯ'' ಎಂದು ವ್ರಾಮಾಣಕ ವರ್ತಕರೂ ಹೇಳುವುದನ್ನು ಇಂದೂ ಕೇಳಬಹುಡು. ಆದರೆ ಇತರರು ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವರ್ತಕರ ಹೇಡಿತನವೆಂಜೋ ಅಥವಾ ತಮ್ಮನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನವಂದೋ ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಅದು ಇದೇನೂ ಆಗಿರದೆ ವಾಣಜ್ಯದ ಅನಿವಾರ್ಯ ಸ್ಲಿತಿ ಎಂದಿವಿಂದಲೂ ಇರುವ ಸ್ತಿತಿ ಎನ್ನುವುದು ಬಹಳ ಜನಕ್ಕೆ ಒಬ್ಬಗೆಯಾಗಲಾರದು. ಅಂತಹವರಿಗೆ ಅಮರಕೋಶವು "" ಸತ್ಯಾ ತಂ ವಣಗ್ಸಾವಃ ಎ

ಆ ಛಲ ಇಟ ನೆ ha Re ಸಾ ಳಿ ಬಾ ~ sw ಸತ (೧೩೦ ೫೮೮) ಎಂದು ಪ್ರಾಚೀನ ಪದ್ಧತಿಯ ಪ್ರಮಾಣ ಫೀಡುತ್ತನಿ. ರೂದ್ರವರ್ಗ

ತಿ ಲ ( | ಟ್ರಿ ಇ] A 2 $೫ <i 2 3 (4 ಹ 3 ಒಣ 4

ುವ ಅನೇಕ ಹೆಸರುಗಳು ಆ ವಸ್ಮುಗಳ ಮೂಲವನ್ನೂ ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಸಮರ ಅಂಬಲಿಗೆ ಒಂದು ಪದವಾದ ಅವಂತೀಸೋಮವು (೧೩೬-೬೨೨೭) ಆ ನೊ;ಮಲತೆಯ ದೇಶವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಸುರಾಷ್ಟ್ರ ಜ (೬೭-೧೮೦) ಒಂದು ತೊಗರಿ. ದ್ರಾವಿಡಕ (೬೮-೧೫೪) ಎಂದರೆ ಕಚೋರ, ಕಾಂಭೋಜಿ (೬೮-೧೮೮) ಒಂದು ಬಗೆಯ ಕಾಡುದ್ದು. ಕಾಶ್ಮೀರ (೬೯-೧೯೫) ನೆಲದಾವರೆ ಗಡ್ಡೆ ಯಾದರೆ, ಕಾಫಿ ರೆ ಜನ್ಮ (೭- ೩೯೦) ತೂ: ಒಂದು ಹೆಸರು. ವಾರಾಹಿಗಿಡದ “ ಜಿಸರಾಗಿರುವೆ ವಿಷಕ್ಸೇನಫ್ರಿಯಾ (೭೦-೩೦೦) ಯಾವುದೋ ಪುರಾಣಮೂಲವನ್ನು ತಾ ಟೋ ಕಂಚಿನ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾಸಂ, ಸೌರಾಷ್ಟ್ರಂ ಎಂಬುವು ಕಂಚಿಗೆ ಆ ದೇಶಗಳೆ ಸ ಸಿದ್ದಿಯನ್ನು ಪ ಪ್ರಕಟಿಸುವುದು ಮಾತ್ರ ವಲ್ಲದೆ, ಆದೂರಾಹ್ಹಯೆಂ (೧೪೫-೬೯೦) ಎನ್ನುವುದು ಅದು ದೂರಜೇತದಿಂದ pe ದನ್ನೂ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಮಣಿಶಿಲೆಯೆ ಒಂದು ಹೆಸರು ನೈಪಾಳೀ (೧೪೬-೭೦೧). ತುರುಷ್ಟಃ ಯಾವನೇ (೯೮-೩೯೪) ಮೋಬಾನದ ಹೆಸರುಗಳು. ವಾಂಚಾಲಿಕಾ (೧೫೨-೭೩೫) ಎಂದರೆ ಬಬ್ಬ ಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಬೊಂಬೆ. ನೂಫ್ಪ್ಷ ವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿಯೋ ಸ್ಪ ೧ತ ಅನುಭವದ ನೆನವಿಂದಲೋ ಜನಪ್ರಜ್ಞೆ, ಮಾಡಿದೆ Wok. hs ಅವ್ವೆ K ಬಿಚಿತ್ರ ವಾಗಿವೆ. ಮುಟ್ಟ ದರೆ ಎಲೆ ಮುದುರಿಕೊಂಡು ಕಾಂಡ ಬಾಗುವ ಗಿಡ ನಮಗೆ ಕೀ ಧ್ರಾಕೋಫಿಯಾದ ಇ ಮುನಿ ಆದರೆ ಚೀನರಿಗೆ ಆದು ಕ್ಸ ಜೋಡಿಸಿ ತಲೆ ಬಾಗಿಸುವ ನಮಸ್ಕ್ಥಾರೀ (೬೯-೧೯೧) ಆಗಿತ್ತು. ಐರೋವ್ಯರು ನಮಗೆ ಕೆಂಪು ಮೋರೆಯವರಾಗಿ ಕಂಡರೆ ನಮ್ಮ ಪೂರ್ನಿಕರಿಗೆ ತಾಮ್ರವು ಮೆ ೀಚ್ಛೈಮುಖ ಖಂ (೧೪೫-೬೮೯) ಆಗಿ ಕಂಡಿತ್ತು. ತಿನ್ನುವುದರೆಲ್ಲೂ ಉಳಿಸುವ ಟಮೋಬಿಯು *ಕಂವಜಾನ, ಮಿತಂಹಜಚ (೧೬೨೯-೪೯). *ಿವಿಕಚ್ಚಿ ಜಾಡಿ ಹೇಳುವವ ಕರ್ಜೀಜಪ (೧೬೫-೪೭). ಏನೂ ಶಿಳಿಯದವನಿಗೆ, ಅಜ್ಜ ಸಿಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಹೆಸರು ಯಥಾಜಾತ (೧೬೫-೪೮). ಹಟ್ಟ ದಾಗ ಇದ್ದಂತೆಯೇ ಈಗಲೂ ಇರುವವನು. ಭ್ರಾತ ವ್ಯ (೨೧೩-೩೦೧) ಒಡಹ ಹುಟ್ಟ ದವನೂ ಬಾಡು, ಹಗೆಯೂ ಹೌದು. ಪೂಜ್ಯ (೨೧೪-೩೦೬) ಎನ್ನುವುದರ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಅಧಿ. ಹೆಂಡತಿಯ ತಂದೆ, ಹೆಣ್ಣು ಕೊಟ್ಟ ಮಾವ. ಪ್ರಾಯಶಃ ಲೋಕಾನುಭವ: ಹದಕ್ಕೆ ನೀದಿವ ಕಾಣಿಕೆ ಇದು.

0

೬ ಆಮರಕೋಶಕ್ಕ ಆದ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಪುರಸ್ಥಾರ ಬಹಳ ಬೇಗನೆ ದೊರೆತಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾರ್ಥನೀಯ ಹಕೋಶಕಾರರ ವಂಕ್ಚ್ಕೆಗೆ ಅಮರಸಿಂಹನು ಸೇರಿದರು.

AY.

ಕಾತ್ಯವಾಚಸೃ ತಿಮ್ಯಾಡಿಭಾಗುರ್ಯಮರಮಂ ಗಲಾಃ | ಸಾಹಸಾಂಕಮಹೇಶಾದ್ಯಾಃ ವಿಜಯಂತೇ ಜಿನಾಂತಿಮಾಃ || ಎಂದು ಕೇಶವನು ಕಲ್ಪದ್ರು ಕೋಶದಲ್ಲಿ ಸ್ತುತಿಸಿದ್ದಾನೆ. "" ಅಮರಸಿಂಹ ವೈಜಯಂತೀ ಹಲಾಯುಧಾದಿಷು ದಶಥಿಘಂಟವಃ ಇತಿ ವ್ಯವಹಾರಾತ್‌'' ಎಂದು ಸಾಯಣರು ನುಡಿದಿದ್ದಾರೆ. ಅದರ ಮೇಲಿನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದಲೂ ಅದರ ಹಿರಿಮೆ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಬಿವ್ರಕ,ರ ಪ್ರಕಾರ ಅದರ ಮೇಲೆ ೪೦ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳಿವೆ ; ಪವಿ

ಜೆ ಜ್ರ ಕಾವ್ಯಕಲ್ಪನಾ ಪ್ರಕಾರ ಅವು ೬೯. ಆವುಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೀರಸ್ಸಾಮಿಯ ಅಮರಕೋಶೋ

ದ್ರಾಟನ (೧೧ನೆ ಶತಕದ ಉತ್ತರಾರ್ಧ), ಸರ್ವಾನಂದ ವಂದ್ಯಘಟೀಯನ ಟೀಕಾ ಸರ್ವಸ್ವ (ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೧೫೯), ಬೃಹಸ್ಪತಿಯ ಪದಚಂದ್ರಿಕಾ ಅಧವಾ ರಾಯಮುಕುಟಿ ಮಣಿ (ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೪೩೧), ಭಾನುಜಿ ದೀತ್ಲಿತನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸುಧಾ ಅಧವಾ ರಾಮಾಶ್ರವಿತಾ (೧೭ನೆ ಶತಮಾನ) ಪ್ರಮುಖವಾದವು. ೧೨ನೆ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ನುಭೂತಿ ಅಥವಾ ಸುಭೂತಿ ಚಂದ್ರನ ಕಾಮದೇನು ಎಂಬ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಓಬೆಟಿನ ಭಾವೆಯಲ್ಲಿಉಳಿದಿದೆ. ಸಿಕ್ಕಿರುವ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ನ್ನೇರನ್ನಾಮಿಯದೇ ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ ಅತ್ಯಂತ ವ್ರಾಚೀನ ವ್ಯಾಖ್ಯೆಯಾದರೂ ಅವನದೇ ಅಮರದ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಥಮ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಗೌಡ, ಉವಾಧ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಭೋಜ ಎಂಬ ತನಗಿಂತ ಹಿಂದಿನ ಮೂವರು ಅಮರಕೋಶ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಕಾರರನ್ನು ಹೀರಸ್ಯಾಮಿ ಹೆಸರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಆದರೆ ಅವರ ಕೃತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಏನೊಂದೂ ತಿಳಿದುಬಂದಿಲ್ಲ.

ಆದರೆ ಈ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ, ಪುರಸ್ಕಾರ ಅಮರಸಿಂಹನನ್ನು ಟೀಕೆಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿಲ್ಲ. ಯಾವುದೇ ಕೋಶ ಒಳಗಾಗಬಹುದಾದ ಖಂಡನೆಗಳಿಗೆ ಅವನ ಕೋಶವೂ ಒಳ ಗಾಯಿತು. ರಚನಾಕ್ರಮದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಪದರೂಪದವರೆಗೆ ಅದನ್ನು ಟೀಕಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಮರಸಿಂಹನ ಕೃತಿ ಕೋಶನಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೊನ ಪ್ರಯೋಗವಾಗಿದ್ದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಅದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪರ್ಯಾಯಕೋಶವಾಗಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಲಿಂಗ ನಿಘಂಟಾಗಲಿ ಆಗಿರದೆ ಕಾಂಡವಿಭಾಗದಲ್ಲಿಯೂ ಒಂದು ಹೊನ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಟ್ಟಂತಿದೆ. 46 ಸ್ರಷ್ಟು ರತ್ನ ಕೋಶಾದಿವತ್‌ ಸ್ತ್ರೀವುಂನಪುಂಸಕವಿಧಾನೇನೈವ ವಚನಮುಚಿತಂ ? ಎಂದು ಶ್ಲೀರಸ್ವಾಮಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವ ವ್ರಾಚೀನ ಆಶ್ಲೇಷ ಇದನ್ನು ಸೂಚಿಸು ತ್ತದೆ. ಪದಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿಯೂ ಟೀಕೆ ತಪ್ಪಿಲ್ಲ. ವನೌಷಧಿವರ್ಗದ ೧೪೩ನೆ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸಿ.ಬತ್ತಾ ಸ್ಲೇರಸ್ವಾಮಿಯು *" ಬೃಹತೀತು ನಿದಿಗ್ನಿಕಾ '” ಎಂಬ ಭಾಗುರಿಯ ಪಾಠದಿಂದ ಅಮರನು ತಪ್ಪಿ ದ್ದಾನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆಯೇ ವೈಶ್ಯವರ್ಗದ ೬೪೧ನೆ ಶ್ಲೋಕದ ಮೇಲೆ ಬರೆಯುವಲ್ಲಿ ಮಾಲಾಕಾರನು ಭಾಗುರಿಯನ್ನು ತಪ್ಪು ಓದಿದನೆಂದೂ, ಆಮರನು ಮಾಲಾಕಾರನ ಕೋಶದ ಪಾರವನ್ನು ಅನುಸರಿ ತಪ್ಪಿ ದ್ಹಾನೆಂದೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ : ""ಏತಚ್ಛ್ಚ ದ್ರಪ್ಪಂ ಶರಮಿತಿ ಭಾಗುರಿಸಾಕೇ

~ ಕಾ fo ಸಿ ಅ್ರಾಯಪ್ಞ ಇಗ್‌ಾ, ಸಾಲೆ ರ್ಜ ಬಾಕ್‌ ಇ | ಬಸ ಹ್ಞಾ ಹಸಿ ಸುಡ ಟಿವಿಹ ೭ ಐಓ ಸಪಾದ 3 | ನ್‌್‌ ಇಲೆ ಹತ್ಯಾ ಧ್‌ ಲ ಘಾ ಎ ೪ ಕ್ಲೈ ತ 4 ಆ) ೦ಈಃ ಕಚಿನ್ಸ್ಸ ಷ್ಟ, ಸಿವಿ ನಂತೂ

Lge wed

XA]

ಇತ್ಯಯಮಪಿ ಮಾಲಾವಾರೇನ ವಿಪ್ರಲಬ್ಧಃ !'' ಅಂತೆಯೇ ವನೌೌಷಧಿವರ್ಗದ ೯೯ನೆ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಖದಿರ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಸರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಬಾಲತನಯ ಎನ್ನುವುದರ ವಿಷಯವಾಗಿ ಬರೆಯುತ್ತಾ ಸಪ್ರೀರಸ್ಮಾಮಿಯು ಅಮರನು ಧನ್ವಂತರಿ ಕೋಶದ ವಾಠವನ್ನು ನೋಡದಿರುವುದರಿಂದ ಹೀಗಾಗಿದೆ ಎನ್ನು ತ್ತಾನೆ : 4 ಬಾಲ ಪತ್ರೋ ಯವಾಸಃ ಬದಿರಶ್ಶೇತಿ ದ್ವ್ಯರ್ಭೀಷು ಧನ್ವಂತರಿವಾಠಮದೃಷ್ಟ್ಟ್ವಾ ಬಾಲ ಪುತ್ರಭ್ರಾಂತ್ಯಾ ಗ್ರಂಥಕೃತ್‌ ಬಾಲತನೆಯಮಾಹ |? ವೈಶ್ಯವರ್ಗದ ೫೮೭ನೆ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿನ (4 ಅನೃತಂ ಕ್ಫೃಷಿಃ ಸ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಹುರಿತು 44 ಪ್ರಮೃತೆಂ ತಿ ಸಭ್ಯಃ ವಮಾಠಃ'? ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಮನುವಿನಲ್ಲಿ "" ಪ್ರಮೃತಂ ಕರ್ಷಣಂ ಸ್ಮೃತಂ ' (೪-೫) ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.

೧೫ನೆ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಹರ್ಷ ಎಂಬುವನು ಅಮರಕೋಶವನ್ನು ಸಮಗ್ರ ವಾಗಿ ಖಂಡಿಸಲು ಅಮರಖಂಡನ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ರಚಿಸಿದನು. ಅವನ ಆಕ್ಷೇಪ ಗಳು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ನಾಲು. (೧) ಅಮರಶಕೋಶದಲ್ಲಿ ನೀಡಿರುವ ಪರ್ಯಾಯಪದ ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಸಾಲದು. (೨) ಕೋಶಗಳ ಎರಡು ಬಗೆಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಲ್ಲಿವೆ-- ಪರ್ಯಾಯಕೋಶಗಳು ಮತ್ತು ನಾನಾರ್ಥಕೋಶಗಳು. ಆದರೆ ಅಮರಸಿಂಹೆನದು ಅಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಪರ್ಯಾಯಲಿಂಗಕೋಶೆ. (೩) ಅಮರನು ಪ್ರಧಾನಜಾತಿ ಹಾಗೂ ಉಪಜಾತಿಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಪದಗಳನ್ನು ಯಾವ ಕ್ರಮವೂ ಇಲ್ಲದೆ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತಾನೆ. (೪) ಪದವೊಂದರ ವಿಭಿನ್ನ ಶಾಬ್ಬರೂಸಗಳನ್ನೂ, ಅದು ಪ್ರಯುಕ್ತವಾಗಿರುವ ಎಲ್ಲ ಲಿಂಗಗಳನ್ನೂ ಅವನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿಲ್ಲ. ಈ ಆನ್ಷೇಪಗಳಿಗೆ ಸಮಾಧಾನ ನೀಡಿ ಅಮರನನ್ನು ಸನುರ್ಧಿಸಲು ಕೃಷ್ಣಸೂರಿ (ಸು.ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೭೭೦) ಅಮರಮಂಡನ ಎಂಬುದನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಇಂಗ್ಲಿಹಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪರ್ಯಾಯಕೋಶವಾದ Thesaurus ನ್ನು ರಚಿಸಿದ ಪೀಟಿರ ಮಾರ್ಕ್‌ ರೋಜಿ ೧೮೫೨ರಲ್ಲಿ ಆ ಗ್ರಂಥಕ್ಕೆ ಬರೆದ ಮುನ್ನುಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಈ ಬಪ್ಪಣಿ ಉಲ್ಲೇಖಾರ್ಹವಾಗಿದೆ :

The following are the only publications that have come to my knowledge in which any attempt bas been made to construct a systematic arrangement of ideas with a view to their expression. The earliest of these, supposed to be at least nine hundred years old, is the AMERA COSHA, or Vocabulary of the Sanscrit Language, by Amera Sinha, of which an English translation, by the late Henry T. Colebrooke, was printed at Serampore, in the year 1808. The classification of words is there, as might be expected, exceedingly imperfect and con- fused, especially in all that relates to abstract ideas or mental

೫೫11

operations. This will be apparent fiom the very litle of the first section, which comprehends " Heaven, Gods, Demons, Fire, Ar, Velocity, Eternity, Much’: While Sim, Virtue, Happiness, Destiny, Cause, Nature, Intellect, Reasoning, Knowleduc, Senses, Tastes, Odous, Colaurs, are included and jumbled together in the fourth section A more logical order, however, pervades the sections relating to natural objects, such as, Seas, Earth, Towns, Plants, and Animals, xh.ch fom scpaxate classes; exhi- biting a remarkable attempt at analysis at 8೦ rcmote a period of Indian literature.

ಇದರಿಂದ ಅಮೆರಸಿ-ಹೆನ ಪ್ರಸಿದಿ ಗಾಗಲಿ ಅಮರಕೋಶದ ಸ ಯಾವ ಧೆಕ್ಟೇಯೂ ಜಾ ವುಮ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರಕೋಶಗಳೂ ರಚಿಶನಾನದವು. -೨ರುಮೋಶಕ್ಸಮನು ಲಿ.ಕಾಂಡಶೇಷ ಎಂಬ ಪೊರಕಕೊೋಶವನ್ನು ರಚಿಸಿದನು. ಸರ್ವಾನಂದನು ಇನನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಇವನ. ಕಾಲ ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೧೫೯ಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿನದಾಗಿರಬೇಕು. ಅಮರಕೋಶದಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟಿರುವ, ಆದರೆ ತನ್ನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವ್ಯವ ಸಾರದಲ್ಲಿದ್ದ ಪದಗಳನ್ನು ಹೇಳು ವುದನ್ವಿ ಅವನ ಗುರಿ ಆಗಿತ್ತು. ಅಮರಕೋಶದಲ್ಲಿ ಉಕ್ತ ವಾಗಿರುವ ೧೭ ಬುದ್ಧನ ನ ಹೆನರುಗಳಿಗೆ ಇವನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಡಿ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇತರ ಸದಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಇಂತೆಯೇ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ. ಶಾಸ್ತ್ರಕಾರರ, ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರು ಪದಗಳ ಅರ್ಧಗಳಿಗೆ ವ್ರಮಾಣನೀಡುವಾಗ ಇತ್ಯಮರಃ ಎಂದು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಮೊದಲು ಹೇಳಿ ಅನಂತರ ಅಧವಾ ಅದ ಇರವ ವದಗಳಿಸಿ

೨ ಬಿ

ಮುಂತಾದ ಕೋಶಗಳನು ಉಲ್ಲೇಖಿ: ಕು

J ಎಪಿ ಹಾ ಇತರೆ ಚಾಡಾ ತಷ್ಟು ದ ಇನ್ನ ಕಾ ಸ | ಇಂಟ. ಲ ಮುತ್ತು ಉಚ್ಛಾರ ಬದ್ದಿಗಾಗಿ ಚಿಸ್ಸ್‌ನ ತಳಗ ಅನು ಬಾಯಿಪಾರ ಮಾಡಿಸು ಓು ಆಬಾ ಹ್‌ ಹಾಸ ವ. ೯ p ದ್ದ. 2 ತ ಶ್ಕಿದ್ದ ವಬ್ಚತಿ ಇತ್ತೀಚಿನವರೆಗೂ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ವ್ಲಿ

ಅಮರಕೋಶವು ಅನೇಕ ಭಾನೆಗಳಿಗೆ ಅನುವಾದವಾಗಿಪಿ. ಮೌಲಿನಸ್‌ ಅಸಾಂಕ್ಲೊ ಬಾರ್ಥೊಲೊಮಿಯೋ! ಎನ್ನು ವವರು ಅ ಅದರ ವ್ರಧೆಮಕಾಂಡದ ಖ್ಯ್ಯಾಟಿನ್‌ ಸಂಸ್ಕರಣವನ್ನು ೧೭೯೮ರಲ್ಲಿ ರೋಮಿನಿಂದೆ. ಪ್ರಶಟ?, ದರು. ವಿಲ್ಪಿನ್ಸ್‌ (೧೬ನೆ ಶತಕ), ಎಚ್‌. ಟಬ. Fy ಲ್‌ಬ್ರೂಕ್‌ (ಶ್ರಿ (kid ೧೫೦೭), ರೂನ್ಸೋ (೧೮೧೨), ವಿಲ್ಲನ್‌ (೧೮೧೯) ಯೇಟ್‌ (೧೮೪೭೬), ಬ್ಬ (೧೮೫೬೨೫), ರಾಮ್‌ ಯಾನೆವ್‌ (೧೮೭೧), ವಿಲಿಯಮ್‌ ೧ (೧೮೭೨) ಇಂಗ್ಲಿಷಿಗೆ ಅ A. 0% ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಲಾ ಯೈೈಲ್ಳೂ

೫೫111

ದೆಲಾಂಷಾಂ ಫ್ರೆಂಚ್‌ಭಾನೆಗೆ (೧೮೩೯-೪೨೫) ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೧೯ನೆ ಶತಮಾನ ದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿ ಮತ್ತು ಲಡಖ್‌ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಆಗಿರುವ ಒಂದು ಅನುವಾದ ಸಿಕ್ಕಿದೆ. ರಾಮ ದೊಯು ವಿದ್ಯಾಲಂಕಾರ ೧೮೩೧ರಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳಿಗೆ ಅನುವಾದ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ೧೮೫೩ರಲ್ಲಿ ಅನಂತ ಶಂಸ್ರಿ ತಛಫೇತರ್‌ ಮರಾರದಿಗೆ ಭಾಷಾಂತರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಭಾನು ದೀಕ್ರಿತನ ಗುರುಬಾಲವ ತ್ರ ಬೋಧಿನಿಯನ್ನು ಓದಿ ಅದರಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತನಾಗಿ ತಾಳ್ಯ ಪಾಕ ಅನ್ನಮಾಚಾರ್ಯರ ತ ತಿರುವೆಂಕಖಟಾಚಾರ್ಯನು 'ಬಾಲಪ್ರಟೋಧಿಕ "4 ತೆಲುಗು ವ್ಯಾಖ್ಯಾ ನ ರಚಿಸಿದನೆಂದು ಆಂಧ್ರೆನಿಚ್ಚಾ ನನರ್ವಸ್ವ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ತೆಲುಗಿನಲ್ಲಿ ಅಮರಕೋಶವು ಗುರುಬಾಲಪ್ರಬೋಧಿಕಸಹಿತಎಾದ ಕಲಾದೊಡನೆ ೫ ೨೬೧) ಮತ್ತು ಅಮರಪದವಾರಿಜಾತದೊಡನೆ ಸಾಜ ಸ್ರಕಟವಾಗಿದೆ.

ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ Roget ಒಂದು ವ್ರಾಚೀನ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ. ನಾಗ ವರ್ಮನು (ಸು.ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೧೫೦) ಅಭಿಧಾನಕೋಶವನ್ನು

ವರರುಚಿ ಆಟ ಧಂಛಾ

ಗುರಿ ಶಾಶ್ನತನುಮರಕೋಶಮೆಂಬಿವು ಮೊದಲಾ

ಗಿರೆ ಪೂರ್ವಶಾಸ್ತಮಂ ನೆಂ

ಹರಿಸಿ ಮನಂಗೊಳೆ ಕಿಘಂಟುವಂ ರಚಿಸುವೆಂ! ಎಂದು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸಿಕ್ಕಿರುವ ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ವ್ರಾಚೇನ ವಾದುದು ನಾಚಿರಾಜ (ಸು.ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೩೦೦)ನೆದು. ಭಾರತದ ಇತರ ಯಾವುದೇ ದೇಶಭಾವಯಲ್ಲಿ ಇದರಷ್ಟು ಅಧವಾ ಇದಕ್ಕಿಂತ ಹಿಂದಿನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಇದ್ದಂತೆ ತಿಳಿದು ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದರ ಶ೬ಲೆಗರಿಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರೊ. ಡಿ. ಎಲ್‌. ನರಸಿಂಹಾ

ಇರ್ಯರ ಬಳಿ ಇದೆ. ಆದರೆ ಆನು ಕತ್ರ್ರಿಯವರ್ಗದ ಜ್ಛತ್ರಃ (೧೨೩-೨೪೦) ಎಂಬಲ್ಲಿಗೆ ಭಂತಿಹೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಸರಳವಾಗಿರುವುದಲ್ಲಡೆ ವನೌಷಧಿವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರ ಹಿಸಿರುವ ಗಿಡಮರಗಳ ಕನ್ನ ಡದ ಹೆಸರುಗಳು ಅಧ್ಯ್ಯಯನಯೋಗ್ಯವಾಗಿವೆ. ಮೂಲದಲ್ಲಿರುವ ಶಬ್ದಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಅನುಕ, ಎಂದು ನಾಚಿರಾಜ ಕೆಲವನ್ನು ಹೇಳು ತ್ಕಾನೆ. ಉದಾಹಾಣೆಗೆ 4 ನಿನಾಯಕಃ!.... ಗಜಾನನಃ | ಪು! ಈ ೮ ೪0 ಹೆಸರು ! ಅನುಕ್ಕ | ಅಂಕುಶಧೆರಿನ | ಅಂಬುಧರಃ | ಈ ೨ ಅನುಕ್ಕ | '' ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಸ್ಕ ತರೂವ ತೊಟ್ಟಿ ಕನ್ನಡ ಪದಗಳು ಕಾಣಿಸುವ ಒಂದೆರಡು ಸಂದರ್ಭಗಳೂ ಇವೆ. ದೃಷ್ಟಾಂತಕ್ಕೆ : « ನಾವ್ಯಃ | ತ್ರಿಲಿಂಗ | ವೂರುಗೋಲಿನಿಂದ ದಾಂಓಟಿಲು ತಕ್ಟುದರ ಹೆಸರು | ನೌ! ಸ್ರ್ರ | ತರಣಿಃ | ತರಿ8।್ಧ್ಯ ಪಡಗುಃ | ಈ ೪ ನಾವೆಯ ವನಸರು |'' (ಓಲೆ ಪತ್ರ ೯೭). ಸು. ೧೬೦೦ರಲ್ಲಿದ್ದ ಳವಿವಿಠ ಲನು ಅಮರಕೋಶದ ಮೇಲೆ ಟೀಕನ್ನು ರಚಸಿ ಅದನ್ನು ವಿದಗ್ಗ ಚೂಡಾಮಣಿ ಎಂದು

ಕರೆದಿದಾ ನೆ. ಚಿಂತಕೊಂತ ಚಲುಮಯ್ಯಾ ಮತ್ತು ಮಹಾದೇವನ ತ್ರ ೧೮೫೧ರಲ್ಲಿ ಅಮರಕೋಶವನ್ನು ತೆಲುಗಿನಿಂದ ಅನುವಾದಿಸಿದರು. ೧೮೬೨ರಲ್ಲಿ. ಸಿದ್ಧಾಂತಿ

XXIV

ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಿ ಸಟೀಕ ಅಮರಕೋಶವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಕಿಟ್ಟೈಲ್‌ ಅದರೆ ಉಪಯೋಗ ಸಡೆದಿದ್ದಾ ರೆ... ಲೂಯಿ ರೈಸರ ಮೊದಲ ಮುದ್ರ ೧೫ ೧೮೭೩ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ೧೮೮೮ರಲ್ಲಿ ಸೋ. ವೆಂಕಶಬೇಶ ಶಾಸ್ತ್ರಿ, ಮೋ. ರಾಮಶೇಸಶಾಸ್ತಿ ಮತ್ತು ದೊ. ನಾರಾಯಣ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಅಮರಕೋಶದ ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲ ಹಾಗೂ ಅದರ ಕನ್ನಡ ಟೀಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಸಿದರು. ಇದು ಗುರುಬಾಲ ಪ್ರಬೋಧಿಕೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅನುವಾದ. ಲಿಂಗಾಭಟ್ಟಿ, (ಯ, ಟೀಕಾಸರ್ವಸ್ತ ಜು ಸುಧಾದಿ , ವಬ್ರಖ್ಯಾನಸ್ತ, ವಿಶೇಷಗಳಿಂದ ಆಧಾರಿತ ಇ ಸಜೆ ದು ತಿಳಿಸಿದೆ. ಪದಗಳ ಆರ್ಥ ಳನ್ನು ಕೊಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಮ್ಯಾನರಣಸೂತ್ರ ಪೂರ್ವಕ ಅವುಗಳ SA ತಿಳಿಸುವುದು ಈ ಗ್ರಂಥೆದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ. ಗ್ರಂಥದ ಮೊದಲಲ್ಲಿ ಅಮರಕೋಶಾದರ್ಶ ಎಂಬ ವಿಭಾಗವಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬಿಂಬಗಳಿವೆ. ಅವು ಅಮರಕೋಶದ ಮೂರು ಕಾಂಡಗಳಿಗೆ ಸಂವಾದಿಯಾಗಿವೆ. ಪ್ರತಿ ಬಿಂಬದಲ್ಲೂ ಕೋಶದ ಆ ಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ಉಕ್ಕವಾದ ಸಂಸ್ಕತ ಶಬ ಗಳನ್ನು ಅಕಾರಾದಿಯಾಗಿ ತೋಡಿಸಿ ಅವಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲೇ ಕನ್ನ ಆ ಅರ್ಥಗಳನ್ನೂ. ಕೊಟ್ಟಿ ದೆ. ಇದನ್ನು ರಚಿಸಿದವರು ವೆಂಕಟಕೃಷ್ಣ್ವಾರ್ಯ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಈಃ ಗ್ರಂಥ ಅತ್ಯಂತ ನಿದ್ದೆ ತ್ಪೂರ್ಣವೂ ಬಹಳ ಉಪಯುಕ್ತ ವೂ ಆಗಿದೆ. ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ಪುನರ್ಮುದ್ರಣ ಕಾಣಬೇಕಾದ ಕೃತಿ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ವಿದ್ವಾನ್‌ ಜಿ. ವಿಷ್ಣುಃ ನ್ಹಿಮೂರ್ತಿಭಟ್ಟಿರು ಮೂಲಸಹಿತ ಸರಳವಾದ ಕನ್ನಡ ಅನುವಾದವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ (೧೯೬೫).

ಇವೆಲ್ಲವೂ ಜಮರಕೋಶದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅನುವಾದಗಳು. ಒಂದು ಕಾಂಡ, ಎರಡು ಕಾಂಡ ಹೀಗೆ ಆಸಂಪೂರ್ಣವಾದವು ಜಸ; ಇವೆ. ಗ್ರಂಥಾಗಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹಸ್ಮಪ್ರತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾದವೂ ಅನೇಕ ಇರಬಹುದು. ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನಲ್ಲಿ ee ಸಂತನ ಕ್ಸ ತಿ ವಿದ ಜ್ತ ಕ ವಪ್ರಿ ಯ ಮಾತ್ರ ಆಗಿರದೆ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನೂ ಸಡೆದಿರುವಂತೆ ಆ 6 ಇದಕ್ಕೆ, ಪ್ರಮಾಣ ಕಿಟ್ಟೆ ಲರ ಕನ್ನಡ ನಿಘಂಟನ ಮೊದಲನೆ ಅಕ್ಷರದ ಕೆಳಗೆ ಉಲ್ಲೆ ೇಖಸಿರುವ ಕ ತತ

ಅಆ ಬಾರದಿದ್ದರೆ ಅಮರವಾದರೂ. ಹೇಳು ! ಎಂಬನ್ಕೈೆ.

ಲ

ಪ್ರಕೃತ ಗ್ರಂಥ ಲೂಯಿ ರೈಸ್‌ರವರು ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಅಮರಕೋಶದ ನಾಲ್ಕನೆ ಆವೃತ್ತಿ (ರ೯.೫)ಯ ಚ ಪುನರ್ಮುದ್ರಣ. ರೈಸ್‌ರ ಗ್ರಂಥದ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಯೋಜನ ಅದರಲ್ಲಿ ಕನ್ನ ಡದ ಅರ್ಥದ ಜೊತೆಗೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಅರ್ಥವನ್ನೂ ಕೊಟ್ಟ ರು Ka ಹದಸೂಚಿ ಸದದ ಸೂರ್ಣರೂಪವನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಯಾವೆ ಪಾಠವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದ್ದರೆಂದು ದ್ವೈೆಸ್‌ರು ಸೂಚಿಸಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಗುರುಬಾಲಪ್ರ ಭೋಧಿಕೆಯನ್ನು. ಅನುಸರಿಸಿದ್ದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ೧೯೨೭ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅದು ನಾಲ್ಕು ಮುದ್ರಣಗಳನ್ನು

XXV

ಕಂಡದ್ದು ಅದರೆ ಉಹಯುಕ್ವತೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಸದ್ಯದ ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ ಲವು ವರಿಷ್ಠರಣಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು ಆವರಣ ಚಿಹ್ನೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದು. ಲಿಂಗ ನಿರ್ದೇಶಕ್ಕ್ಟಾಗಿ, ವರ್ಯಾಯ ವಿಭಾಗಕ್ಕಾಗಿ, ಹಾಗೂ ಪಾದ ಪೂರಣಕ್‌್ಪಾಗಿ ಬಳಸಿರುವ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಇತರ ಶಬ್ದಗಳಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲು ಆವರಣ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿರುವುದಾಗಿ ರ್ಲೆಸ್‌ರು ಪೀಠಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದರೂ ಎಷ್ಟೋ ಕಡೆ ಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೆ ಮಾಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸಂಸ್ಕರಣದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಮಾಡಿದೆ. ಎರಡನೆಯ ದಾಗಿ, ಅನುವಾದದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ್ದ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ತಿದ್ದಲಾಗಿದೆ. ಅವನ್ನು ತಿದ್ದು ಪಡಿಯಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಿದೆ. ಕೊನೆಯದಾಗಿ, ರೈಸ್‌ರ ಗ್ರಂಥದ ಪದಸೂಚಿ ಅನೇಕ ದೋಷಗಳಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು. ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಬಹೆಳ ಅವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದ್ದಿತು. ಅನೇಕ ಪದಗಳ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿದ್ದವುಗಳದೂ ಎಲ್ಲ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನೂ ಸೂಚಿ ಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಈ ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ ಪದಸೂಚಿಯನ್ನು ಪೂರ್ತಿ ಹೊಸದಾಗಿ ರಚಿಸಿದೆ. ರೈಸರ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಿದ್ದ ೨೬೦ ಪದಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ೩೫೦ ಪದೋಲ್ಗೇಖಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದೆ. 2k ೫ ೫ ೨

ಈ ಪರಿಷ್ಟರಣ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನನಗೆ ವಹಿಸಿದ ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾ ನಿಲಯದ ಪ್ರಸಾರಾಂಗದ ಡೈರಕ್ಟರವರಿಗೆ ಮತ್ತು ಕೋಶದ ಸಂಬಂಧೆದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ ಮಾನ್ಯ ನ್ರೇಹಿತರು ಶ್ರೀ ಆರ್‌.ಎಲ್‌. ಅನಂತರಾಮಯ್ಯ, ಎನ್‌. ಶಿವಣ್ಣ, ಸಾಂಬಮೂರ್ತಿ, ಹಾಗೂ ರಾಮಚಂದ್ರಶಾಸ್ತಿ ಇವರಿಗೆ ನಾನು ಕೃತಜ್ಞ ನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಕಾರಣಾಂತರಗಳಿಂದ ನಾನು ಮಾಡಬೇಕಾಗಿ ಬಂದ ವಿಳಂಬ ದಿಂದ ಕಷ್ಟನಷ್ಟ್ಯಗಳಿಗೊಳಗಾದರೂ ಅವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಶಾಂತರೀತಿಯಿಂದ ಸಹಿಸಿ ಗ್ರಂಥ್‌ ವನ್ನು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ಮುದ್ರಿಸಿರುವ ವಿದ್ಯಾ ಪ್ರಿಂಟಿರಿಯ ಶ್ರೀ ಶಿವರಾವಂ್‌ ಅವರಿಗೆ ನಾನು ಖುಣಿಯಾಗಿದ್ದೇನೆ ಎನ್ನುವುದು ಚಿಷಚಾರಿಕವೇನಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿಸ ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.

ನವ ದೆಹಲಿ ಎನ್‌. ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ

2 ಪೀಠಿಕೆ

ಶ್ರೀಮದಾಂಧ್ರ ಕರ್ಣಾಟಿಕಾದಿ ಭಾಷಾ ಮಾತೃಭೂತವಾದ ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷಾ ಭ್ಯಾಸಿಗಳಿಗೂ ದೇಶಭಾಷಾಭ್ಯಾಸಿಗಳಿಗೂ ಸಹ ಅತ್ಯಂತ ನಾಧೆಕವಾದ ನಾಮ ಜೂ ನವೆಂಬ ಆಮರಕೋಶವು ಆಟ್‌ ೪ಘಂಟು ಎಂದು ಸರ್ವ

ಇಂಗ ಕ್ರತವಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಸಹಿತವಾಗಿಯೂ ಪ್ರತಿ ಸದ ಟೀಕಾ ಸಹಿತ ಆ 'ಅಧವಾ ಮೂಲಗ್ರಂಥ ಮಾತ್ರವೂ ಮುದ್ರಾ ಸಲ್ಪ ಟ್ಟು ಬಹು ಪ್ರಚುರ ವಾಗಿರುವುದು ಸರಿಯ.

ಅವುಗಳು ಕೇವಲ ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿದ್ಯಾರ್ಧಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಉಪಯೋಗವಾಗಿರು ವುದರಿಂದಲೂ ಶ್ಲೋಕಸ್ಥವಾದ ಸಮಾನಾರ್ಧಕ ಪದಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಹೀಕೆಯಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಉದಹರಿಸಿ ಗ ಗಂಧವನ್ನು "ನಿಸ್ತ ರಿಸಿರುವುದರಿಂದಲೂ, ಮೈಸೂರು ಸೀಮೆಯ ರಾಜಕೀಯ ಕರ್ಣಾಟಕ po ಗಾಗಿ ಸುಲಭ ವರೌೌಲ್ಯಕ್ಟ ಕಾಲ ಕಾಲಕ್ಕೂ ಸಾಕಾದಷ್ಟು ಪ್ರತಿಗಳು ದೊರೆಯದೇ ಇದ್ದ ದ್ದ ರಿಂದಲೂ ಸಹ ಇದನ್ನು ರಾಜಕೀಯ ಮುದ್ರಾಕ್ತರ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ನ ಮುದ್ಭಾಪಿಸ ಸಬೇಕೆಂದು ಸಂಕಲ್ಪ ಸಾಯಿ,

ಇಂಧಾ ಸಂಕಲ್ಪವು ಸಿದ್ಧಿ )ಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಗ್ರಂಥ ವಿಪ್ತರವಾಗದಂತೆ ಮುೂೂಲಸ್ಸೃ ಪದಗಳಿಗೆ ಕನ್ನಡ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌, ಈ ಎರಡು ಬ್‌ ಯೂ ಅರ್ಥವಿರುವ ಕಾಗ ಮಾಡಲುದ್ಯನಿಸಿ ಸಂಧಿ ವಿವೇಚನೆ, ಮೂಲಸ್ಸ ನಾಮ ಸಂಖ್ಯೆ, ಮೂಲಕಾರರ ಲಿಂಗಾದಿ ಓಔರ್ದಯ ಮುಂತಾದುವುಗಳು ತಿಳಿಯುವಂತೆ ತಕ್ಷ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ಹೀಗೆ ಕಲ್ಪಿತವಾದ ಸಂಕೇತಗಳು ಪಂಡಿತ ಪಾಮರ ಜನಮೇದೃವಾಗಿ ವಾಚಕ ಜನಕ್ಕೆ ಸೌಲಭ್ಯವಾಗುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿರುವ ಸಂಕೇತ ವಿಧಿ, ಮುದ್ರಾಪಣ ಕ್ರಮ್ಮ ಇವುಗಳನ್ನು ವಿಶದವಾಗಿ ಬರೆದು ಮುದ್ರಾವನಕ್ರಮ ಸೂಚಿಕ ಎಂಬ ಹೆಸರ ನ್ಪ್ಪಿಟ್ಟು ಗ ೦ಧಾರಂಭದಲ್ಲಿಯೇ ಸೇರಿಸಿ ಇದೆ.

ಇದನ್ನು ಮಾಡುವಾಗ ಗುರುಬಾಲ ಪ್ರಬೋಧಿಕೆ, ನಾಮಲಿಂಗಾರ್ಥ ಚಂದ್ರಿಕೆ, ಆಂಧ್ರ ಓೀಕಾಮರ, ಪಾ ಎ ್ರೀ ಚೀನ ಮೂಲ ಗ್ರಂಥಗಳು, ಸಿದ್ಧಾಂತ

ಕೌಮುದಿ, ಮುಂತಾದ ಇತರ ಪುಸ್ತ ಕಗಳ ಸಹಾಯವನ್ನು ಪಡೆದು ತಿಳಿದಮಟ್ಟಿಗೆ

ಪರಿಶೋಧಿನಲಾಗಿಡೆ.

ಇನ್ನೂ ಬುದ್ದಿ ವ್ರ ಮಾದ ಜನಿತ ದೋಷಗಳು ಕಂಡು ಬಂದರೆ ಅವುಗಳನ್ನೆ ಲ್ಲಾ ವಿಚಾರಿಸಿ ಪಿಕ ನಾತ ಶ್ಲೋಕಗಳ ವಿಷಯವಾಗಿಯೂ, ಪಾರದ್ವಯ ವಷಯ ವಾಗಿಯೂ ಅರ್ಧವಿಚಾರವಾಗಿಯೂ ನೆ ಹ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮಾಡಿ ಸಾಧ್ಯವಾದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಮುಂದಿನ ಮುದ್ರಾಪಣೆಯಲ್ಲಿ ಸವಿತಾಕರಿಸಬಹುದೆಂಬುದು ಮುಖ್ಯೋದ್ದೆ ಶವಾಗಿದೆ.

ei

1

€

“4

ವಂಂದ್ರಾಹನ ಕ್ರವಂಸೂಚಿಕೆ

ಈ ಪುಸ್ತಕವನು ಅಚ್ಚು ಹಾಕುವುದರಲ್ಲಿ ಮಾಡಿರುವ ಸಂಕೇತಗಳನೂ ಸಾ ವಿಧಿ ಗಳನ್ನೂ ತಿಳಿಸುವ ಲಂಶಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಓದಿ ಜ್ಞಾ ಪಕದಲ್ಲಿಟ್ಟು ಕೊಂಡರೆ ಈ ಪುಸ್ತಕ ವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಓದಬಹುದು.

ಪ್ರತಿ ವುಟಿದಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಥಮತಃ ಮೂಲ ಶ್ಲೋಕಗಳೂ ಆಮೇಲೆ ಒಂದು ಅಡ್ಡಗೆರೆಯೂ ಅದರ ಕೆಳಗೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಥವೂ ಅದರ ಕೆಳಗೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಅರ್ಥವೂ ಬರುವಂತೆ ಮಾಡಿ ಒಂದೊಂದು ಪಂಬಕ್ಮಿಗೆ ಅರ್ಥಶ್ಲೋಕ ಮುಗಿದು ತ್ಲೋಕನಂಖ್ಯೆಯೆಲ್ಲಾ ಬಲಗಡೆಯೇ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬರುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ.

ಟೀಕೆಯಲ್ಲಿ ಮೂಲಸ್ಥ ಹದಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಬರೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ದೇವತೆ ಅಧವಾ ಮನುಷ್ಯ ಅಧವಾ ವಸ್ತುವಾಚಕವಾದ ಪರ್ಯಾಯ ಸದಗಳಷ್ಟು ಇನೆಯೋ ಅಷ್ಟಕ ಕೈ ಆ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಬರೆದು ಆ ಅರ್ಥವನ್ನು ಬರೆದಿದೆ. ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ

ಹ ಇಲ್ಲಿಯ ಪರ್ಯಂತರ ಇರುವ ಪದಗಳೆಲ್ಲಾ ಈ ಪರ್ಯಾಯಾರ್ಥಗಳಂದು ಹಗ ಮೂಲಸ್ಸ ಶ್ಲೋಕದ ಮಧ್ಯಾಂತ್ಯ ಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ ಆಯಾ ಪರ್ಯಾಯ ಪದಗಳು ಮುಗಿದಿವೆಯೋ ಅಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಅಶ್ವರಗಳನ್ನು ಪರಿಮಿತಿ ಸೂಚಕವಾಗಿ ಹಾಕಿದೆ... ಉದಾಹರಣೆ |! ಸ ಸ್ವರವ್ಯಯಂ ಸ್ವರ್ಗನಾಕ ತ್ರಿ ದಿವತ್ರಿ ದತಾಲಯಾಃ। | ಸುರಲೋಕೋ ಪದ್ಯದಿವೌಜ್ಟೇ ಸ್ತ್ರಿಯಾಂಕ್ಲಿ ಜೇ ಫ್ರಿ ನಿಷ್ಟ ಸಂ! ೫ನೆಯ ವುಟ ೬ನೆಯ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ನೋಡು. ಇದರಲ್ಲಿ ಆ ಈ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಹಾಕಿರುವ ವರೆಗೂ ಇರುವ ಪದಗಳೆಲ್ಲಾ ಸ್ವರ್ಗಾರ್ಥಕಗಳಾದ್ದರಿಂದ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಡಕ ಗುರ್ತನ್ನು ಹಾಕಿ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕ ೯ ಎಂದು ಬರೆದಿವೆ. ಹೀಗೆಯೇ ಶ್ಲೋಕದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಬರುವುದನ್ನೂ ಊಹಿಸಬೇಕು.

ಸರ್ಯಾಯಪದಗಳಲ್ಲದೇ ಮೂಲಕಾರರ ಲಿಂಗನಿರ್ಣಯಾದಿ ಸಂಕೇತ ಪದಗಳು ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಅವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಮಾಡುವ ಭ)ಮನಿವಾರಕ್ಕಾಗಿ ಅಂಥವುಗಳನ್ನು ಆವರಣ ಚಿಹ್ನೆಯೊಳಗೆ ನೇರಿಸಿದೆ; ಉದಾಹರಣೆ : ೫ನೆಯ ಪುಟಿ ೯-೧೦ನೆಯ ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ, ಬೃಂದಾರಕಾ ದೈವತಾಥಿ (ಪುಂಸಿನಾ) (ದೇವತಾಸ್ಸಿ ಯಾಂ) ಮಹಾರಾಜ ಸಾಧ್ಯಾಶ್ಮ ರುದ್ರಾಶ್ಚೆ (ಗಣದೇವತಾಃ) | ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ 'ಸ್ರೈಸಿವಾ) (ಸ್ತಿಯಾಂ) (ಗಳಾದೇವತಾಃ) duel ಆವರಣಚಿಹ್ನೆಯಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಪರ್ಯಾಯ ಪದಗಳ ನಂಖ್ಯೆಗೆ ನೇರಿದುವೆಲ್ಲವೆಂತಲೂ, ಮೂಲಕಾರರ ಲಿಂಗನಿರ್ಣಯಾದಿ ಸಂಕೇತ ಪದಗಳೆಂತಲೂ ಊಹಿಸಬೇಕು. ಇಲ್ಲಿಂದ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಇಷ್ಟು ಪದಗಳೆಂದು ತಿಳಿಯುವುದ ಕ್ಫ್ಯಾಗಿ ಪದಗಳನ್ನೆ ಲ್ಲಾ ಸಾಧ್ಯವಾದಮಟ್ಟಿಗೂ ವಿಂಗಡಿಸಿ ಹಾಕಿದೆ.

೫೫೪111 ಸಂಧಿಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕಾದರೆ ಸಸ ಸ ಸ್ಪರನೊಧಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಂಜನಸಂಧಿ

ಕ ಮೆ ವ ಇವುಗಳ ವಿಷಯವಾದ ಸೂತೃಗಳನ್ನು ತಿಳಿದಿರಬೇಕಾದ್ದರಿಂದ ಸಂನೇಪವಾಗಿ ಅವುಗಳ

ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಇಲಿ ಬರೆದಿದೆ. ಇದನ್ನು ಓದುವುದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ವಾಗ್ದಿಧಾಯಿನಿ ಯಲ್ಲಿನ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿಸ್ದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ನಹಾಯವಾಗಿರುವುದು.

ಸಂಸ್ಕೃತ ಸ್ಪರಸಂಧಿ

೧. ವಿ ಹಿ ಐ, ಟಿಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಉಳಿದ ಸ್ನರಗಳಿಗೆ ಸವರ್ಣಸ್ಕರಗಳು ಹರವಾದರೆ ವೂರ್ವಾಪರಸ್ಥಾ ನದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ದೀರ್ಥಸ್ತರವು ಆದೇಶವಾಗು ತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆ. ೬ನೆಯ ಪುಟ ೧೬ನೆಯ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ-- ಧಾತಾ + ಅಬ್ದಯೋಧಿಃ ಹ ಧಾತಾನ್ಹಯೋನಿಃ

೨. ಅ ಆ ಕಾರಗಳಿಗೆ ಇ ಈ ಕಾರಗಳು ಪರವಾದರೆ ಪೂರ್ವಾಪರ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಏಕಾರವೂ, ಉ ಊ ಕಾರಗಳು ಪರವಾದರೆ ಒಂದೇ ಓಕಾರವೂ, ಖು ಖೊ ಕಾರಗಳು ಹರವಾದರೆ ಒಂದೇ ಅರ್‌ ಕಾರವೂ, ಆದೇಶವಾಗುವುವು; ಉದಾ: ೩೨ನೆಯ ಪುಟ ೨೩೦ನೆಯ ಶ್ಲೋಕ. ಸ್ಪೃಹಾ + ಈಹಾ = ಸ್ಪೃಹೇ ಹಾ. ೧೯ನೆಯ ಪುಟ ೧೪೧ನೆಯ ಶ್ಲೋಕ. ಬಾಹುಲ + ಊರ್ಚೌ ಎ ಬಾಹುಲೋರ್ಜೌ. ೨೮ನೆಯ ಪುಟ ೨೦೧ನೆಯ ಶ್ಲೋಕ - ನಿಷಾವ ೬ ಖುಷಭ =: ಥಿಷಾದರ್ಷಭ ಇತ್ಯಾದಿಗಳು.

೩. ಅಆ ಕಾರಗಳಿಗೆ ವ ಐಕಾರಗಳು ಪರವಾದರೆ ಪೂರ್ವಾಪರ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಐಕಾರವೂ ಓ ಚಿ ಕಾರಗಳು ಪರವಾದರೆ ಒಂದೇ ಔಕಾರವೂ ಆದೇಶವಾಗು ವುವು; ಉದಾ : ೧೧ನೇ ಪುಟ ೭೮ನೇ ಶ್ಲೋಕ. ಯಕ್ಷ ಏಕಪಿಂಗ- ಐಬಿ ಬಿಲಯಕ್ಸೈಕಪಿಂಗೈಲಬಿಲ. ಇತ್ಯಾದಿಗಳು.

೪. ಇಉ ಖಯ ಕಾರಗಳು ಪ್ರಸ್ತ ಅಥವಾ ದೀರ್ಥವಾಗಿದ್ದು ಇವುಗಳಿಗೆ ಅಸವರ್ಣ ನ್ನರಪರವಾದರೆ ಇಕಾರಕ್ಟ ಯಕಾರವೂ, ಉಕಾರಕ್ಕೆ ವಕಾರವೂ, ಖಕಾರಕ್ಟ್‌ ರೇಫವೂ ಆದೇಶವಾಗುತ್ತವೆ : ಉದಾಹರಣೆ : ೧೨ನೇ ಪುಟ ಆ೫ನೇ ಶ್ಲೋಕ ವ್ರಾಚೀ-.- ಅವಾಚೀ ಎ ವ್ರಾಚ್ಯವಾಚೀ ೧೮ನೇ ಪುಟ ೧೩೧ನೇ ಶ್ಲೋಕ. ಕಣ ವಾಸ್ಯಾತು-.- ಅಮಾವಾಸ್ಯಾ--ಅಮಾವಾಸ್ಯಾತ್ರಮಾವಾಸ್ಯಾ ಇತ್ಯಾದಿ

ರಿ.

ವ್ಯಂಜನ ಸಂಧಿ ೧. ಪರುಷಾಕ್ಷರಗಳಾಗಲಿ, ಸರಳಾಕ್ಷರಗಳಾಗಲಿ ಪೂರ್ರಪದಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಹರ ಸದಾರಂಭದಲ್ಲಿಯೂ ಬಂದರೆ ಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ಏನೂ ಭೇದವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಉದಾ: ೨೮ನೇ ಪುಟ ೧೪೮ನೇ ಶ್ಲೋಕ ಮುತ್‌ ಪ್ರೀತಿ ಮುತ್ತ್ರೀತಿತ.

೫೫1%

ಪೂರ್ವಪದಾಂತ್ಯದ ಪರುಷಾಕ್ರರಕ್ಕ್‌ ಸರಳಾಫ್ರರ ಪರವಾದರೆ, ಆ ಪರುಷಾಕ್ಷರಕ್ಕೆ ಅದರ ಸರಳ ಆಲ್ಲಪ್ರಾಣವಾದೇಶವಾಗುವದು ; ಉದಾ: ೨೪ನೇ ಪುಟ ೧೭೩ನೇ ಶ್ಲೋಕ. ವಾಕ್‌ ವಾಣಿ ವಾಗ್ರಾಣಿ. ೬ನೇ ಪುಟ ೧೭ನೇ ಶ್ಲೋಕ. ವಿಶ್ವಸ್ಫೃಟ್‌- ವಿಧಿ ವಿಶ್ವನೃಡ್ತಿಧಿಃ.

ಪೂರೃವದಾಂತ್ಯದ ವರ್ಗೀಯಾಕ್ಷರಕ್ತೆ ಯಾವ ಅನುನಾಸಿಕವು ಪರವಾದಾಗ್ಯೂ ಆಯಾ ವರ್ಗದ ಅನುನಾಸಿಕವೇ ವರ್ಗೀಯಾಕ್ಷರಕ್ಕೆ ಆದೇಶವಾಗುವುದು; ಉದಾ: ೯ನೇ ಪುಟ. ೫೧ನೇ ಶ್ಲೋಕ. ಸ್ವಾರಾಟ್‌- ಇಮುಚಿನೊದನಃಎ ಸ್ವಾರಾಣ್ಣಮುಚಿಸೂದನಃ ಮತ್ತು ೫೧ನೇ ಶ್ಲೋಕ ತುರಾಷಾಟ್‌-೬ ಮೇಘ ವಾಹನಃ ಎ ತುರಾಷಾಣ್ಮೇಘವಾಹನಃ. ೨೧ನೇ ಪುಟ. ೧೫೫ನೇ ಶ್ಲೋಕ: ಹೃತ್‌ - ಮಾನಸಂ ಹೈನ್ಮಾನಸಂ ಇತ್ಯಾದಿಗಳು. ಈ ಸೂತ್ರವು ಶಷ ಸ ಕಾರಗಳಿಗಲ್ಲ.

ಪೂರ್ವ ಸದಾಂತ್ಯ ದಲ್ಲಿರುವ ತ ಕಾರವು ಚ, ಜೃ ಲಕಾರಗಳು ಮುಂದೆ ಇದ್ದರೆ ಆಯಾ ಅಕ್ಷರಗಳಾಗುತ್ತದೆ; ಉದಾ: ೧೩ನೇ ಪುಟ ೯೪ನೇ ಶ್ಲೋಕ. ವಿದ್ಯುತ” 4 ಚಂಚಲಾ- ವಿದ್ಯುಚ್ಛ್ಚಂಚಲಾ. ೧೦ನೇ ಪುಟ ೭೧ನೇ ಶ್ಲೋಕ. ಮರುತ್‌ ಜಗತಾ = ಮರುಜ್ಞಗತ್ಪಾ ಣ. ೫ನೇ ಪುಟ ೧೩ನೇ ಶ್ಲೋಕ. ಮಾರಜಿತ್‌ + ಲೋಕಜಿತ್‌ ಎಮಾರಜಿಲ್ಲೋಕಜಿತ್‌. ಹೀಗೆಯೇ ಛ, ರು, ಟಿ, ಡ ಕಾರಗಳು ಮುಂದೆ ಬಂದರೂ ಆಗುತ್ತವೆಂದು ತಿಳಿಯತಕ್ಕದ್ದು. ಸನರ್ಣದ ಮುಂದೆ ತಕಾರ ದಕಾರಗಳು ಚೆಕಾರವಾಗಿಯೂ ಪರಪದ ದಶವರ್ಣವು ಛಕಾರವಾಗಿಯೂ ಪರಿಣಾಮವಾಗುತ್ತವೆ. ಉದಾ: ೬೪ನೇ ಪುಟ ೧೫೪ನೇ ಶ್ಲೋಕ. ಶಾಲೇಯಸ್ಸ್ಯಾತ್‌ _- ಶೀತಶಿವಾ = ಶಾಲೇಯಸ್ಸಾ 3 ತ ಶಿವಾ. ಹೆ ಕಾರವನ್ನು ಮುಂದೆ ಹೊಂದಿರುವ ತ ಕಾರವು ದ ಕಾರವಾಗಿಯೂ ಆ ಹೆಕಾರವು ಧಕಾರವಾಗಿಯೂ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತವೆ.

ಹೀಗೆಯೇ ಹೆಕಾರವನ್ನು ಮುಂದೆ ಹೊಂದಿರುವ ಕಕಾರವು ಗಳಕಾರವಾಗಿಯೂ ಆ ಹಕಾರವು ಘಕಾರವಾಗಿಯೂ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತವೆ.

ಹೀಗೆಯೇ ಹಕಾರವನ್ನು ಮುಂದೆ ಹೊಂದಿರುವ ಟಿಕಾರವು ಡ ಕಾರವಾಗಿಯೂ ಆ ಹಕಾರವು ಢಕಾರವಾಗಿಯೂ ಆಗುತ್ತವೆ.

ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು ಕಓಿಮೆಯಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಥಮಾ ವಿಭಕ್ಕಗಳೂ ನಾಮವಾಚಕ ಗಳೂ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಗದಿಂದ ಅಂತ್ಯವಾಗಿ ಸಂಧಿಯ ಬಹೆ. ಭೇದವಾಗಿ ಕಾಣಬರವುದರಿಂದಲೂ ಪ್ರಾಯಶಃ ಈ ನಿಘಂಟಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಥೆಮಾ ವಿಭಕ್ತಿಗಳ ಪ್ರಯೋಗ ಮುಖ್ಯವಾಗಿರುವುದರಿಂದಲೂ ಈ ಕೆಳಗೆ ಬರೆದಿರುವ ವಿಸರ್ಗ ಸಂಧಿ ಸೂತ್ರವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದರೆ ಈ ಪುಸ್ತಕದ ಮುಕಾಲು ಪಾಲು ಕಮ ವೆಲ್ಲಾ ಸುಲಭವೇ ಆಗುವುವೆಂದು ಇವುಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದೆ.

೧೦.

XXX

ಐಸರ್ಗಕೆ, ತವರ್ಗದ ಹಪರುಷಾಕ್ಷರಗಳು ಪರವಾದರೆ. ಸಕಾರಾದೇಶವೂ ಚವರ್ಗದ ವಪರುಷಾಕ್ಷರಗಳು ತೀ ಚಕ ಶಕಾರಾದೇಶವೂ ಟವರ್ಗದ ಪರುಷಾ ಕರಗಳು ಪರವಾದರೆ ಸಕಾರಾಜೇಶವೂ ಟಿವರ್ಗದ ಪರುಷಾಕರಗಳು ಪರ

ವಾದರೆ ಸಕಾರಾದೇಶವೂ ಬರುತ್ತವೆ. ಉದಂ : ಚ ಪುಟ ೭ನೇ ಶ್ಲೋಕ ದೇವಾಃ + ತ್ರಿದಶಾ8 ದ ಭಾರ ೬ನೇ ಪುಟ. ೧೬ನೇ ಶ್ಲೋಕ. ಸ್ವಯಂಭೂಃ ; ಚತುರಾನನಃ ಸ್ಟ ಯೆಂಭೂಶ್ಸ He ೧೪ನೇ ಪುಟ.

KO ಶ್ಲೋಕ. ದ್ಯುತಿ Fi ದೃುತಿಶ ಎಃ॥

ವಿಸರ್ಗಕ್ಕೆ ಕವರ್ಗ ಪವರ್ಗಗಳ ಕರ್ಕಶಾಕ್ಷರಗಳಾಗಲೀ ಶ, ಷ್ಕ ಸವರ್ಣ ಗಳಾಗಲಿ ಪರವಾದರೆ ಆ ವಿಸರ್ಗವು ಬಜ ಬಾಜಾ ಸದೀ ವಿಸರ್ಗವಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಶ, ಷ್ಠ ಸ್ತ್ರ ವರ್ಣಗಳು ಪರವಾದಾಗ ವಿಸ ಸರ್ಗಕ್ಕೆ ಬದ ಲಾಗಿ ಈ ವರ್ಣಗಳಿಗೆ ದ್ವಿತ್ತಾದೇಶ ಬರುವುದೂ, ಕವರ್ಗ ಪವರ್ಗಗಳ ಕರ್ಶಶಾಶಕರಗಳು ಪರವಾದಾಗ ನಿಸರ್ಗಕ್ತ್‌ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಭಗ ಬೀಡೆ ಆದೇಶವನ್ನು ಮಾಡುವುದೂ ಉಂಟು. ವಾಕ್ಕಾಂತ್ಯ ದಲ್ಲಿರುವ ನಿಸರ್ಗವಾದರೋ ಬದ ಲಾಯಿಸದೇ ವಿಸರ್ಗವಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಉದಾ ೬ನೇ ಪುಟ. ir ಶ್ಲೋಕ. ವಿರಿಂಚಿ ಕಮಲಾಸನಃ = ವಿರಂಚಿಃಕಮಲಾಸನಃ | ೭ನೇ ಪ್ರು ೨೩ನೇ ಶ್ಲೋಕ. ವೈನತೇಯಃ -- ಖಗೇಶ್ವ ರಃ ಎ ವೈ ನತೇಯಃಖಗೇಶ್ವ ರಃ ಸ ೬ನೇ ಪುಟಿ. “೨೬ನೇ ಶ್ಲೋಕ. ಕಾಮಃ-- ಪಂಚಶರಃ ಎ ಕಾಮಃಪಂಚಶರಃ | ೭ನೇ ಪುಟಿ. ೩೪ನೇ ಶ್ಲೋಕ. ಪಶುಪತಿಃ * ಶಿವಃ-.- ಶೂಲೀಎಾಪಶುಪತಿಶ್ರ್ರಿವ ಶ್ಯೂಲೀ! ೩೭ನೇ ಶ್ಲೋಕ. ಕೃಶಾನುರೇತಾಃ + ಸರ್ವಜ್ಞ್ಯೋ-ಕೃಶಾನುರೇಶಾ ಸ್ಪರ್ವಜ್ಞೋ; ಈ ಎರಡು ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಗಕ್ಕ ಬದಲಾಗಿ ಶ ಸ ವರ್ಣಗಳು ದ್ದಿತ್ವಾದೇಶವಾಗಿದೆ. ದ್ವಿತೃವಿಲ್ಲದೆ ಶಿವಃ ಶೂಲೀ ಎಂದು ವಿಸರ್ಗವನ್ನಾದರೂ ಬರೆಯಬಹುದು. ನೆ ಇದು ರೂಢಿಯಾದ ಪದ್ಧತಿ ರಾಗದ

ಹಸ ಆಕಾರದಮುಂದೆ ಇರುವ ವಿಸರ್ಗ ಕ್ರ ಯಾವ ಮ್ಳ ದು ವ್ಯಂಜನವಾಗಲೀ ಅಧವಾ ಹೈಸ್ಟ್ವ ಅತಾರವಾಗಲೀ ಪರವಾದರೆ ಆ ಏಸರ್ಗಕ್ಕೆ ಉಕಾರಾದೇಶ ಬರುತ್ತದೆ. ಆ ಉಕಾರವು ಹಿಂದಿನ ಅಕಾರದೊಡನೆ ಗುಣಸಂಧಿಯಿಂದ ಓಕಾರವಾನುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಹ್ರೆಸ್ಟ ಅಶಾರದ ಮುಂದಿನ ವಿಸ ಸರ್ಗಕ್ಕ್‌ ಅಕಾರ ಹೊರ್ತು ಉಳಿದ ಗೈರ ಪರವಾದರೆ ಆ ವಿಸರ್ಗವು ಲೋಪವಾಗುತ್ತ ತ್ತೆ ಪುನಃ ನೃರ ಸಂಧಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಉದಾ: ೫ನೇ ಪುಟ ೧೪ನೇ ಶ್ಲೋಕ. ಷಡ ಭಿಜ್ಞ 3+ ದಶಬಓಟ + ಅದ್ಧ ಯನಾದೀ=ಷೆಡ ಭಿಜೋ ದಶಬಲ್ವೋದ್ಯಯ ವಾದೀ | ೧೩ನೇ ಶ್ಲೋ. ಸುಗತಃ-- ಬುದ್ಧ8*- ಧರ್ಮರಾಜಃಎಾಸುಗತೋ ಬುದ್ಬೋ ಧರ್ಮರಾಜಃ |! ೬ನೇ ಪುಟ. ೧೬ಫೇ ಶ್ಲೋಕ. ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭ; +

೧೧.

೧.೨.

೫೫೫೬॥

ಲೋಕೇಶಃ ಬ್ರಗರ್ಭೂೋೋಲೋಕೇಶ8. ೬ನೇ ಪುಟ. ೨೦ನೇ ಶ್ಲೋ. ಪೀತಾಂಬರ .- ಅಚ್ಚುತಃ = ಪೀತಾಂಬರೋ ಚ್ಯುತಃ! ೭ನೇ ಪುಟ. ೨೯ನೇ

ಶ್ಲೋ. ಅನಿರುದ 8-4 ಉಷಾಪತಿಃ = Wk ಉಷಾಪತಿಃ!|

ರಟ ಮುಂದಿನ ವಿಸರ್ಗಕ್ಕೆ ಯಾವ ಸೃರವೇ ಆಗಲೀ ಯಾವ ಮ್ಳ ದು ವ್ಯ್ವಂಜನವೇ ಆಗಲೀ ಪರವಾದರೆ ವಏಿಸರ್ಗವು “Cuties ಇ ಜಟ ಡ್ಯ ೫ನೇ ಪು. ಆನೇ ಶ್ಲೋ. ಅಮರ್ತಾಃ- ಅಮೃ್ಭತಾಂಧೆಸಃ ವಾ ಅಮರ್ತ್ಯಾ ಚ. ತಾಂಧೆನಃ!! ೧೪ನೇ ಪು. ೧೦೫ನೇ ಶ್ಲೋ. ಧ್ರುವಃ * ಔತ್ತಾನವಾದೀ= ಧ್ರುವ

*ೌತ್ತಾನವಾದಿಃ |! ೧೫ನೇ ಪುಟ. ೧೧೦ನೇ ಶ್ಲೋ. ಜೀವಃ + ಆಂಗೀರಸಃ = ಜೀವ ಆಂಗೀರಸ. ೫ನೇ ಪು. ೭ನೇ ಶ್ಲೋ. ಅಮರಾಃ- ನಿರ್ಜರಾಃ- ದೇವಾಃ = ಅಮರಾನಿರ್ಜರಾದೇವಾ॥ |

ಅಆ ಕಾರಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಉಳಿದ ನ ಸೈರೆಗಳ ಮುಂದಿವ ವಿಸರ್ಗಕ್ಟೆ ಸ್ವ್ಥರಗಳೇ ಆಗಲಿ, ಮ್ಬು ಮ "ವ್ಯಂಜನಗಳೇ ಆಗಲಿ ಪರವಾದರೆ ಆ ವಿಸ ಸರ್ಗಕ್ಟೆ ರೇವವು ಆದೇಶವಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾ: ೬ನೇ ಪುಟ. ೨೭ನೇ ಶ್ಲೋಕ. ಜಾ ಜಟ + ಮನಸಿಜೂ=- ಶಂಬರಾರಿರ್ಮನಸಿಜಃ | ೨೯ನೇ ಶ್ಲೋಕ. ಬ್ರಹ್ಮೆಸೂ- ವಿಶ್ವ ಕೇತು8= ಬ್ರಹ್ಮಸೊೂರ್ರಿಶ್ಪ ಕೇತು. ೭ನೇ ಪುಟ. ೩೪ನೇ ಶ್ಲೋ. ಶಂಭು ಈರ ಶಂಭುರೀಶಃ i pA Hn ಶ್ಲೋಕ. ನೇವಾನಿಃ * ಅಗ್ಲಿ

ಭೂಃ 4 ಗುಹ

ಇದುವರೆಗೂ ಹೇಳಿದ ಸೂತ್ರಗಳು ಮಟ್ಬರಾಯವುಗಳುತ್ತ ತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ

ಮಾರ್ಗಪ ತ್ರ ಡರ್ಶೆಕವಾಗಿರುವಂತೆ ಬರೆಯಲ್ಪ ಟ್ಟ ವೆ. ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ವಿಶೇಷ ವಿಧಿಗಳೂ ನಿವೇಧಗಳೂ ಇರುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳನ ಲ್ಲಾ ಬರೆಯುವುದು ಗ್ರಂಥೆ ಏಸ್ತರಕ್ಟೆ ಅವಕಾಶವೆಂತಲೂ, ಮತ್ತು ಅವುಗಳು ಕೇವಲ ವ್ಯಾಕರಣ ಶಾಸ್ರ್ಯ ಗಮ್ಯುಗಳೆಂತಲೂ ತಿಳಿದು ಅವುಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಿಲ್ಲ. ಮೂರನೇ ಕಾಂಡದ ನಾನಾರ್ಥ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅನೇಕಾರ್ಥವುಳ್ಳ ಪದಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಆ ಅರ್ಥದ್ಯೋತಕಗಳಾದ ಹದಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಆವರಣಚಿಹ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿ ಟೀಕೆ ಯಲ್ಲಿ ಆ ಅರ್ಥೆಗಳನ್ನೆ ಲ್ಲಾ ಬರೆದಿದೆ.

ಲಿಂಗಾದಿ ಸಂಗ್ರಹ ಬಕ ತಾಸ್ತೃಪ ನ್ರಮೇಯವಾದ್ದ ರಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಟೀಕೆ

ಯನ್ನೆ ಲ್ಲಾ ಬರೆದಿದೆ. [ರೈಸ್‌]

11. 111. IV.

VI. VIL. VIII.

IX.

XI. XL.

11. 111. IV.

VI. 11]. 1/11]. IX. X.

11. 11. IV.

VI.

ಆ ಏಷಯಾನುಕ್ರವಂಣಿಕೆ

ಪ್ರಕಾಶಕರ ಮಾತು | ಭೂಮಿಕೆ ಎನ್‌ ಬಾಲಸುಬ್ರ ಹ್ಮ ಣ್ಯ ಸ ವ ಹೀರಿಕೆ. ಲೂಯಿ eR ಸ್‌ pp ಹವ ಕ್ರಮ ಸೂಚಿಕೆ ಲೂಯಿ ರ್ಸ್‌ ಷ್ಟ ಗ್ರಂಧಕರ್ತನ ಪೀಠಿಕೆ RS ಚ ಪೆ ಹಮ ಕಾಂಡ... ೫/೫1 ₹1. Celestial ಸ್ಸ ಆ Celestials ಜು ee ವ್ಯೋಮವರ್ಗ The Heavens ಭತ್ತೆ ಸ ದಿಗ್ಗ nr Directions A ಹ ಕಾನಿವರ್ಗ Time ಹ ಕ ಧಿeವಗr Cognitive Terms ಭರ ಫಿ ವಾಗ್ತ ರ್ಗ Speech ಶಬಳ್ಸಿ ದಿವರ್ಗ Sounds ವ ಚ ನಾಟ್ಕೆವರ್ಗ The Stage ಹ ಚ ವಾತಾಳವರ್ಗ The infernal ಆಟಂ ಸ ಭೋಗಿವರ್ಗ Serpents bs ಭಾ ನರಕವರ್ಗ ll i we ವಾರಿವರ್ಗ Water ಹ RS ದ್ಮಿತೀಯ ಕಾಂಡ. PART Il. Terrestrial ಫಜವರ್ಗ Earth id ಸಸ ವುರವಗಣ Towns ಚ ul ಪ್ಲೆ ಲವರ್ಗ Mountains ಸುತ Mi ನನಾ ಷಧಿವರ್ಗ Plants ಸ್ಸ್‌ ಹ ಸಿಂಹಾದಿವರ್ಗ Animals ಲ್‌ ಟ್ನ್‌ ಮನುಷ್ಟವರ್ಗ Mankind

ಬ್ರಹ್ಮೆವರ್ಗ The priesthood

ಕತ್ರಿಯವರ್ಗ ಜngship ಸ

ವೈಶ್ಯ ವರ್ಗ rade ಭೂ ಹ

ಶೂದ್ರ ವರ್ಗ Tle :ower orders ,. NE ತ್ಸ ತೀಯ 0B PART I".

ಎಶೆೇಷ್ಯ ನಿವ್ನವರ್ಗ ೮೦೪೦5

ನಂಕೀರ್ಣವರ್ಗೆ Miscellaneous

ನಾನಾರ್ಧೆವರ್ಗ ರಔಗomonyms

ನಾನಾರ್ಧಾವ್ಯಯವರ್ಗ Homonymous Indeclinables

Grammatical

ಅವ್ಯಯವರ್ಗ Indeclinables ಚಾ ಏಿಂಗಾದಿ ಸಂಗ್ರಹವರ್ಗ Gender ವ ಜತೆ ಅಮರಕೋಪೆ ವದನೂಚೆೇ Alphabetical Index

ತಿದು ಷಹ ಔEmendations ನ ರಾ

ಮು ಇ ಇ Ay ೯ ತಪ್ರೊೋಲ £೯ “೬

V11 XXVI

3೫20೪11

(೨.೨ ೧೨ ೧೭ ಶನಿ ೨೪ ಮಿ ೨೮ ಶ್ಮಿಲ ವಿ೪ ಪ.೦3 ಕ್ಮ

ಅಪ್ಲಿ ಇಹ ಮ್ರ 23೧ ೭ ಪ ೭೯ ೧೦೦ OO (2೨೯ (ನಿಲ

(ISS ೧೭೨% ೧೮೪ ೨೩೦ ೨೭.೪ ಶೀ ಹ

೪೦೬ ಬಲ

THE

AMARA KOSHA

ಮೂಲ |

ಬೀ ||

ತಾತ್ಪರ್ಯ |

Meaning ೩.

er ಪ. ಪ.

ಅಮರ ಕೋಶ

INTRODUCTION ಗ್ರಂಥಕರ್ತನ ಪೀಠಿಕೆ

ಯನ್ನ ಜ್ಞಾ ನದಯಾಸಿಂಥೋರಗಾಧಸ್ಕಾನಘ ಗುಣಾಃ | ಸೇವ್ಯತಾಮಕ್ಷಯೋ ಧೀರಾನ್ಸ ಶ್ರಿಯ್ಸೆ ಚಾಮೃತಾಯ ಚ | all ಹೇ ಧೀರಾ&-ಎಲ್ಫೈ ಪಂಡಿತರೆ ಜ್ಞಾನದಯಾಸಿಂಧೋಜ್ಞಾನ- ಸರ್ವವಿಷಯಕವಾದ ಜ್ಞಾ ನಕ್ಕೂ, ದಯಾ-ಕೃಪೆಗ್ಳೂ ಸಿಂಥೊ(ಃ- ಸಮುದ್ರ ವ್ರಾಯನಾಗಿಯೂ; ಅಗಾಧಸ್ಯ- ಗಂಭೀರನಾಗಿಯೂ ಇರುವ, ಯಸ್ಯ-ಯಾವ ದೇವರ, ಗುಣಾಃ-ಸರ್ವಜ್ಞ ತ್ಕಾದಿ ಗುಣಗಳು ಅನಘಾಃ-ವಾಪರಹಿತಗಳಾಗಿವೆಯೋ ; ಅಕ್ಷಯಃ-ನಾಶರಹಿತನಾದ, ಸಃ-ಆ ದೇವರು ಶ್ರಿಯ್ದೆ ಚ-ಸಂಪತ್ತಿಗಾಗಿಯೂ, ಅಮೃತಾಯಚ- ನಿತ್ಯ ಕೈವಲ್ಯಕ್ಟಾಗಿಯೂ, ನೇವ್ಯತಾಂ-ನಿಮ್ಮಿಂದ ಭಜಿಸಲ್ಪಡಲಿ. ಜ್ಞಾ ನಕ್ಕವಾವಿಶಿಷ್ಟನಾಗಿಯೂ, ನಾಸರಹಿತನಾಗಿಯ್ಯೂ, ಪರಿಶುದ್ಧ ಗುಣಗಳುಳ್ಳವನಾಗಿಯ್ಕೂ ಇರುವ (ಸರ್ವಶಕ್ತನಾದ) ದೇವರು ಯಾರೋ ಅಂಧವನನ್ನು ಐಹಿಕ ಪ್ರಯೋಜನಕ್ಕಾಗಿಯ್ಕೂ ಪರ ಲೋಕದ ಶಾಶ್ವತ ಸುಖಕ್ಕಾಗಿಯೂ, ಸೇವಿಸಿರಿ ಎಂದು ಪಂಡಿತರಿಗೆ ಅಮರಸಿಂಹನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.

Praise, O ye learned, that Eternal Pure Being whois

an ocean of wisdom and love, for the sake of well- being and salvation.

ಮೂಲ ||

ಓಕೆ ||

Meaning 2.

ಮೂಲ |

ಬ್ರೀತೆ ||

ಅಮುರೆಕೋಶ

ಸಮಾಹೃತ್ಯಾನ್ಯತಂತ್ರಾ ಣಿ ಸಂಸ್ರಿವೆ SRE ವೃತಿಸಂಸ್ಕ ತ್ರೈ |

ಸಂಪೂರ್ಣಮುಚ್ಯತೇ ಧರ್ಗ್ರೈರ್ನಾಮಲಿಂಗಾನುತಾಸ ಸನಂ | ೨1

ಅನ್ಯತಂತ್ಕಾಣಿ-ಇತರಗಳಾದ ತ್ರಿಕಾಂಡಿ ವಾಗುರಿ ವಾಮನಾದಿಕೋಶ ಗಳನ್ನು, ಸಮಾಹ ತ್ಯಾ — ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಸಂಸ್ಥೆ ವೆ SR - ಮಿತವಾಗಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ, ವಾಗಿಯೂ, ಹ ೈತಿಸಂಸ್ಕೃತ್ಸೈ ಅರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಸರ್ಯಾಯ ಗ್‌ ತ ಸಡಗಳುಳ್ಳ ವಾಸಿಯೂ ಇರುವ, ವರ್ಗ್ಗೈಃ- ಅನ್ಯೋನ್ಯಸಂಬಂಧ ವರ್ಯಾಯ ವಪದಸಮೂಹಗಳಿಂದ, ಸಂಪೂರ್ಣಂ-- ತುಂಬಿ ಇರುವ, ನಾಮಲಿಂಗಾನುಶಾಸನಂ-ನಾಮಲಿಂಗಾನುಶಾಸನ ವೆಂಬ ಗ್ರಂಧವು, ಉಚ್ಯತೇ-ಹೇಳಲ್ಪ್ಬಡುತ್ತದೆ.

ಈ ಗ್ರಂಧ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ವೂರ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ವರರುಚಿ ಕೋಶಾದಿ ಗ್ರಂಥ ಗಳು ದೊಡ್ಡ ವಾಗಿಯೂ ಗಹನವಾಗಿಯೂ ಇದ್ದುದರಿಂದ ಅವುಗಳಲ್ಲಿನ ವದಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಸಂಗೃಹಿಸಿ ಒಂದು ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಸೇರಬೇಕಾದ ವದ ಗಳನೆ ಲ್ಲಾ ವಿಂಗಡಿಸಿ ಗುಂಮಾಗಿ ನೇರಿಸಿ ೨೭ ವರ್ಗಗಳಾಗಿ ಭಾಗಿಸಿ ನಾಮ್ಕ ಲಿಂಗ ವಚನ, ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಯನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತ ದೆಯಾದ್ದ ರಿಂದ Sidr anda ಹೆಸರಿಟ್ಟು ಇದನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತೆ ನೆ.

The Vararuchi Kosha and other vocabularies being too diffuse the author has compiled this Nama-

Hinganushasana, in which the terms are collected under 27 heads, with grammatical notes.

೨ಯಶೋ ರೂವಭೇದೇನ ನಾಹೆಚರ್ಯಾಚ್ಯ ಕುತ್ರ ಚಿತ್‌ |

ರಲ er ವುನ್ನಪು ಗ್ರುಂಸಕಂ ಜ್ಜ ಯಂ ತದಿ ಿಶೇಷನವಿಧೇಃ ಷ್ಟ ಚಿತ್‌ | a | ಸ್ತ್ರೀವುನ್ನ ಪುಂಸಕಂ - ಸ್ತ್ರೀಲಿಂಗ ಪುಲ್ಲಿಂಗ ನವುಂಸಕಲಿಂಗಗಳು,

ವ್ರಾಯಶ£-ಬಹಳವಾಗಿ, ರೂಸಭೇ:ದೇನ-ಶಬ್ದಗಳ ಜತ್ತ ಗಳಂದಲೂ, ಕುತ್ರಚಿತ್‌-ಹಾಗೆ ತಿಳಿಯದ ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ, ನಾಹಚರ್ಯಾಚ್ಚ- ಇಲಿಗಳ ತಿಳಿಯಬಹುದಾದ ಮತ್ತೊ ಎದು ಪದದ ನಾಮಾಷ್ಯದಿಂದಲೂ, ಕ್ವಚಿತ್‌ -ಕಈ ಎರಡರಿಂದಲೂ ತಿಳಿಯದ ಇತರ ಸೆಳಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಿದೇ। - ಈ ಶಬ್ದವು ಈ ಲಿಂಗವುಳ್ಳದ್ದೆಂದು ಹೇಳು ುವುದರಿಂದಲ್ಯೂ ಜೆ ರ €ಯಂ- ತಿಳಿಯತಕ್ಕದ್ದು .

ಪುಂಸ್ಕ್ರೀನವುಂಸಕಲಿಂಗ ನಿರ್ಣಯವ ವನ್ನು ಬಹುಶಃ ಅನುಸಾರ ವಿಸರ್ಗ ದೀರ್ಧಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಶಬ್ದರೂವಭೇದದಿಂದಲೂ ಲವುಕಡೆ

Meaning ತಿ.

ಮೂಲ |!

ಬೀಕೆ ||

ತಾತ್ಪರ್ಯ ||

Meaning 4.

ಮೂಲ ॥

ಓೀಕೆ |

ಗ್ರಂಥನಿರ್ಣಯ ಷಿ

ಲಿಂಗವ್ಯವನ್ನೆ ಯುಂಟಾದ ಮತ್ತೊ pee ವದದ ನಾವಿ ಧ್ಯಾದಿಂದಲೂ, ಹಾಗೆ ಆಗದಲ್ಲಿ ಇಂಧೆ ಲಿಂಗವೆಂದು ಸ್ಸ ಷ್ಮವಾಗಿ ಹೇಳುವುದರಿಂದಲೂ, ತಿಳಿಯಬೇಕು.

The gender of those words only is given which cannot be distinguished either by their terminations

or by their associations with other words whose gender is known.

ಭೇದಾಖ್ಯಾನಾಯೆ ನದ ಶೈಂದ್ಯೊ € ನೈಕಶೇಮೋ ನ ಸಂಕರಃ | ಕೃತೋತ್ರ ಭಿನ್ನ ಲಿಂಗಾನಾಮನುಕಾ, ನಾಂಕ್ರ ಮಾಡ ತೇ | ೪ ||

ಅತ್ರ-ಈ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ, ಜೋ ಟೋ ನಸ್ಹಳೆದೊಳಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಡದೇ ಇರುವ, ಭಿನ್ನ ಲಿಂಗಾನಾಂ-ಬೇರೆಬೇರೆ ಲಿಂಗಗಳುಳ್ಳೆ ಪದಗಳ, ಭೇದಾಖ್ಯಾನಾಯ-ಲಿಂಗಭೇದವನ್ನು ಹೇಳುವುದ ಕ್ಫ್ಯೋಸ್ಟ ರ, ದ್ವಂದ್ರ್ರಃ-ದ್ದಂದ್ರಸಮಾಸವು, ನ ಕೃತಃ-ಮಾಡಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ, ನಿಕತೇಷ -ಏಕಶೇಷವೆಂಬ ಸಮಾಸವು ನ ಕ್ರತಃ-ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ, ಕ್ರಮಾದೃತೇ-ವ್ರಸ್ತಾವ ಸಂಗತಿ ಹೊರತು, ಸಂಕರಃ-ಕೂಡಿಕಯ್ಕು ನ ಕೃತಃ-ಮಾಡಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ.

ಈ ಗೈಂಧದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗನಿರ್ಣಯಕ್ಕಾಗಿ ದ್ವಂದ್ರಸಮಾಸವನ್ನಾಗಲಿ, ಏಕ ಶೇಷವನ್ನಾ ಗಲ್ಕಿ ಪ್ರಕೃತ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವದಗಳು ಹೊರತು ಅಪ್ರಕೃತಮಾದ ಬೇರೆಬೇರೆ ವದಗಳ ಜೋಡಣೆಯನ್ನಾ ಗಲಿ ಮಾಡಿಲ್ಲ.

But throughout the work the form alone will, in most cases, reveal the gender, as dvandva compounds have not been admitted, nor words associated together which are unconnected in meaning.

ತ್ರಿಲಿಂಗ್ಯಾಂ ತ್ರಿಷ್ಟಿತಿ ಪದಂ ಮಿಧುನೇತು ದ್ವಯೋರಿತಿ | ನಿಷಿದ್ದಲಿಂಗಂ jr SoS ತ್ವಂತಾಥಾದಿ ks ಪೂರ್ರಭಾಕ್‌ ೫

ತ್ರಿ ಲಿಂಗ್ಯಾಂ-ಮೂರು ಲಿಂಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಎಂದು ಹೇಳೆತಕ್ಕ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ತಿಸ್ರಿ ಸ್ಸಿತಿವದಂ-* ತ್ರಿಷು '' ಎಂಬ ಪದವೂ, ಮಿಥುನೇತು-ಪುಲ್ಲಿಂಗ

ಸ ಲಿಂಗಗಳಿರಡರಲ್ಲಿ a ಎಂದು ಹೇಳಬೇಕಾದ ಸ ಒಳದಲ್ಲಿ, ದ್ದ ಸ್ರಯೋ ರಿತಿನದಂ-ದ್ದ ಯೋ? ಎಂಬ ವದವೂ ಹೇಳಲ್ಲ ಡುತ್ತ ದೆ. ನಿಷಿದ್ದ ಲಿಂಗಂ-ಫಿಷೇಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಲಿಂಗವು, ತೀಷಾರ್ಥಂ- ಉಳಿದ ಲಿಂಗಕ್ಕೋ ಸರೆ. ತ್ರೈಂತ-""ತು'' ಎಂಬ ಅಷ್ಟಯವೇ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಕೂಡಿಸಿ

ತಾತ್ಪರ್ಯ ||

Meaning 5.

ಅಮರಕೋಶ

ವ್ರಯೋಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವದವೂ, ಅಧಾದಿ-«« ಅಥ '' ಎಂಬ ಪದವೇ ಮೊದಲಿನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿ ವ್ರಯೋಗಿಸೆಲ್ಪ ಟ್ಟಿ ವದವೂ ನ ವಮೂರೈಭಾಕ್‌- ಮೊದಲಿನ ವದಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದುವಲ್ಲ.

ಮೂರು ಲಿಂಗಗಳಕ್ಲಿಯೂ ಉಂಟೆಂದು ಸೂಚಿಸುವುದಕ್ಕೆ 4« ತ್ರಿಷು ಸೆ ಎಂಬ ಪದವೂ ವುಂಸಪ್ರೀಲಿಂಗಗಳೆರಡರಲ್ಲಿ ಉಂಟೆಂಬುದಕ್ಕೆ « ದ್ವಯೋಃ? ಎಂಬ ಪದವೂ ನೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆಂತಲ್ಕೂ «« ಅಸ್ರ್ರಿಯಾಂ >> ಎಂಬಂತೆ ಒಂದು ಲಿಂಗವು ನಿಷೇಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಆ ಶಬ್ದವು ಇತರ ಲಿಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಬೆಂತಲೂ, ವದಗಳ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ««ತು'' ಎಂಬುದು ಇದ್ದಾಗ್ಯೂ ಆದಿಯಲ್ಲಿ «« ಅಧೆ'' ಎಂಬ ಅವ್ಯಯ ವಿದ್ದಾಗ್ಯೂ ಅಂತಹ ಪದಗಳನ್ನು ಮೊದಲ ಹದದೊಡನೆ ಅವ್ಯಯಿಸ ಕೂಡದೆಂತಲೂ ತಿಳಿಯತಕ್ಕದ್ದು.

Words of common gender are distinguished by the abbreviation “ ತ್ಹ್ಶ್ರಿಷೆ್ರ)” those which are both mascu- line and feminine by “ದ್ವಯೋ 68 ೫. Whena word is said to be not of ೩ particular gender as in * ಅಸ್ತ್ರಿಯಾಂ? it implies that it occurs in the other two genders. The afix “3 ೫? and the conjunction “ ಅಥ * refer to the words which follow and not to those which precede them.

1. ಸ್ವರ್ಗವಗೆ್ಗ--SVARGA-VARGA.

ಸ್ವರವ್ಯಯಂ ಸ್ವ ಸ್ಫರ್ಗ ನಾಕ ತ್ರಿ ದಿವ ತಿ ತ್ರಿದಶಾಲಯಾ ಪ ಸುರಲೋಕೋ ದ್ಯೋ ದಿವ್‌ ದ್ವ ] ಪಿ ಯಾಂ) (ಕ್ಲೀಬೇ) ತ್ರಿವಿಷ್ಠಪಂ ೧ ೬

ವೆ ಅಮರಾ ವಿರ್ಜರಾ ದೇವಾ ಸಿ ಸ್ತಿದಶಾ ವಬುಧಾ ಸುರಾಃ | |

ಸಮುವರ್ವಾಣ ಸುಮನಸ ಹ್ರಿದಿವೇಶಾ ದಿವೌಕಸಃ || ೭. ಆದಿತೇಯಾ ದಿವಿಷದೊ ಲೇಖಾ ಅದಿತಿನಂದನಾಃ 1

ಆದಿತ್ಯಾ ಯೆಭವೋನ್ಯಮ್ಹಾ ಅಮರ್ತ್ಯಾ ಅಮ ತಾಂಧಸಃ | ಆ ಬರ್ಶಿರ್ಮುಖಾಃ ಕ್ರತುಭ ಭುಜೊ ಗೀರ್ವಾಣಾ ಕಾ| |

ಬ್ರಂದಾರಕಾ ದೈವತಾನಿ (ಪುಂಸಿ ವಾ) ದೇವತಾ (ಸ್ಸ್ವಿಯಾಂ) (ಗಿ ೯

ಆದಿತ್ಯ ವಿಶ್ವವಸವ ಸ್ಮುಷಿತಾ ಭಾನ್ರರಾ ರಲಾಃ | ಮಹಾರಾ ದಕ ಸಾಧ್ಯಾ ಶ್ಚ ರುದ್ರಾ ಶ್ವ (ಗಣದೇವತಾಃ) c ೧೦ ವಿದ್ಯಾ ಧನ ರೋ ಯಕ ರಸ್ಷೋ ಗಂಧೆರ್ವ ಕಿನ್ನರಾಃ

ಏತಾಜೋ ಗುಹೈಕ ಸ್ಕಿ ಡೊ ಭೂತೋ ಮಾ ಡದೇವಯೋನಯೆ/) 6 ೧೧ ಸ

ಎ! ದ್ಸೈತ್ಯ ಸತಯ ನುಜೇಂದ್ರಾ ಶುಕೃಶಿಷ್ಯಾ ದಿತಿಸುತಾಃ ವೂರದೇವಾ ಸ್ಲುರದ್ದಿ $l ೧೨

ಸಮಂತಿಭಡ್ರೋ ಭಗವಾ ನ್ಮಾರಜಿ ಲ್ಲೊ ಈಜಿ ಜಿವಃ | ೧೩ ಷಡಭಿಜ್ಞೊ ದಶಬಲೋದ್ಧ pW ನಾಯಕ |

ಮುನೀಂದ್ರ (i ಶಾಸ್ತ್ರಾ ಮುನಿ] ಶಾ )ಕೃಮುನಿ (ಸ್ತು ಯಃ)! ೧೪ (ಸ) ಶಾಕ್ಯಸಿಂಹ ಸ್ಸರ್ವಾರ್ನ್ಮ ಸಿದ್ದ. ಶ್ವೌದ್ದೊ ದನಿ (ಶ್ರ ಸಃ)!

ಗೌತಮ (ಶ್ಟ್ರಾ)ರೃ ಹೇ ಶ್ಲ ಮಾಯಾಡೇವೀಸುತ್ಮಶ್ಶ ಸಃ) eg ೧೫

a Svarga (Patadis~) 9. b Demigods 26. c Celestial attendants 9. ೧60 Offspring of celestials 10. e Asuras 10. f Budha 18. gz The Buddha of Shakya Muni 7.

a ಸ್ಫರ್ಗಳೆಸೇಕ ೯. ಶಿ ಜೀವತೆಗಳು ೨೬. € ಗಣ ದೇವತೆಗಳು ೯. d ದೇವಕೆಗಳೇ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಸ್ಥಾನವಾಗಿ ಉಳ್ಳವರು ೧೦. ಆ ಅಸುರರೆಂಬ ದೈತ್ಯರು ೧೦. Jf ಬುದ್ಧ ದೇವರು ೧೮. ೯ ಶಾಕೃರಿಗೆ ಯಾರು ಪೂಜ್ಯಮೋ ಅಂಥಾ ಬುದ್ಧ ದೇವರು ೩.

ಹಿ ಅಮೆರಕೋಶ

ಹರಣ್ಯಗರ್ಫೋ ಲೋಕೇಶ ವ್ಸ್ವಯಂಭೂ ಶೃತುರಾನನಃ! ೧೬ ಧಾತಾಾಬ್ದಯೋನಿ ರ್ದು )ಹಿಣೊ ವಿರಿಂಚಿಃ ಕಮಲಾಸನಃ |

ಸೃಷ್ಟಾ ಪ್ರಜಾವತಿ ರ್ರೇಧಾ ವಿಧಾತಾ ವಿಶ್ವಸ್ಥ ಡ್ವಿಧಿಃ | ೧೭ ನಾನಂದೆ ಶ್ಯ ಧೃತಿ ರ್ವಿರಿಂಯೋಃಜೋ ವಿರಿಂಚನಃ a

ವಿಷ್ಣು ರ್ಹಾ ರಾಯ ಕ್ರಮ್ಸ್ಯೋ ವೈಕುಂರೋ ವಿಷ್ಟರಶ್ರವಾಃ | ೧೮ ಚಳ ಜತಿ ಹ ಹೃಷೀಕೇಶಃ ಕೇಶವೋ ಮಾಧವಃ ಸ್ವಭೂಃ |

ದೈತ್ಯಾರಿಃ ಪುಂಡರೀಕಾಫೋ ಗೋವಿಂದೋ ಗರುಡದ ಜಃ | ೧೯ ನಪೀತಾಂಬರೋಚ್ಯುತ ಶ್ಯಾರರ್ಬ್ಸಿೀ ನಿಷೃಕ್ಸೇನೋ ಜನಾರ್ಷನಃ |

ಉವೇಂದ್ರ ಇಂದ್ರಾವರಜ ಶೃಕ್ರವಾಣಿ ಶ್ರ ತುರು ಜಃ | ೨೦ ವದ್ಮನಾಭೋ ಮಧುರಿಪು ರ್ಹಾಸುದೇವ ಸ್ರ್ರಿನಿಕ್ರಮ .

ದೇವಕೀನಂದನ ಶೌರಿಃ ಶ್ರೀವತಿಃ ಪುರುಮೋತ್ತಮಃ ! ೨೧ ವನಮಾಲೀ ಬಲಿಧ್ದಂಸೀ ಕಂಸಾರಾತಿ ರಥೋಕ್ಷಜಃ |

ವಿಶ್ವಂಭರ ಕ್ಟ ಟಭೆಜಿ ದ್ವಿಧೆ ಶ್ರಿ ವತ್ಸಲಾಂಛನಃ | ೨.೨ ಗದಾಗ್ರಜೋ ಮುಂಜಿಕೇಶೋ ದಾಶಾರ್ಹೋ ದಶರೂಪಭ್ಛತ್‌ | ಥಿ ವಸುದೇಮೋ(ಸ್ಯ ಜನಕ ಸೃಏವಾ)ನಕದುಂದುಭಿಃ |e ೨೫. ಬಲಭದ್ರಃ ವ್ರಲಂಬನೆ್ನಾ € ಬಲದೇವಮೋತ ಜ್ಯುತಾಗ್ರ ಜಃ

ರೇವತೀರಮಣ್ಣೋ ರಾಮಃ ಕಾಮವಾಲೋ ಹೆಲಾಯುಧೆಃ || ೨೪ ನೀಲಾಂಬರೋ ರೌಹಿಣೇಯ ಸ್ಥಾಲಾಂಕೋ ಮುಸಲೀ ಹಲೀ!

ಸಂಕರಣ ಸ್ಮೀರವಾಣಿಃ ಕಾಳಿಂದೀಭೇದನೋ ಬಲಃ ld ೨23 ಮದನೋ ಮನ್ಮಥೋ ಮಾರಃ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನೊ ಮಾನಕೇತನಃ !

ಕಂದರ್ರೋ ದರ್ರ ಕೋ$ನಂಗಃ ಕಾಮಃ ಪಂಚಶರ ಸರಃ | ೨೬ ಶಂಬರಾರಿ ರ್ಮನಸಿಜಃ ಕುಸುಮೇಷು ರನನ್ಯಜಃ |

ಪುಷ್ಪಧನ್ಹಾ ರತಿವತಿ ರಕರಥ್ರಜ ಆತ್ಮಭೂಃ || ೨೭ ಶೃಂಗಾರಯೋನಿಃ ಶ್ರೀಪುತ್ರಶ್ಕೂರ್ವಕಾರಾತಿ (ರಿತ್ಯುಪಿ) | 6

ಆರವಿಂದ ಮಶೋಕಂ( ಚ) ಚೂತಂ( ಚ) ನವಮಲ್ಲಿಕಾ! ೨೮

mn ವಾ ಜಾನ

a Brahma 25 bp Vishnt 43. ೦11180೧1075 father 2. 4 Bala- Rama 17. ಅ Manmatha (Cupid) 22.

ಣ ಬ್ರಹ್ಮನ ೨೫. b ವಿಷ್ಣು ಲಜ್ಮ. ಲ ಕೃಷ್ಣ ರೂವನಾದ ವಿಷ್ಣುವಿನ ತಂದೆ .೨. 4 ಬಲರಾಮನು ೧೩. ೮ ಮನ್ಮಥನು ೨.೨,

ಪ್ರಥಮಕಾಂಡ 2

ನೀಲೋತ್ಸಲಂ(ಚ) ಪಂಚೈತೇ ಪಂಚಬಾಣನ್ಯ ಸಾಯಕಾಃ !

ಬ್ರಹ್ಮಸೂ ರ್ಹಿಶ್ಚಕೇತ್ನುಸ್ಸ್ಯಾ)ದನಿರುದ್ದ ಉಷಾಪತಿಃ |! ೨೯ ಲೀ ಪದ್ಮಾಲಯತಾ ಪದ್ಮಾ ಕಮಲಾ ಶ್ರಿ ರ್ದರಿಪ್ರಿಯಾ |

ಇಂದಿರಾ ಲೋಕಮಾತಾ ಮಾ ರಮಾ ಮಂಗಳದೇವತಾ ! ೩೦ ಭಾರ್ಗೆವೀ ಲೋಕಜನನೀ ಕ್ಷೀರಸಾಗರಕನ್ಯಕಾ |

(ಶಂಖೋ ಲಕ್ಷಿ 5 ಸತ್‌ನಿ ಸಾಂಪಜನ್ಯ ಕೃಂ) ಸುದರ್ಶನಂ ! ೩೧

ಕೌಮೋದಕೀ (ಗದಾ ಖಡ್ಲೊ) ನಂದಕಃ ಕೌಸ್ತುಭೋ (ಮಣಃ) |

(ಚಾವ) ಶ್ಯಾರ್ಬಂ (ಮುತಾರೇಸ್ತು ತತ್ತ ( ಕ pe `ಗರುತ್ಮಾ ನ ರುಡ ಸಾ _ಾರ್ತ್ಕ್ಯೋ ಟಾ ಖಗೇಶ್ವ್ಚ

ನಾಗಾಂತಳೋ `ಬಿಷುರಜೆ`ಸುಪ ಪೆ ಸಾಸ್‌ ೨ ಲಿ ೩೩ ಶಂಭು ರೀಶಃ ವಶುಪತಿ ಶಿ ಶಿವ ಶ್ರಾಲೀಮ ಮಾಷ, ರಃ [|

ತೆ] ಹ ಹಾ Re pe re eS:

ಈಶ್ಚರ ಶ ರ್ತ ಈಶಾನ ಶೃ ಎಕರ ಶ್ಚಂದ್ರ ಜಟೆ 1 ೩೪ ಟಾ ತಗ ರಿ ರೀಶೋ ನಿರಿಶೋ ಮೃ ಡಃ |

ಮೃತ್ಯುಂಜಯಃ ಕೃತ್ತಿವಾಸಾಃ ಪಿಮಾಕೀ ಪ್ರಮಥಾಧಿಸಃ | ೨೨ ಉಗ್ರಃ ಕಪರ್ಹೀ ಶ್ರೀಕಂಠ ಶ್ರಿತಿಕಂರಃ ಕವಾಲಭ್ಸತ್‌ |

ವಾಮದೇವೋ ಮಹಾದೇವೋ ವಿರೂವಾಕ್ಷಸಿ ಸ್ರಿಲೋಚನಃ | ಶಿ ಕೃಶಾನುರೇತಾ ಸ್ಪರ ಜ್ಞೊ ( ಧೊರ್ಜಬಟರಿ ರೀ ಲಲೋಟಿತಃ |

ಗಿ | ರಕ್‌ ಜಾ ಭರ ಸ್ರ್ಯ್ಯಂಬಕ ಶ್ರಿ ಸಿ dk || ಏ.೭. ಜೂಟ್‌ ಟೋ ( ಕ್ರತುಧ್ಯೆಂಸೀ ವೃಷದಧ್ದ್ಯಜಃ |

ವ್ಯೋಮಕೇಶೋ ಭವೋ ಭೀಮಃ ನಾಂ ರುದ್ರ ಉಮಾಪತಿಃ !! ೩೮ ಅಷ್ಟಮೂರ್ತಿ ರಹಿರ್ಬದ್ದೋ ಮಹಾಕಾಲೋ ಮಹಾನಟಃ! /' (ಕವರ್ದೋಸ್ಯ) ಜಟಾಜೂಟಃ ನಿನಾಕೋಜಗವಂ (ಧನುಃ) 8 ರ

a Manmatha’s arrows 5. ಥಿ Aniruddhad4. c Lakshmi 14. d Vishnu’s—conch 1, discus 1, club 1, sword 1, breast jewell, bow 1, lucky mark or curl on breast 1. e Vishnu’s vehicle Garuda 9. fShiva52. 8 Shiva’s—matted hair 1, bow 2.

a ಮನ್ಮಥನ ಬಾಣಗಳು ೫. ಥಿ ಅನಿರುದ್ಧ ಮುಳ. ೦ಲಶ್ಷ್ಮಿದೇವಿಯು೧೪. 1 ವಿಷ್ಣು ವಿನ ಶಂಖ ೧, ಚಕ್ಕ ೧, ಗದೆ, "ಖಡ್ಗ ಧಃ ಮಣಿ ೧, ಬಿಲ್ಲು ವಿಷ್ಣು ಮೂರ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಾಭಾಗ್ಯಚಿಹ್ನೆ ೧. ೮ ನಿಷ್ಣು ದೇವರ ವಾಹನವಾದ ಗರುಡನು ೯. ? ಶಿವನು ೫೨. 8 ಶಿವನ--ಜಟಾಜೂಬವೆಂಬ ಮುಡಿ ೧, ಬಿಲ್ಲು ೨.

೮ ಅಮರಕೋಶ

ಪ್ರಮಧಾ (ಸುಕ ಮಾರಿಷದಾ)ಡ (ಬ್ರಾಹ್ಮಿ; ತ್ಯಾದ್ಯಾಸ್ತು) ಮಾತರಃ |!ಗಿ

ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಮಾಹೇಶ್ವರೀ (ಚೈವ) ಕೌಮಾರೀ ವೈಷ್ಣವೀ (ತಥಾ) | ಛಂ ವಾರಾಹೀ (ಚೈವ ಚೇ)ಂದ್ರಾಣೀ ಚಾಮುಂಡಾ (ಸವ್ತಮಾತರಃ) |

ಭೂತಿ ರ್ಭೂತಿ ರೈ ಶ್ವರ್ಯ (ಮಣಿಮಾದಿಕಮಷ್ಟಧಾ) Id ೪೧ ಅಣಿಮಾ ಮಹಿಮಾ(ಚೈವ) ಗರಿಮಾ ಲಘಿಮಾ (ತಧಾ) | ವ್ರಾಪ್ತಿಃ ಮ್ರಾಕಾಮ್ಯಮಾಶತ್ವಂ ವಶಿತ್ವಂ (ಚಾಷ್ಟಭೂತಯಃ) ಅ ಲ.೨ ಉಮಾ ಕಾತ್ಯಾಯನೀ ಗೌರೀ ಕಾಳೀ ಹೈಮವತೀ ಶರೀ | ಶಿವಾ ಭವಾನೀ ರುದ್ರಾಣೀ ಶರ್ಯಾಣಿೀ ಸರೃಮಂಗಳಾ [| ಅಪ್ಲಿ ಅವರ್ಲಾ ಪಾರ್ವತೀ ದುರ್ಗಾ ಮೃಡಾನೀ ಚಂಡಿಕಾಾಂಬಿಕಾ | ಆರ್ಯಾ ದಾಕ್ಸಾಯಣರೀ (ಚೈವ) ಗಿರಿಜಾ ಮೇನಕಾತ್ಮಜಾ [/" ಛಲ ವಿನಾಯಳಕೋ ಏಫ್ಟ್ಸೆರಾಜ ದ್ವೈಮಾತುರ ಗಣಾಧಿವಾಃ | (ಅವ್ಯೇ) ಕದಂತ ಹೇರಂಬ ಲಂಬೋದರ ಗಜಾನನಾಃ !€ ೪221 ಕಾರ್ತಿಕೇಯೋ ಮಹಾನೇವ ಶೈರೆಜನ್ಮಾ ಷಸಡಾನನಃ | ವಾರತೀ ನಂದನ ಸ್ಸುಂದ ಸ್ಫೇನಾನೀ ರಗ್ದಿ ಭೂ ರು ಹಃ || ೬ ಬಾಹುಲೇಯ ಸ್ಲಾರಕಜಿ ದ್ವಿಶಾಖ ಪ್ರಿ ಖವಾಹನಃ | ಷಾಣ್ಮಾತುರ ಶೃಕ್ತಿಧರಃ ಕುಮಾರಃ ಕ್ರೌಂಚದಾರಣಃ !| ಹ ೪2 ಭೃಂಗಿ ನ್ಸೈಂಗಿರಿಟಿನ್ನಂಡು ನಂದಿಮೌ ನಂದಿಕೇಶ್ವರೇ |] ಇಂದ್ರೋ ಮರುತ್ತಾ ನ್ಮಘವಾ ಬಿಡೌಜಾಃ ವಾಕಶಾಸನಃ | ಅಲ್‌ ವೃದ್ಧಶ್ರವಾ ಶನಾಸೀರಃ ಪುರುಹೂತಃ ಪುರಂದರಃ | ಜಿಷ್ಣು ರ್ಲೇಖ ರ್ರಭ ಶ್ಶಕ್ರ ಶೃತಮನ್ಯು ರ್ಲಿವಸ್ಪೃತಿಃ | ಲ ಸುತ್ರಾಮಾ ಗೋತ್ರಭಿ ದ್ವೃಜ್ರೀ ವಾಸವೋ ವೃತ್ರಹಾ ವೃಷಾ | ವಾಸ್ತೋಷ್ಟುತಿ ಸ್ಪುರವತಿ ರೈಲಾರಾತಿ ಶೃಚೀಪತಿಃ | ೫೦

Shiva’s—a Attendanis 1 050೪0೧ energies 1. ೧ Names of the seven energies 1 0 Eight faculties 3. e Names of the eight faculties. f Parvati, Shiva’s wife 21. g Ganesha, Shiva’s son8. Ah Kumara, Shiva’s son 17. i Nandi.

a ಶಿವನಸಭೆಯಲಿರುವ ನಂದಿ ಮುಂತಾದ ಗಣಂಗಳು ೧. ಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮೀ ಮುಂತಾದ ಸಪ್ತಮಾತೃಕೆಯರು ೧. 0 ಸಪ್ತಮಾತೃಕೆಯರ ಹೆಸರುಗಳು ೧. d ಶಿವನ ಎಂಟು ಬಗೆಯಾಗಿರುವ ಅಣಿಮಾದಿ ಸಿದ್ದಿಗಳು. ೮ ಎಂಟು ಬಗೆಯಾದ ಸಿದ್ಧಿಗಳ ಹೆಸರುಗಳು. Jf ಶಿವವತ್ತಿಯಾದ ವಾರ್ಯತೀದೇವಿ ೨೧. ೯ ಶಿವಪುತ್ರ ನಾದ ಗಣಪತಿಯಾ-ಆ. ಹ ಶಿವಪುತ್ರನಾದ ಕುಮಾರಸ್ಥಾಮಿ ೧೭. 1 ನಂದಿ ೫,

ಪ್ರಥಮಕಾಂಡ ೯

ಜಂಭಭೇದೀ ಹರಿಹಯಃ ಸ್ವಾರಾಣ್ಣಮುಚಿಸೂದನಃ |

ಸಂಕ್ರಂದನೋ ದುಶ್ಚ್ಯವನ ಸ್ತುರಾಷಾ ಣ್ಮೇಘವಾಹನಃ | ೫೧ ಆಖಂಡಲ ಸ್ಪಹೆಸ್ಪಾಕ್ಸ ಯಭುಕ್ಸಾಡ (ಸ್ವಸ್ಯತು ಪ್ರಿಯಾ) |

ಪುಲೋಮಜಾ ಶಚೀಂದ್ರಾಣೀ (ನಗರೀ ತ್ವ) ಮರಾವತೀ [| ೫೩೨ (ಹಯ) ಉಚ್ಛ್ಛಿಶ್ರವಾ (ಸ್ಸೂತೋ?) ಮಾತಲಿ ರ್ಲಂದನಂ (ವನಂ) |

(ಸ್ಥಾ ತ್ರಾಸಾದೋ) ವೈಜಯಂತೋ ಜಯಂತಃ ಮೌಕಶಾಸನಿಃ | ೫೩. ಐರಾವತೋ ಭ್ರಮಾತಂಗ್ಸೆ ರಾವಣಾ ಭ್ರಮುವಲ್ಲಭಾಃ |

ಹ್ರಾದಿನೀ.ವಜ್ರ (ಮಸ್ರ್ರೀಸ್ಯಾ) ತ್ಪುಲಿಶಂ ಭಿದುರಂ ಪವಿಃ | ೫೪ ಶತಕೋಟ ಸ್ಪರು ಶೃಂಭೋ ದಂಭೋಳಿ ರಶನಿ (ರ್ಟಯೋಃ) 1b ವ್ಯೋಮಯಾನಂ ವಿಮಾನೋ ಸ್ತ್ರೀ ನಾರದಾದ್ಯಾ) ಸ್ಪುರರ್ಸಯಃ | ೫1೫ (ಸ್ಯಾ) ತ್ಸುಥರ್ಮಾ ದೇವಸಭಾ ಪೀಯೂಷ ಮಮೃತಂ ಸುಧಾ |! 0

ಮಂದಾಕಿನೀ ವಿಯೆದ್ದಂಗಾ ಸ್ವರ್ವದೀ ಸುರದೀರ್ಫಿಕಾ ! ಡೆ ೫೬. ಮೇರು ಸ್ಬುಮೇರು ರ್ರೇಮಾದಿೀ ರತ್ನ ನಾನು ಸ್ಪುರಾಲಯ ೧

(ಪಂಜೈತೇ ದೇವತರವೋ) ಮಂದಾರಃ ವಾರಿಜಾತಕಃ || ೫೭. ಸಂತಾನಃ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷಶ್ಚ ಪುಂಸಿವಾ) ಹರಿಚಂದನಂ |?

ಸನತ್ತುಮಾರೋ ವೈಧಾತ್ರಃ್ರ ಸ್ವರ ದ್ಯಾ ವಶ್ಚಿನೀಸುತೌ || ಜಲ್‌ ನಾಸತ್ಯಾ ವಶ್ಶಿನೌ ದಸಾ ವಾಶ್ಮಿನೇಯಕರೌ (ಚ ತಾವುಭೌ) 1 (ಸ್ತ್ರೀಯಾಂಬಹುಷ್ವ) ವ್ಲರಸ ಸ್ಪೃರ್ರೇಶ್ಯಾ (ಊರ್ರಶೀಮುಖಾಃ) |? 2೫೯

a Indra 35. Db Indra’s—wife 3, capital 1, horse 1, chario- teer 1, garden 1, palace], son2, elephant 4, thunderbolt weapon 10. ec Celestial chariots 2. Celestial rishis 1. Celestial assemblies 2. Ambrosia3. dThe celestial Ganges 4. e Mount Meru 5. f Celestial trees 5. ೯ Brahma’s son 2. h Ashvinis, the two celestial physicians 6. 1 Apsaras, celestial courtesans 2.

a ದೇವೇಂದ್ರನು ೩೫. ಥಿ ಇಂದ್ರನ- ಭಾರ್ಯೆಯು ೩ ಪಟ್ಟಣವು ೧, ಕುದುರೆ ೧, ಸಾರಧಿ ೧ ತೋಟ ೧, ಉಪ್ಪರಿಗೆ ೧, ಕುಮಾರನು ೨, ಆನೆ ಲ್ವ ವಜ್ರಾಯುಧ ೧೦. 0 ದೇವರಧೆ ೨, ನಾರದನು ಮೊದಲಾದ ಖುಹಷಿಗಳು ೧, ದೇವತೆಗಳ ಸಭೆಯು ೨, ಅಮೃತ ೩. 0 ಆಕಾಶ ಗಂಗೆ ೪. 6 ಮೇರುಪರ್ವತ ೫. 7. ದೇವತಾ ಕಲ್ಲವೃಸಗಳು ೫. ೪€ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರನಾದ ಸನತ್ತುಮಾರನು ೨,

೨. ಲಿ

) ದೇವವೈ ದ್ಯರಾದ ಅಶ್ಶಿನಿ ದೇವತಗಳು ೬. 1 ದೇವವೇಶೈಯರು ೨.

೧೦ ಅವಂರೆಕೊ ಶೆ

ಹಾಹಾಹೊಹೊ (ಶ್ರೈವಮಾದ್ಯಾ) ಗಂಧರ್ವಾ (ಸ್ರಿ ದಿವೌಕಸಾಂ) a

ಅಗ್ತಿ ರೈ ಶ್ರಾನರೋ ವಹ್ಲಿ ರ್ರೀತಿಹೋತ್ತೊ € ಧೆನಂಜಯಃ ೬೦ ಕೃನೀಟಿಯೋನಿ ರ್ಜ್ವಲನೋ ಜಾತವೇದಾ ಸ್ತನೂನವಾತ್‌ |

ಬರ್ಹಿ ಶ್ಕುಷ್ಕಾ ಕೃಷ್ಣವರ್ತ್ಮಾ ಶೋಚಿಷ್ಟೇಶ ಉಷರ್ಮುಧಃ | ೬೧ ಆಶ್ರಯಾಶೋ ಬೃಹದ್ಭಾನುಃ ಕೃಶಾಮಃ ಮಾವಕಶೋತನಲಃ |

ರೋಹಿತಾಶ್ಲೋ ವಾಯುಸಖ ಶ್ರಿ ಖಾವಾ ನಾಶುಶುಪ್ತಣಿಃ | ೬.೨ ಹಿರಣ್ಯರೇತಾ ಹುತಭು ಗ್ಲಹನೋ ಹವ್ಯವಾಹನಃ |

ಸವ್ಮಾರ್ಹಿ ರ್ರಮುನಾ ಶುಕ್ರ ಶ್ಹಿತ್ರಭಾನು ರಿಭಾವಸುಃ || ಹೀ

ಶುಚಿ ರಫಿ ತ್ಕಥಿ ವರ್‌ೌರ್ವ (ಸ್ತು) ಬಾಡಬೋ ಬಡಬಾನಲಃ ೧ (ಮಹ್ನೆ € pe ರ್ಸ್ರ್ರಯೋ) ರ್ಜ್ವಲಕೀಲಾ ವರ್ಚಿ ರ್ಹೇತಿ ಶ್ರಿಖಾ (ಪ್ರೀಯಾಂ)!॥ ೬೪ (ತ್ರಿ ಸು) ಸ್ಸು ಲಿಂಗೊ ಗಿ we ನ್ಸಂತಾವ ಸ ಸಂತ (ಸ್ಸ ಸರಾ) ld

ಉಲ್ಫಾ (ನ ನ್ದ ರ್ಗತೆಟಾ ಲಾ) 6 ಭೂತಿರ್ಭಸಿತ ಭಸ್ಮನೀ | ೬೨೫

ಈ ರೋ ರಕಾ (ತ್‌ ದಾವ(ಸ್ತು) ದವೋ We lg

Ee ಮಿತ್ಯ ವತಿ ಸ ನೈಮವರ್ತಿೀ ಪರೇತರಾಟ೯* || ೬3೬

ಕೃತೌಂತೋ ಯಮುನಾಭ್ರಾ ತಾ ಶಮನೋ ಯಮರಾ ಡ್ಯಮಃ |

ಓಟ ದಂಡಧರಃ ಶ್ರಾದ್ಧ `ಜೀಮೋ ವೈವಸ್ವತೋ$ಂ೦ತಕಃ | A ೬೭

ರಾಕ್ಷಸಃ ಕೋಣಪಃ ಕ್ರವ್ಯಾ ತೃವ್ಯಾದೋಸ್ರಪ ಆಶರಃ |

ರಾತ್ರಿಂಚರೋ ರಾತ್ರಿಚರಃ ಕರ್ಬುರೋ ನಿಕಷಾತ್ಮಜಃ [| ೬೮

ಯಾತುಧಾನಃ ಪುಣ್ಯುಜನೋ ನೈರೃತೋ ಯಾತು ರಕಸೀ !1

ಪ್ರಚೇತಾ ವರುಣಃ ಪಾಶೀ ಯಾದಸಾಂಪತಿ ರಪ್ಪತಿ8 [7 ೬೯

ಶಸ ಸನಃ ಸ್ಪರ್ಶನೋ ವಾಯು ರ್ಮಾತರಿಶ್ಚಾ ಸದಾಗತಿಃ |

ಪ ಸ ಷದಶ್ರೋ ಗಂಧವಹೋ ಗಂಡಢವಾಹ್ವಾನಿಲ್ಯಾಶುಗಾಃ || ೭೦ ಮಾರ ಮಾರುತ ಮರು ಜ್ಜಗತ್ಟ್ರಾಣ ಸವಿಐಸಾರಣಾಃ |

ಕ ದ್ವಾತ ಪವನ ವವಮಾನ ವ್ರಭಂಜನಾಃ | ೭೧

a Gandharvas, celestial musicians 1. ಗ ೧1 (fire) 34. c Submarine fire 3. dAgni’s-flames 5, sparks 2, heat 2. e A torch 1. fAshesS. gForestfire3 AhYama (Pluto) 14. i Nairiti 15. Varuna (Neptune) 5. kVayu (wind) 20.

a ದೇವ ಗಾಯಕರು ೧. ಥಿ ಅಗ್ನಿ ಹೋತ್ರನು ೨೪. 6 ಬಡಬಾಗ್ದಿ ೩. ಡೆ ಅಗ್ನಿಯ-. ಜ್ವಾಲೆ ೫, ಕಡಿಗಳು ೨ ಬಿಸಿ ೨. ಆ ಕೊಳ್ಳಿ ೧. 7 ಬೂದಿ ೫. 8 ಕಾಡುಗಿಚ್ಚು ಪ್ರ 1 ಯೆಮಧೆರ್ಮರಾಯನು ೧೪. 1 ನೈರುತಿ ೧೫. J] ವರುಣನು ೫. ಹ ವಾಯುವು ೨೦.

ಪ್ರಥಮಕಾಂಡೆ ೧೧

ಪ್ರಕಂಪನ (ಶ್ಟ್ರಾ)ತಿಬಲೋ ೧ ಜಂನುರಾವಾತೆ ಸ್ಪವೃಷ್ಟಿಕಃ [ಫಿ

ವ್ರಾಣೋಃವಾನಸ್ಸಮಾನ (ಶ್ಟೋ) ದಾನೆವ್ಯಾನೌ (ಚ) ವಾಯವಃ ೭೨ (ಶರೀರಸ್ನಾ ಇಮೇ) € ರಂಹ ಸ್ಮರಸೀತುರಯ ನ್ಸೊದಃ |

ಜನೋ(ಥೆ) ಡೆ ಶೀಘ್ರಂ ತೃರಿತಂ ಲಘು ಪ್ರವ ಮರಂ ದ್ರುತಂ | ೭೩ ಸತ್ವರಂ ಚಪಲಂ ತೂರ್ಣ ಮವಿಲಂಬಿತ ಮಾಶು (ಚೆ)! 6

ಸತತಾ ನಾರತಾ ಶ್ರಾಂತ ನಂತತ್ರ್ಯಾವಿರತಾ ಥಿಶಂ 1 ೩.೪ ನಿತ್ಯಾಂನವರತಾ ಜನ್ರ (ಮಪಷ್ಟಿ 8 (ಧಾ) ತಿಶಯೋ ಭರಃ |

ಅತಿವೇಲ ಭೃಶಾ ತ್ಯರ್ಥಾ ತಿಮಾತ್ರೋ ದ್ಲಾಢ ನಿರ್ಭರಂ ! ೭೫

ತೀವ್ರ ಕಾಂತ ನಿತಾಂತಾನಿ ಗಾಢ ಬಾಢ ದೃಢಾನಿ (ಚ) | (ಕ್ಲೀಬೀ ಶೀಘ್ರಾ ದ್ಯಸತ್ತ್ವೇಸ್ಯಾ ತ್ರ್ರಿವ್ರೇಷಾಂ ಭೇದ್ಯಗಾಮಿ ಯತ್‌) |! 9 ೭೬ ಕುಬೇರ ಸ್ಮ್ತ್ಯೃಂಬಕಸೆಖೋ ಯಕರಾ ಡ್ಲುಹ್ನೆಕೇಶ್ನರಃ !

ಮ್‌ ಎ ೧೮ 3

ಮನುಷ್ಯಧರ್ಮಾ ಧನದೋ ರಾಜರಾಜೋ ಧನಾಧಿಪಃ | ೭೭ ಶಿನ್ನರೇಶೋ ವೈಶ್ರವಣಃ ವೌಲಸ್ಸ್ಯೋ ನರವಾಹನಃ |

ಯಕ್ಷೆಕಪಿಂಗೈೈಲಬಿಲ ಶ್ರೀದ ಪುಣ್ಯಜನೇಶ್ವರಾಃ || | ೭೮ (ಅಸ್ಟ್ರೋದ್ಯಾನಂ) ಚ್ಛತ್ರರಥಂ (ಪುತ್ರಸ್ತು) ನಲಕೂಬರ;ಃ |

ಕ್ಸ ಲಾಸ (ಸಾನ) ಮಲಕಾ (ವೂರ್ವಿಮಾನಂ ತು) ಪುಷ್ಪಕಂ | 7 ೭೯ (ಸ್ಯಾ)ಕ್ಸಿನ್ನ ರಃ ಕಿಂಪುರುಷ ಸ್ಮುರಂಗವದನೋ ಮಯುಃ | 7 `ಿದ್ಧರ್ನಾ)ಶೇವಧಿ ಹ (ರ್ಭೇದಾಃ ಪದ್ಮಶಂಖಾದಯೋ ನಿಭೇಃ) ಆ೦ ಮಹಾಪದ್ಮ[ಶ್ಶ) ವ (ಶ್ವ) ಶಂಖೋ ಮಕರ ಕಚ್ಚಷೌ |

ಮುಕುಂದಃ ಕುಂದ ನೀಲ್ಡೌ(ಚ) ವರ(ಶ್ಚ ನಿಧೆಯೋ ನವ) !! 7 ೮೧

| ಇತಿ ಸ್ವರ್ಗವರ್ಗಃ [|

aA galel. bWindwithrainl. cThefive vital airs in the body 5. d Swift motion 5. e Speed 11. f Incessant action or time 9. g Excess14. hKubera 17. iKubera’s— garden 1, 5೦2 1, residence], cityl, car 1. jKinnaras 4. k Kubera’s treasures 2. 1 Names of the 9 treasures.

a ಬಿರುಗಾಳಿ ೧. ಥಿ ಮಳೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಗಾಳಿ ೧. ೭ ಶರೀರದಲ್ಲಿರುವ ವಾಯುವು ೫. ಡೆ ವೇಗದಡೊಡಗೂಡಿರುವ ಗಮನ ೫. ಆಶೀಘೃ ಅಥವಾ ಬೇಗ೧೧. ಕ] ಎಡಬಿಡದ ಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಕಾಲಗಳು ೯. ಅತಿಶಯ ೧೪. 1 ಕುಬೇರನು ೧೭. ;1 ಕುಬೇರನ ತೋಟ ೧, ಮಗ ಣೃ ಇರುವ ಸ್ಥಳ ೧, ಪಟ್ಟಿಣ ೧, ವಿಮಾನ ೧. ]ಕನ್ನರರು ೪. ಹ ಕುಬೇರನ ನಿಧಿ ೨. 1 ಕುಬೇರನ ನವನಿಧಿಗಳ ಹೆಸರುಗಳು.

೧೨ ಅಮರಕೋಶ 1. ಮ್ಯೋಮವರ್ಗ- ಳVYOMA-VARGA.

ದ್ಯೋ ದಿಮೌ (ದ್ವೇ ಶ್ರಿಯಾ) ಮಭ,ಂ ವ್ಯೋಮ ವುಷ್ವರ ಮೆಂಬರಂ |

We ಗಗನ ಮನೆಂತಂ ಸುರವರ್ತ್ನ ಖಂ || ೮.೨ ಯ ದ್ವಿಷ್ಟು ಪದಂ (ವಾತು ಪುಂಸ್ಕಾ) ಕಾಶ ವಿಹಾಯಸೀ | ವಿಹಾಯಸೋ(ಪಿ) ನಾಕ್ಕೋ_ಪಿ) ದ್ಯ್ಯರಪಿ ಸ್ಯಾತ್ಮದವ್ಯಯಂ) !! ೮೩.

ತಾರಾವಧೆ ಶ್ಯ ಬ್ಬಗುಣೋ ಮೇಘದ್ವಾ ರಂ ಮಹಾಬಿಲಂ ! 4 | ಇತಿ ವ್ಯೋಮವರ್ಗಃ ||

111. ಗ್ಗ DIG-VARGA.

ಶ ಕಕುಭಃ ಕಾಷ್ಟಾ ಆಶಾ (ಶ್ವ) ಹರಿತ (ಶ್ವ) (ತಾಃ) | ಆಳ ದ್ರಾ ಚ್ಯಮಾಚ ಪ್ರತೀಚ್ಯೆ (ಸ್ವಾ? ಪೂರ್ವದ್ರ್ಷಣಪಶ್ಶಿಮಾಃ) | ದೀಚೇ (ಸ್ಯಾ) ಗಿ ದಿಶ್ಯಂ (ತು ತಿ 10 ದಿಗ್ಗವೇ) (೧ ೮೫ ನವಾಚೀನ 4 ಮುದೀಚೀನ [ಮುದಗ್ಗ ವಂ) ಲಿ ಪ್ರತೀಚೀನ್ನ (ಸ್ರ ಚೀನಂ) ಪ ಪ್ರಾಗ್ಯ ವಂ (ತ್ರಿಷು) | 8 ೮೬೬ 1 ಪಿತೃಪತಿ ರ್ನೆರ್ಳುತೋ $ ವರುಣೋ ಮರುತ್‌ | ಕುಬೇರ ಈಶಃ (ಪತಯಃ ವೂರ್ವಾದೀನಾಂ ದಿಶಾಂ ಕ್ರಮಾತ್‌) |! % ೮೭ ಐರಾವತಃ ಪುಂಡರೀಕೋ ವಾಮನಃ ಕುಮುಡದೋ;ಂ ಜನಃ । ಪುಷ್ಪದಂತ ಸ್ಫಾರ್ಕಭೌಮ ಸ್ಸುಪ್ರತೀಕ (ಶ್ಚ ದಿಗ್ಗಜಾ? | ೮೮

(B ತ್ರೆ 6) ಹ CL ಮ್‌ ಸೆ

ಬ ತೆ

a The sky 23. b The cardinal points S— East 1, South 1, West 1, North 1. c Belonging to any quarter 1. d Belonging to the south 1. e Belonging to the north 1. f Belonging to the west 1. ¢ Belonging tothe east 1. AThe eight regents of the cardinal points 8. 7 The eight elephants of the cardi- nal points 8.

a ಆಕಾಶ ೨೩. ಪ) ದಿಕ್ಕುಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಮಗಳು ೫ ಎ... ಪೂರ್ತ ೧ ದಕ್ಷಿಣ ೧, ಪಶ್ಚಿಮ ೧, ಉತ್ತರ ೧. 6 ದಿಕ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ವಸ್ತು ೧. d ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟದ ವಸ್ತು ೧. ಅ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟದ್ದು ಸ 7 ಪಠ್ಲಿಮ ದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ದ್ದು ೧. ೪8 ಪೂರ ದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ದ್ದು ೧. A ಅಷ್ಟದಿಕ್ಪಾಲಕರು ೮. ಕ Wn ಅಷ್ಟ ದಿಗ್ನ Bi ಆ.

ಪ್ರಧಮಕಾಂಡ ೧ಷಿ

(ಕರಿಣ್ಯೋೊ)ಾೂಭ್ರಮುಃ ಕಪಿಲಾ ಪಿಂಗಳಾ ಮುಹಪಮಾ[ಕ್ರಮಾತ್‌) |

ತಾಮೃವರ್ಣಿ ಶುಭ ದಂತೀ (ಚಾಂ)ಗನಾ (ಚಾಂ)ಜನಾವತೀ ila ೮೯ (ಕ್ಲೇಬಾವ್ಯಯಂ ತ್ವ)ವದಿಶಂ (ದಿಶೋರ್ಮಧ್ಯೇ) ವಿದಿಕ್‌ (ಸ್ತ್ರಿಯಾಂ) Ib ಅಭ್ಯಂತರಂ (ತ್ರ)ಂತರಾಳಂ € ಚಕೃವಾಳಂ (ತು) ಮಂಡಲಂ !!d ೯೦ ಅಭ ೦ ಮೇಘೋ ವಾರಿವಾಹೆ ಸೃ _ನಯಿತ್ತು ರ್ಬಲಾಹಕಃ |

ಧಾರಾಧರೋ ಜಲಧರ ಸ್ಮಟಿತ್ಸಾ ನ್ರಾರಿದೋ$ಂಬುಭೈತ್‌ || ೯೧ ಘನ ಜೀಮೂತ ಮುದಿರ ಜಲಮುಗ್ಗೂಮಯೋನಯಃ le

ಕಾದಂಬಿನೀ ಮೇಘಮಾಲ್ಪ್ರಾಗ(ತ್ರಿಷುಮೇಘಭವೇಃ)ಭ್ರ್ರಯಂ [೬ ೯.೨ ನ್ನನಿತಂ ಗರ್ಜಿತಂ (ಮೇಘನಿರ್ಥ್ಫೋವಷೇ)ರಸಿತಾದಿ (ಚ) !/

ಶಂವಾ ಶತಹೃದಾ ಹ್ರಾದಿನ್ಯೈರಾವತ್ಯಃ ಕ್ಷಣವ್ರಭಾ | ರ ತಟ ತ ಬಾವನೀ ವಿದ್ಯುಚ್ಛಂಚಲಾ ಚವಲಾ (ಪಿಚ) !]

ಸ್ಫೂರ್ಜಧು ರ್ವಜೃನಿರ್ಫೋಷೋ 7 ಮೇಘಜ್ಯೋತಿ ರಿರಮ್ಮದಃ ik ೯೪ ಅಇಂದಾಯುಧಂ ಶಕಧನುಃ 1 (ತದೇವ ಖುಜು) ರೋಹಿತಂ |”

ವೃಷ್ಟಿ ರ್ವರ್ಷಂ (ತದ್ವಿಘಾತೆಲಿ ವಗ್ರಹಾವಗ್ರಹೌ (ಸಮೌ) !'ಂ ೯೫ ಧಾರಾಸಂವಾತ ಆಸಾರ 0 ಶ್ಶೀಕರೋಂಬುಕಣ್ನ(ನ್ಸ ತಃ) lg ವರ್ಮೊೋಪಲ್ಲ(ಸ್ಥು)ಕರಕೋ 7 (ಮೇಘಚ್ಛನ್ನೇಹ್ಲಿ) ದುರ್ದಿನೆಂ lls ೯೬

a The wives of those elephants 8. bThe intermediate points 2. c The middle region 2. d Circular region 2. e Clouds 15. fA line of clouds 2. 8೯ Anything produced from the clouds 1. 1 Thunders of the clouds 3. iLightn- ing 10. j The noise ofa thunderbolt 2. ಹ Brightness of the clouds 2. 1Indra’ss bow 2. mlIndra’s bow unbent 1. n Rain 2. o Drought 2. p Incessant rain 2. ೮ Drops of 7೩17 2. 7 Hailstones 2 s Cloudy day &.

a ಅಷ್ಟದಿಗ್ಲ ಜಗಳ ಭಾರ್ಯಗಳು ಆ. bp ದಿಕ್ಕುಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಮೂಲೆ ಗಳು ೨. ೭ ಮಧ್ಯೆ ಪ್ರದೇಶ ೨. dೆ ಮಂಡಲಾಕಾರದಿಂ ಗುಂಡಾಗಿರುವ ವಸ್ತು ೨. 6 ಮೇಘಗಳು ೧೫. ?' ಮೇಘೆಪಜ್ತಾ ೨. ೯ ಮೇಘದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟದ

ಜಲಾದಿಗಳು೧. 1 ಮೇಘಗರ್ಜನೆ ಅಂದರೆ ಗುಡುಗು ೩. 1 ಮಿಂಚು ೧೦. 7 ವಜ್ರಘಟ್ಟಿನದಿಂದಾದ ಶಬ್ದ ಅಂದರೆ ಸಿಡಿಲಧೃರಿ ೨. 1 ಮೇಘ ತೇಜಸ್ಸು ೨, 1 ಇಂದ್ರ ಧನುಸ್ಸಿನ ಹೆಸರು ಅಂದರೆ ಸುರಚಾಪವೆಂಬ ಆಕಾಶದ ಬಿಲ್ಲು ೨. m ನೆಟ್ಟಗಿರುವ ಬಲು೧. 7ಮಳೆ ೨. ೦ ಅನಾವೃಷ್ಟಿ ೨. pಯೆಡೆಬಿಡದೆ

ಸುರಿಯುವ ಜಡಿಮಳ ೨. ೧0 ತುಂತುರಿಗಳು ೨. ? ಆನೆಗಬ್ಲು ೨. $ ಮೋಡ ಮುಚ್ಚಿರುವ ದುರ್ದಿನ ೧.

೧೪ ಅಮರಕೋಶ

ಅಂತರ್ಧ್ಭಾವ್ಯವಧಾ(ಪುಂಸಿ ತ್ವಂ) ತರ್ಧಿ ರೆವವಾರಣಂ |

ಅಪಿಧಾನ ತಿರೋಧಾನ ಪಿಧಾನಾಚ್ನಾದನಾನಿ( ಚೆ) !'ಡ ೯೭ ಹಿಮಾಂಶು ಶ ಶ್ರಂದ್ರಮಾ ಪ್ತ ೦ದ್ರ ಇಂದುಃ ಕುಮುದಬಾಂಧವಃ |

ವಿಧು ಸು ಧಾಂಶು ಶ್ಲುಭ್ರಾಂಶು `ಕೋಷಧೀಶೋ ನಿತಾವತಿಃ | ೯೮ ಅಬ್ದೊ € ಜೈವಾತೃೃ ತ" ನ್ಯ (ಮೋ ಗ್ಗೌ ಮೃ ೯ಗಾಂಕಃ ಕಲಾನಿಧಿಃ |

ದ್ವೀಜರಾ ಅಜ ಪ ಶೃಶಧರೋ ನಕತ್ರೇಶ ೀಶ ಃ ಕ್ಷಪಾಕರಃ I) ೯೯ ಕಲಾತು (ಸೋಡಶೋ ಭಾಗೋ) € ಬಿಂಬೋ(ಸ್ರಿೀ) ಮಂಡಲಂ (ತ್ರಿಷು) !64 ಭಿತ್ತಂ ಶಕಲ ಖಂಡೇ(ವಾ ಬೀಸ ಬೂಟು ಅರು ಟಟ le ೧೦೦ ಚಂದ್ರಿಕಾ ಕೌಮುದೀ ಜ್ಯೋತ್ಸ್ನಾ ಪ್ರಸಾದ(ಸ್ತು) ವ್ರಸನ್ನತಾ ಹಳೆಂಕಾೌಂಕೌ ಲಾಂಛನಂ(ಚ)ಚತ್ತ ೦ ಲಕ್ಷ (ಚೆ) ಲಕ್ಷಣಂ i ೧೦೧

ಮಾಳಿಃ ಕೇತುರ್ಧೈಜೋ ಲಿಂಗಂ ನಿಮಿತ್ತಂ ವ್ಯಂಜನಂ ವದಂ ವ್ರಜ್ಞಾನಂ (ಚಾ) ಪ್ಯಭಿಜ್ಞಾನಂ ಲಲಾಮಂ (ಚ) ಲಲಾಮ (ಚ) lh ೧೦೨ ಸುಷುಮಾ ಆಜ 2೬ ಶೋಭಾ ಕಾಂತಿ ರ್ದ್ಯತಿ ಶ್ಸೃ ವಿಃ |]

ಅವಶ್ಯಾಯ (ಸ್ತು)ನೀಹಾರ ಸ್ಮುಷಾರ ಸ್ತುಹಿನಂ ಹಿಮಂ || ೧೦೩ ಮಾ ಲೇಯಂ ಮಿಹಿಕಾ ಹ (ಚಾಧೆ) ಹವಮಾನ ಹಿಮಸಂಹತಿಃ (1 ಶೀತಂ(ಗುಣೇತದ್ದ ದರ್ಧಾ) ೫ ಸ್ಸುಷಿಮ ಶ್ರತಿರೋ ಜಡಃ || ೧೦೪ ತುಷಾರ ಪ್ರೀತಲ ಪ್ರೀತೋ ಹಿಮ (ಸೃವ್ತಾನ್ಯಲಿಂಗಕಾಃ) [೫

ಧು ವ ಔತಾ ಹತ್‌ (ಸ್ಟಾ ೨೦ ದಗಸ್ಥುಃ ಕುಂಭನಂಭವಃ || ೧೦೫

ಮೈತ ತ್ರಾವರುಣಿ 0 (ರನ್ಯೈವ) ಲೋವಾಮುದ್ರಾ (ಸಧರ್ಮಿಣೀ) 1g

1 ಓಡಿ ೦೦೪೦೯ 8 bChandra (the inoon) 20. cOne-sixteenth part of the moon’s diameter 1 d The disk of the sun or moon 2. ಅ Fragments 4. f Moonlight 3. 8 Purity 2. AA spot 17. i Dazzling brightness 1. 7 Brightness4. kDew7. {1 Thick fog 1. mColdl. n Cold objects 7. ೦ Pole star 2. 7 Agastya (Canapus) 3. qGAgastya’s wife 1.

a ಹೊದಿಕೆ ಮುಚ್ಚಿ ಳ೮ರ. ಥಿ ಚಂದ್ರನು ೨೦. ೧೬ನೇ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಚಂದ್ರನಲ್ಲಿ Lua A d ಚಂದ್ರಸೂರ್ಯ SpE ೨. 0 ಮುರುಕು ಚೂರುಗಳು ೪. Jf ಬೆಳದಿಂಗಳು ೩. 8 ನ್ವೃಚ್ಛತ್ವವು ೨. 1 ಗುರುತು ೧೭. 1 ಅಧಿಕವಾದ ಕಾಂತಿ ೧... 7 ಕಾಂತಿ ೪. ಹ ಮಂಜು ಹಿಮ ೭. 1 ಮಂಜಿನ ಜತಗ. ಶ್ರ ಕ ಪ ಇವುಳ್ಳ ನ ಆ ಟ್‌ ್‌ ಲಲ ಹಾ

AS p~ (1 ನಕ್ರ ಹ (2.

ಪ್ರಥಮಕಾಂಡ ೧೫

ನಕ್ಷತ್ರ ಮೃಕ್ರಂ ಭಂ ತಾರಾ ತಾರಕಾಪ್ಯುಡು (ವಾ ಪ್ರಿಯಾಂ)! ೩ ೧೦೬ ದಾಕ್ಸಾಯಿಣ್ಯೋ (ಶ್ರಿನೀತ್ಯಾದಿ ತಾರಾಸಿಥಿ ಆಶ್ಚಯು ಗಶ್ವನೀ!c

ರಾಧಾ ವಿಶಾಖಾ 0 ಪುವ್ಯೇತು) ಸಿದ್ದತಿಮೆ್‌ ಆ ಶ್ರವಿಷ್ಠಯಾ | ೧೦೭ (ಸಮಾ) ಧನಿಷ್ಟಾ(ಸ್ಟುಲ್ಫ" ವ್ರೋಷ್ಠಪದಾ ಭಾದ್ರನದ್ದಾ( ಸ್ತಿ ಯಃ) lg ಮೃಗತೀರ್ಮೇೇ ಮೃಗತಿರ (ಸ್ಮಸ್ಥಿನ್ನೆೇವಾಗಿಗ್ರಹಾಯಣೀ Bh ೧೦೫ ಇಲ್ಲಲಾ (ಸ್ತಚ್ಛಿರೋ ದೇಶೇ ತಾರಕಾ ನಿವನೆಂತಿ ಯಾ)!

ಬೃಹನ್ಸತಿ ಸ್ಸುರಾಜಾರ್ಯೋ ಗೀಷ್ಟತಿ ರ್ಧಿಷಣೋ ಗುರುಃ! ೧೦೯ ಜೀವ ಆಂಗೀರನೋ ವಾಚನ್ಸುತಿ ಶಿತ್ರಶಿಖಂಡಿಜ£!

ಶುಕೋ ದೈತ್ಯಗುರುಃ ಇವ್ವ ಉಶನಾ ಭಾರ್ಗವಃ ಕವಿಃ!) ೧೧೦ ಅಂಗಾರಕಃ ಕುಜೋ ಭೌಮೋ ಲೋಹಿತಾಂಗೋ ಮಹೀಸುತಃ |] ರೌಹಿಣೇಯೋ ಬುಧ ಸೌಮ್ಯ ೫ (ಸ್ಪವರ್‌)ಸೌರಿ ಶನ್ಸೈಶ್ಚರ್‌ | ೧೧೧

ಶನಿಮಂದೌ ಪಂಗುಕಾಳೌ ಛಾಯಾಪು್ರತ್ರೋಸಿತೊಆರ್ಕಜಃ |! 72 ತಮ (ಸ್ತು) ರಾಹು ಸ್ಪರ್ಭಾನು ಸ್ಟೈಂಹಿಕೇಯೋ ವಿಧುಂತುದಃ!!ಂ ೧೧೨ (ಸಪ್ತರ್ಷಯೋ ಮರೀಚ್ಯತ್ರಿಮುಖಾ) ಶ್ವಿತ್ರಶಿಖಂಡಿನಃ |p

(ರಾಶೀನಾಮುದಯೊ)ಲಗ್ಗಂ (ತೇತು ಮೇಷ ವೃಷಾದಯಃ) | 6 ೧೧೩. ಸೂರ ಸೂರ್ಯ್ಯಾ ರ್ಯಮಾ,ದಿತ್ಯ ದ್ವಾದಶಾತ್ಮ ದಿವಾಕರಾಃ | ಭಾನ್ವರಾಹೆನ್ವರ ಬ್ರಥ್ಟ ಪ್ರಭಾಕರ ವಿಭಾಕರಾಃ | ೧೧೪

a Stars 6. DA lunar ೩591071570 1. c Ashvini, the Ist lunar asterism 2. d Vishakha, the 16th 2. ೮ Pushyami, the 8th 3. f Dhanishtha, the 23rd 2. gz Purva Bhadra, the 250% 1. ೫ Mrigasira, the Sth3. iThe stars above Mrigasira 1. 7 37108508101 (Jupiter) 9. 1 Sukra (Venus) 6. 1 Angaraka (Mars) 5. m Budha (Mercury) 3. n Sani (Saturn) 9. ೦0 Rahu (the ascending node) 5. p The seven Rishis (Ursa Major) 1.

q A sign ೦೯ division of the equator 1.

೧ ನಕ್ತತ್ರಗಳು ೬. ರ ಅಶ್ವಿನೀ ಮುಂತಾದ ೨೭ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ೧. ೮ಕ್ಕಿನಿ ೨. ಆ ವಿಶಾಖಾ ನಕ್ಷತ್ರ ೨. 6 ಪುಷ್ಕಮಾಾ ನಕ್ಷತ್ರ ೩. J ಧನಿಷ್ಠಾ ನಕ್ಷತ್ರ ೨. 8 ನೂರ್ಯಾಭಾದ್ರ ೧. 8 ಮೃಗಶಿರ ೩. ಮೃಗಶಿರೆಯ ತಲೇಮೇಲೆ ಇಗುವ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ೧. J] ಬೃಹಸ್ಪತಿ ೯. ಹಶುಕ್ರನು೬. 1 ಅಂಗಾರಕನು ೫. m ಬುಧನು ೩. 7 ಶನೈಶ್ಚರನು೯. ೦ ರಾಹು ೫. 2 ಸಪ್ತ ಖಷಿಗಳು ೧. ಲ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಲಗ ಇ

೧೬ ಅಮರಕೋಶ

ಭಾಸ್ವ ದ್ವಿವನ್ವ ತೃಮ್ಹಾಶ್ವ ಹರಿದಶ್ಟೋ ಸ್ಟೆರಶ್ಮಯಃ |

ವಿಕರ್ತನಾಾರ್ಕ ಮಾರ್ತಂಡ ಮಿಹಿರಾರುಣ ಪೊೂಷಣಃ || ೧೧೫

ದ್ಯುಮಣಿ ಸ್ತರಣಿ ರ್ಮಿತ್ರ ಫಿ ಶಿತ್ರಭಾನು ರ್ನಿರೋಚನಃ |

ವಿಭಾವಸು ರ್ಗೃಹೆಪತಿ ಸಿ ಬಷಾಂಪತಿ ರಹೇವತಿಃ! ೧೬

ಭಾನು ರ್ಹೆಂಸ ನ್ಸಹಸ್ರಾಂಶು ಸ್ತ ಸ್ಮಪನ ಸವಿತಾ ರವಿಃ |

ಕರ್ಮಸಾನ್ಲೀ ಜಗಚ್ಚೆ ಕು ರಂಶು Wu ತ್ರ ಯಾತಮುಃ ! ೧೧೭

ಪ್ರದ್ಯೋತ ನೋ ದಿನಮಣಿಃ ಖಡ್ಯೋತೋ್‌ ಕುತ್ತ |

ಸುರೋತ್ಮಮೊ ನೀ ಧಾಮನಿಧಿಃ ವದಿ ಒನೀವಲ್ಲಭೋ ಹರಿಃ ೧೧೮

ಮಾಠರಃ ಪಿಂಗಳೋ ದಂಡ (ಶ್ರ ಕಾಜ ವಾರಿವಾ ಶ್ರ, ರ್ರ ಕಾ) 1b

ಸೂರನೂತೋರುಣೋನೂನುಃ ಕಾಶ್ಯಖಿ ರ್ಗರುಡಾಗ್ರ ಜಃ!(೧ ೧೧೯ ವರಿವೇಷ (ಸ್ತು) ಪರಿಧಿ ಡೆ ರುಪ ಹ le

Kh ಾ್‌ಾ್‌ಾ್‌ ಗಭಸ್ತಿ ಫಣಿ ಫೃ ಷ್ಟ ಇತ್ರ! ೧೨೦

ಭಾನುಃ ಕರೋ ಮರೀಚಿ (ಸ್ತೀ ಪುಂಸಯೊಲದಿಗೀದಿತಿ (ಸ್ತಿಯಾಂ) 1X

(ಸ್ಯುಖಿವ್ರಭಾ ರು ಗ್ರುಚಿ ಸಿ ಸ್ಕಿ ಡ್ಬಾ ಭಾ ಶೃವಿ ದ್ಯುತಿ ದೀಪ್ತಯಃ॥ ೧೨೧

ರೋಚಿ ತ್ಕೊ ಚಿ (ರುಚೀ ಕ್ಲಿ ಬೆ) £೬ವ ಪ್ರಕಾಶೋ ದ್ಯೋತ ಆತಪಃ |) ಕೋಷ್ಟ ೦ ಕವೋಷ್ಣ ೦ ಮಂದೋಹಷ್ಣ ೦ ದುಷ್ಟ ೦ (ತ್ರಿಷುತದ್ವತಿ) |] ೧೨೨ ತಿಗ್ಮಂ 'ತೀಕ್ಷ ೦ ಖರಂ (ತದ್ಧ) / ನ್ಫೃಗತ್ಸಷ ಜಾ ಸ್ಟ lk

| ಇತಿ ದಿಗ್ಗರ್ಗಃ

a Surya (the sun) 49. b The sun’s attendants 3. c Aruna, the sun's charioteer (the dawn) 5. dAhalo2. e The sun’s reflection 2. f The 50275 rays 11. g The sun’s brightness 11. 1 Sunshine 3. i The sun’s warmth 4. J The sun’s heat 3 k Mirage 2.

a ಸೂರ್ಯನು ೪೯. ಧಿ ಸೂರ್ಯನ ವಾರ್ಶ್ವದೊಳಗಿರುವ ಅಂಗದೇವತೆಗಳು ೩. (' ನಾರೈನಾರಣ್ಣ ಬ್‌ ದ್ರ ಅಗೆಲು ೫. ed ' ಸೂರ್ಯ ವರಿವೇಷವೆಂಬ ಗೂಡು ೨. ಆ ಸೂರ ರ್ಯುಪ್ರ ಶಿಬಿಂಬ ೨. ಸೂರ್ಯಕಿರಣಗಳು ೧ 8 ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ ೧೧. ಗಡಿ ಬಿಸಿಲು ೩. 1 ಸ್ವಲ್ಪ ಬಿಸಿ ೪. J ಬಿಸಿ ೩. ಹ ಬಿಸಿಲು ದೊರೆಗಳು ಅಥವಾ ಬಿಸಿಲು ಕುದುರೆಗಳು ೨.

ಪ್ರಥಮಂ ಕಾಂಡ ಅತ

IV. somnr~-KALA-VARGA

ಕಾಲೋ ದಿಷ್ಟೋ(ಪ್ಯ)ನೇಹಾ(8ಪಿ)ಸಮಯೋ; ೩(ಪ್ಯಥೆ) ಪಕ್ಷತಿಃ !! ೧೨೩ ಪ್ರತಿಪ (ದ್ವೇ ಮೇ ಸಿ ಸ್ತೀತ್ತೇ) ರ (ತದಾದ್ಯಾಗಿಸ್ತಿಥೆಯೋ (ದ್ವಯೋಕ)'c ಘಸ್ರೋ ದಿನಾ ಹನೀ (ವಾತು ಕ್ಲೀಬೇಿ ದಿವಸ ವಾಸರೌ ಈ. ೧೨೪

ಪ್ರತ್ಯೂಪೋ$ಹರ್ಮುಖಂ ಕಲ್ಯ ಮುಷಃ ಪ್ರತ್ಯುಷ ಟ್ಟು ಇ | ಪ್ರಭಾತಂ (ಚೆ) ದಿನಾಂಶೇ(ತು)ನಾಯಂ ಸಂಧ್ಯಾ ಕ ಪಿತ್ತ ಪ್ರಸ ಎ If ೧.೨೨ (ಮ್ರ ಕಾ ಪಾತ ಪರಾಹ್ಟ್ಮ ಮಧ್ಯಾಹ್ನಾ ಸ್ರಿ ಸ್ತಿಸಂಧ್ಯೆ 8 (5 ಮಧೆ) )ಶರ್ನರೀ

ಎ ನಿಶೀಧಿನೀ ರಾತ್ರಿ ಸ್ಲಿಯಾಮಾ ಕಣದಾ ಕವಾ ! ೧೨೬ ಭಾವರೀ ತಮಿಸ್ವಿಮ್ಕೌ BN ಯಾಮಿನೀ ತಮಾ ಹ

ಅ ತಾಮಸೀ ರಾತ್ರಿ ಃ ಜೆರ್ಕ್ಯುತ್ಸ್ನಿ (ಚಂದ್ರಿಕಯಾಸ್ರ್ರಿತಾ) ೧೨೭

(ಆಗಾಮಿ ವತ ೯ಮಾನಾಹ ರು ಕಾಯಂ ನಿಶಿ) ಪಪ್ರಣೀ ಹ

ಗಣರಾತ್ರಂ(ನಿಶಾ ಒಹ್ವೇಲ)ಿ 1 ವ್ರಯೋಮೋ ರಜನೀಮುಖಂ !'ಣ2 ೧೨೮

ಅರ್ಥರಾತ್ರ ನಿಶೀಧೌ (ದೌ) ೫ (ದೌ) ಯಾವು ಪ್ರಹರೌ (ಸವಕೌ) |

(ಸ)ವರ್ವಸಂಧಿಃ (ಪ್ರತಿವತ್ತ eg ಕಾ। lp ೧೮೬೯

ಪಕ್ಟಾಂತೌ? ಪಂಚದಶ್ಯಾ (ದ್ವಿ 0 ಷಪೌರ್ಣಮಾಸೀ(ತು)ಪೂರ್ಣಿಮಾ 1

ನಾನಾನಾ ನಾನಾ ರಾ ಗತಾ a ಇರಾ” ಒಾ ಹರ ವಾಸಾ ಖಾ

ಆ 811೧7೮ 4. b First day of a lunar fortnight 2. c Lunar day 1. dDayS. e Morning6. f Evening 4. 8 Morning, noon and evening 1. A Night 12. i Dark night 1. jJMoonlit night 1. K&A nightand 1೪೦ 0875, oradayand two nights 1. 1 Many nights taken together 1. zn First part of the night 2. 7 Midnisht 2. oA watich of three hours. 2. p The junction of the 1500 and lst day of a lunar fortnight 1. Gg New and full moon days 2. r Full moon day 2.

a ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಕಾಲ ೪. ಥಿ ಪಾಡ್ಯ ೨. 0 ಪಾಡ್ಯ ಮೊದಲಾದ ೧೬ ತಿಧಿಗಳು೧. 4 ಹೆಗಲು ೫. ಆ ಪ್ರಾತಃಕಾಲ ೬. ಗೌ ಸಾಯಂಕಾಲ. 8 ವ್ರಾಹ್ಞೃ ಅಪರಾಹ್ಟ, ಮಧ್ಯಾಕ್ನ್‌ ಗಳೆಂಬ ಕಾಲತ್ರಯ ೧. ಈ ರಾತ್ರಿ ೧೨. 7 ಗಾಢಾಂಧಕಾರವಾದ ರಾತ್ರಿ ೧. 7 ಜಿಳದಿಂಗಳುಳ್ಳ ರಾತ್ರಿ ೧. ಹ ಇಂದಿನ ರಾತ್ರಿ ನಾಳೇ ಹಗಲು ಸೇರಿದಷ್ಟು ಕಾಲ ೧... 1 ಅನೇಕ ರಾತ್ರಿಗಳು ೧. Mm ಪ್ರದೋಷ ಕಾಲ ೨. ಹ ಸರಿಹೊತ್ತು ರಾತ್ರಿ .೨. ೦ ಜಾವಹೊತ್ತು ೨. 7 ವಾಡ್ಯಮಿ ಹುಣ್ಣಿಮೆಗಳಿಗೂ ಅಮಾವಾನ್ಯೆ ವಾಡ್ಯಮಿಗಳಿಗೂ ಮಧ್ಯಕಾಲ ೧. ಈ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ಹುಣ್ಣಿ ಮೈಗಳು ೨. ಹುಣ್ಣಿ ಮೆ ೨.

2

ಅಲ ಅಪುರಕೋಶ

ಕಲಾಹೀನೇ ಸಾಂ) ನುಮತಿಃ 4 (ಪೂರ್ಣೇ) ರಾಕಾ (ನಿತಾಕರೇ) Ib ೧೩೦ ಅಮಾವಾಸ್ಯಾ(ತ್ವ)ಮಾವಸ್ಯಾ ದರ್ಶ ಸ್ಪೂರೈೇಂದು ಸಂಗಮಃ !c (ಸಾ ದೃಷ್ಟೇಂದು) ಸ್ಸಿನೀವಾಲೀ ಡ (ಸಾ ನಷ್ಟೇಂದುಕಲಾ) ಕುಹೂಃ 16 ೧೩೧ ಉವರಾಗೋ ಗ್ರಹೋ) (ರಾಹೆಗ್ರನ್ನೇ ತ್ರಿಂದೌಚ ಪೂಷ್ಲಿ ಚ) ! ನೋವವ್ಲವೋ ವರಕ್ಕ್‌ (ದ್ರಾ) 8 ವಗ್ಗ್ಯುತ್ಪಾತ ಉವಾಹಿತಃ !/ ೧೩.೨ (ಏಕಯೋಕ್ಕ್ತ್ರ್ಯಾ) ವುಷ್ತವಂತೌ (ದಿವಾಕರ ನಿತಾಕರೌ) 17

ಅಷ್ಟಾದಶ ನಿಮೇಷಾ ಸ್ತು) ಕಾಢಘ್ಠಾ/ (ತ್ರಿಂಶತ್ತು ತಾಣ) ಕಲಾ (| ೧೭೩ (ತಾಸ್ಮುತ್ತಿಂಶ) ತೃಣ ನೇತು) ಮುಹೊರ್ತೊೋೇ (ದ್ರಾದಶಾಾಸ್ತೀ ಯಾಂ)! (ತೇತು ತ್ರಿಂಶ) ದಹೋರಾತ್ರಃ 7 ಪಕ್ಷ (ನ್ನೇ ದಶಪಂಚಚ) [0 ೧೩೪ (ಪಕ್‌, ಪೂರ್ವಾ ವರೌ) ಶುಕ್ಣೆ ಕೃಷ್ಣೌ p ವತಾಸ (ಸ್ತು ತಾವುಭೌ) !ಣ

a Full moon day on which the moon ೩೬ its rising 15 one digit less than full 1. b Full moon day on which the moon rises perfectly full 1. c New moon day4. d New moon day on which the moon is seen for ೩ short 11776 1. e New moon day on which the moonis not seen at all 1. f Eclipse 2. 8 The sun or moon in eclipse 2. h Comet 2. i Sun and moon (spoken of together) 1. j Kashtha,a measure of time equal to 18 winks 1. ಓ Kala=30 kashthas 1. 1 Kshana=30 kalas 1. 72 Muhurta—=12 kshanas 1. n Ahoratra=30 muhurtas, a day and night 1. ೦ Paksha=15 ahoratras, 15 days and nights 1 p The bright lunar fortnight 1. The dark lunar fortnight 1 GA month 1.

೧ ಓಂದು ಕಲೆಯಿಲ್ಲದ ಚಂದ್ರನುಳ್ಳ ಹುಣ್ಣಿಮೆ ೧. ರ ಸಂಪೊರ್ಣ ಚಂದ್ರ ನುಳ್ಳೆ ಹುಣ್ಣಿಮೆ ೧. ೭ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ೪. ಡೆ ಚಂದ್ರಕಳೆ ಕಾಣಿಸಿದ ಅಮಾ ವಾನ್ಯ ೧. 6 ಚಂದ್ರಕಳೆಕಾಣಿಸದಿರುವ ಅಮಾವಾನ್ಯ ೧. J] ಗ್ರಹಣ ೨. € ರಾಹು ಗ್ರಸ್ತರಾಜ ಚಂದ್ರ ಸೂರ್ಯರು ೨. 1 ಧೂಮಕೇತು ೨. 1 ಒಂದು ಮಾತಿನಿಂದ ಸೂರ್ಯ ಚಂದ್ರರು ೧. 7೧೮ ಸಾರಿ ರೆಬ್ಸಿಆಡಿಸುವಷ್ಟು ಹೊತ್ತು ೧. ಸಿ ಅಂಥಾ ಕಾಷ್ಟೆಗಳು ೩೦ ಆಗುವಷ್ಟು ಹೊತ್ತು ೧. 1ಅಂಧಾ ಕಲೆಗಳು ೩೦ ಆಗುವಷು, ಹೊತ್ತು ೧. ೫ ಅಂಧಾ ಕಣಗಳು ೧೨ ಆಗುವಷ್ಟು ಹೊತ್ತು ೧. 72 ಅಂಥಾ

ಮುಹೂರ್ತಗಳು ೩೦ ಆಗುವಷ್ಟು ಹೊತ್ತು ೧. ೦ ಅಂಧಾ ಅಹೋರಾತ್ರಿ ಳು ೦ ಪಾಲೆ ವಿ ಎ ಇಳೆ ಇಧೆ ಲಿ ಗಳು ೧೫ ಆಗುವಷ್ಟು ಕಾಲ ೧ 7 ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷ ೧. ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷ ಭಃ

q ತಿಂಗಳು.

ಪ್ರಧಮಕಾಂಡ ೧೪

(ದ್‌ ದ್‌ ಮಾಘಾದಿ ಮಾಸ್‌ ಸ್ಥಾ) ದೃತುಟ (ಸ್ಮ) ರಯನಂ (ತ್ರಿಭಿಃ) ಗಿ (ಈ ಮನೇ "ಇ € ಗತಿರುದಗ್ನ ಸ್ರಿಣಾರ್ಕನ್ಯಗ ವತ್ಸರಃ le

(ಸ ಸಮರಾತ್ರಂದಿವೇ ಕಾಲೇ) ವಿಷುವ ದ್ವಿಷುವಂ (ಚ ತತ್‌) !!4 ೧೩.೬. (ಪುಷ್ಯ ಯಕ್ಕಾ ಮೌರ್ಣಮಾಸೀ) ಮೌಷೀ ಆ (ಮಾನೇತು ಯತ್ರ ಸಾ!

ನಾಮ್ಪಾ ನವ ಮೋ (ಮಾಘಾದ್ಯಾ ಶೈವ ಮೇಕಾದಶಾಪರೇಲಿ if ೧೩೭ Wire ಸಹಾಮಾರ್ಗ ಜಿ pe JE (ಪ್ರೈ ನಃ) lg

ವ್‌ ಫಷ ಸಹನೌ (ದ ಮ 1 ಹರ ಮಾಘೇ(ಧೆ) ಘಾಲು ನೇ | ೧೩೮ (ಸಸ್ಟಾ)ತ್ರ ಪಸ್ಯಃ ನಲಲ ) ನಿಕ (ನ ಶತಿ) ಚ್ಹಿ ಎತ ಲ ಜೈತ್ರಿ ತಿ. ಕೋ ಮದುಃ ಚ ಮೈಶಾಖೇ ನ ಮಾಧೆವೋ "ಕಾಡೋ ಜ್ಯೇವ್ನೀ ಶುಕ 71 ಶ್ಯುಚಿ( ಸ್ವಯಂ) !೧೯ ಆಷಾಢೇ ೫ ಶಾ )ವಣೇ (ತು ಸ್ಕಾ) ನ ನ ಭಃ ಶಾ ತ್ರಾವಣಿಕ(ಶ್ಚ ಸನಿ lo

(ಸ್ಕು) ರ್ನಭಸ್ಯತ ವೆ ಸೌ ಷ್ನ ಹದ ಭಾದ್ರ “ಭಾಡ್ರವೆದಾ (ಸ್ಪ ಮಾ) lp ೧೪೦ (ಸ್ಯಾ)ದಾಶ್ಮಿನ ಇಮೋ(ಮ್ಯಾ)ಶ್ವ ಯುಜೊಟ(ಪಿ ಸ್ಯಾತ್ತು) 4 ಕಾರ್ತಿಕೇ | ಬಾಹುಲೋರ್ಜೌ ಕಾರ್ತಿಕಿಕೋ? ಹೇಮಂತ ಶಿ ಶಿರೋ ಪ್ರ್ರೀಯಾಂ) lt ೧೪೧ ವಸಂತೇ ಪುಷ್ಪಸಮಯ ಸ್ತುರಭಿ ಒ ರ್ರ್ರೀಷ್ಮ ಊಹಷ್ಮ ಘಃ |

ನಿದಾಘ ಉಮ್ಬೂ ೀವಗಮ ಉಷ್ಣ ಊಷ್ಮ್ಮಾ ಗದು ಸ 4 ವಃ ly ೧೪.೨

ತ ಗಾಂಜಾ ಸಾ ನಾ ಹಾಸ ರಾ, ೊಂ ಬಾ ಭಾ ಜಾ ಾ ಅಾಜಾಾಂ ವಾಸಾ ಕಹಾ. ಒ.ಜ... ಒ..ಾತರಾ. ರಾ ಹಾ ನ ಯಷಪ್ರೆ ಲಾವಾ ಹಾಂ ಇ

a po

a Two months; Seasonl. bDA halfyearl. cA yearl. d The equinox 2. e Full moon day on which the moon is in the asterism Pushya 1. f The month in which the above happens 1. The months of—g Margashirsha4. hPushya3 iMagha 2. }Phalguna 3 k Chaitra 3 l1Vaisakha 3. m Jyeshtha 2. n Ashadha 2. o Shravana 3. p Bhadrapada 4. q Ashvayuja 3. r Kartika4a. s The coolseasonl. t The cold season 1. uSpring3. 3» The hot season 7.

a ಎರಡೆರಡು ತಿಂಗಳು ಕೂಡಿದ ಕಾಲ೧. ಥಿ ಅಂಥಾ ಖುತುಗಳು ೩ ಹೂಡಿದಕಾಲ ೧. ೧ಅಂಧಾ ಅಯನಗಳು ೨ ಕೂಡಿದ ಕಾಲ ೧. ಡೆ ಸಮವಾದ ಹೆಗಲು ರಾತ್ರಿಗಳುಳ್ಳೆ ಕಾಲ ೨. ೮ ಪುಷ್ಯ: ಕತ ದಿಂಡದೊಡಗೂಡಿದ ಹುಣ್ಣ ಮೆ ೧. 8 ಯಾವ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಧಾ ಹುಣ್ಣಿವೆ ಮೆ ಬಂದು! ಅಂಥಾ ತಿಂಗಳು ಛಃ 2 ಮಾರ್ಗಶೀರ್ಷಮಾನ ಲ A ಪುಷ್ಕಮಾನ ೩. [ ಮಾಘಮಾನ ೨. J] ಭಾಲ್ಲುನಮಾನ ಇ. Kk ಚೈತ್ರಮಾಸ ಮ 1 ಮೈ ಶಾಮಮಾಸ ದ... ೫m ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಮಾನೆ ೨. ಗಣ ಆಷಾಢಮಾಸ ೨. ೦ ಶೃಾವಣಮಾನ ೩. p ಭಾವೃವದಮಾಸ ೪. 1 ಆಶ್ಚ್ಮಯುಜಮಾಸ ಶ್ರ 7 ಕಾತೀೀಕಮಾನ ೪. $s ಹಿಮಂತಖುತು ೧. 1 ಶಿಶಿರಯಿತು ೧. ಜ ವನಂತಯತು ೩. 7» ಗ್ರೀಷ್ಮಯತು ೭.

೨೮ ಅಮರಕೋಶ

(ಸ್ತ್ರೀಯಾಂ)ಿವ್ರಾಪ್ಟಟ್‌(ಪ್ರೀಯಾಂ ಭೂಮ್ನಿ)ವರ್ಷಾಡ (ಅಧ)ಶರತ್‌( ಪ್ರಿಯಾಂ)! (ಷಡಮಾ ಖುತವಃ ವುಂಸಿ ಮಾರ್ಗಾದೀನಾಂ ಯುಗ್ಗೆಃ ಕ್ರಮಾತ್‌) ಹಿ ೧೪೩

೧ ಸಂವತ್ಸರೋ ವತ್ಸರೋ*ಬ್ಹೋ ಹಾಯನೋ( ಸ್ತ್ರೀ) ಶರತ್ಸಮಾಃ le

(ಮಾಸೇನ ನ್ಯಾ ದ) ಹೋರಾತ್ರಃ ಪೈ ತ್ರೋ (ವರ್ಷೇಣ) ದೈವತಃ | ೧೪೪ (ದಿವ್ಶ್ಯೈರ್ವರ್ಷಸಹನ್ರೈೆರ್ದ್ವಾದಶಭಿ) ರ್ದ್ವೆವತಂ ಯುಗಂ |

(ದೈವೇ ಯುಗಸಹಸ್ರೇ ದ್ವೇ) ಬ್ರಾಹ್ಮಃ ಕಲ್ಪತು ತೌ ನೃಣಾಂ) !! ೧೪೦% ಮನ್ನಂತರಂ (ತು ದಿವ್ಯಾನಾಂ ಯುಗಾನಾ ಮೇಕಸವ್ಮತಿಃ)!d

ಸಂವರ್ತಃ ಪ್ರಳಯಃ ಕಲ್ಪಃ ಕ್ಷಯಃ ಕಲ್ಪಾಂತ ( ಇತ್ಯಪಿ) le ೧೪೬ (ಅಶ್ರ್ರೀ) ವಂಕಂ (ಪುರ್ಮಾ) ವಾಷ್ಮಾ ಮಾಪ ಕಿಲ್ಬಿಷ ಕಲ್ಮಹಷಂ |

ಕಲುಷಂ ವೃಜಿನ್ಫೆನೋಘ ಮಂಹೋ ದುರಿತ ದುಷ್ಟ್ರುತಂ |)” ೧೪೭ (ಸ್ಯಾ) ದ್ವರ್ಮ (ಮಸ್ರ್ರಿಯಾಂ) ಪುಣ್ಯ ಶ್ರೇಯಸೀ ಸುಕೃತಂ ವೃಷಃ ಮುತ್ತ್ರೀತಿಃ ವ್ರಮಹೋ ಹರ್ಷಃ ವ್ರಮೋದಾಾಮೋದ ಸಮ್ಮದಾಃ || ೧೪೮ (ಸ್ಕಾ) ದಾನಂದಧು ರಾನಂದಃ ಶರ್ಮ ಶಾತ ಸುಖಾನಿ (ಚ) p7)

ಶ್ವಶ್ಯೆ ೪೯ಯನಂ ಶಿವಂ ಭದ್ರಂ ಕಲ್ಯಾಣಂ ಮಂಗಳಂ ಶುಭಂ ॥ ೧೪೯ ಭಾವುಕಂ ಭವುಕಂ ಭವ್ಯಂ ಹುಶಲಂ ಕೇಮ (ಮಸ್ತಿಯಾಂ) |

ಶಸ್ತ್ರಂ (ಚಾಧ ತ್ರಿಷು ದ್ರವ್ಯೇ ವಾವ ವುಣ್ಯ ಸುಖಾದಿ ಚ) ॥] ೧೫೦ ಮತಲ್ಲಿಕಾ ಮಚರ್ಚಿಕಾ ವ್ರಕಾಂಡ ಮುದ್ದ ತಲ್ಲಜ | (ಪ್ರಶಸ್ಮವಾಚಕಾವ್ಯಮೂ) ? ನ್ಯಯ (ಶುಭಾವಹೋ ವಿಧಿಃ) Wh ೧೫೧ ದೈವಂ ದಿಷ್ಟಂ ಭಾಗಭೇಯಂ ಭಾಗಂ (ಪ್ರೀ) ನಿಯತಿ ರ್ವಿಧಿಃ J

a The rainy season 2. Db Autumnl. ೦ Year6. dOneof our months =a day and nightof the 211715 ; one of our years = a day and night of the gods; 12,000 years of the gods=an age; the period of a Manu =71 ages cf the godsl. e The destruction of the world 5S fSinl?. gMeritS. ೫ 3೦7೫ 12, i Good fortune 12. j Excellent (cs the latter pat of a compound) 5. ಓ| Good desd 1. 1 Merit and demerit acquired in former existences 6.

೧ ವರ್ಶಖತು ೨. ಥಿ ಶರದೃತು ೧.೧ ಸಂವತ್ಸರ ೬. 6 ನಮ್ಮ ಒಂದು ತಿಂಗಳಿಗೆ ಹಿತೃಗಳ ಒಂದು ಇರುಳೂ ಹಗಲ್ಕು ನಮ್ಮ ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ದೇವತೆಗಳ ಒಂದು ಹೆಗಲೂ ಇರುಳು, ದೇವತೆಗಳ ಹನ್ನೆರಡುಸಾವಿರವರ್ಷಗಳು ಅವರ ಒಂದು ಯುಗ. ದೇವಯುಗಗಳು ೭೧ ಆಗುವಷು, ಕಾಲ. ೮ ಪ್ರಳಯಕಾಲ ೫. ). ಪಾಷ ೧೨. 9 ಪುಣ್ಯ ೫. ಡಿ ಸಂತೋಷ ೧೨. ; ಶಂಭ ೧೨. 7] ಶ್ರೇಷ ವಾಚಕಗಳು ೫. kk ಶುಭವನ್ನು ಂಚುಮಾಡುವ ಕರ್ಮ ೧. [ ಅದೃಷ್ಟ ಸ ಗ

ಪ್ರಥಮೆಕಾಂಡ ೨೧

ಹೇತು (ರ್ನಾ) ಕಾರಣಂ ಬೀಜಂ ೧ ನಿದಾನಂ (ತ್ವಾ)ದಿಕಾರಣಂ lb ೧೨೩೨ ಕ್ಷೇತ್ರಜ್ಞ ಆತ್ಮಾ ಪುರುಷಃ € ಪ್ರಧಾನಂ ಪ್ರಕೃತಿಃ (ಸ್ತ್ರಿಯಾಂ) !4

(ವಿಶೇಷಃ ಕಾಲಿಕೋ) ವಸ್ಥಾ € (ಗುಣಾ) ಸೃತ್ವಂ ರಜಸ್ಮಮಃ lf ೧8೩ ಜನು ರ್ಜನನ ಜನ್ಮಾನಿ ಜನಿ ರುತ್ರತ್ತಿ ರುದ್ಧವಃ lg ಪ್ರಾಣೀ (ತು) ಚೇತಮೋ ಜನ್ಮೀ ಜಂತು ಜನ್ಯುಶರೀರಿಣಃ ||] ೧೫೪

ಜಾತಿ ರ್ಜಾತಂ (ಚ) ಸಾಮಾನ್ಯಂ । ವ್ಯಕ್ತಿ (ಸ್ತು ಪೃಥಗಾತ್ಮಿಕಾ) 1 ಚಿತ್ತಂ (ತು) ಚೇತೋ ಹೃದಯಂ ಸ್ಟಾಂತಂ ಹೈ ನ್ಮಾನಸಂ ಮನಃ | ೧೫೫ || ಇತಿ ಕಾಲವರ್ಗಃ ||

V. ಧೀವರ್ಗ- 2811-74೫೮.

ಬುದ್ಧಿ ರ್ಮನೀಷಾ ಧಿಷಣಾ ಧೀಃ ಪ್ರಜ್ಞಾ ಶೇಮುಷೀ ಮತಿಃ | ಪ್ರೇಕ್ಷೋಪಲಬ್ಬಿ ಶ್ಟಿತ್ಸಂವಿ ತ್ರೃತಿಷದ್‌ ಜ್ವಪ್ಪಿ ಚೇತನಾಃ | ೧೫೬ (ಧೀ ರ್ಧಾರಣಾವತೀ) ಮೇಧಾ ೫ ಸಂಕಲ್ಪಃ (ಕರ್ಮ ಮಾನಸಂ) |» (ಚಿತ್ತಾಭೋಗೋ) ಮನಸ್ಥಾರ 0೦ ಶ್ಚರ್ಚಾ ಸಂಖ್ಯಾ ವಿಚಾರಣಾ lp ೧೫೭ ಅಧ್ಯಾಹಾರ ಸ್ವರ್ಶ ಊಹೋ 4 ವಿಚಿಕಿತ್ಸಾ (ತು) ಸಂಶಯಃ!

ಸಂದೇಹ ದ್ವಾಷರೌ / (ಚಾಥೆ ಸಮೌ) ನಿದ್ವಯ ನಿಶ್ಚಯ (: ೧೫೮

a Motive 3. b Primary cause 2. c The sentient soul 3. 6 Nature 2. e Condition 1. f Natural disposition 3. 8 Birth 6. h Living beings 6. i Kind, genus 3. j Individuality 1. & Mind 7. 1Intellect 14. m Apprehension 1. 71 Thought 1. o Wish. p Discrimination 3. q Inference 3. r Doubt4. s Decision 2.

a ಕಾರಣ ೩. ಹ ಮೊದಲನೇ ಕಾರಣ ೨. ೭ ಜೀವನು೩. ಡೆ ಮೂಲ ಪ್ರಕೃತಿ ೨. ಆ ಕಾಲವಶದಿಂದಾದ ವಿಶೇಷ ೧. f ಪ್ರಕೃತಿ ಗುಣಗಳು ೩. 8 ಹುಟ್ಟುವಿಕೆ ೬. ಡಿ ಮನುಷ್ಯರು ಮೊದಲಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ೬. ಜಾತಿ ೩. ವ್ಯಕ್ತಿ ಬಃ ke ಮನಸ್ಸು ಈ ] ಬುದ್ಧಿ ೧೪. 7? ಜ್ಞಾಪಕ ಶಕ್ತಿಯಳ್ಳ ಬುದ್ದಿ ೧. ೫ ಮನೋ ವ್ಯಾವಾರ ೧. ೦ ಮನಸ್ಸಿನ ಇಚ್ಛೆ ೧. p ಪ್ರಮಾಣ ದಿಂದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು ೩. 6 ಅರ್ಥಪೂರ್ತಿಯನ್ನು ಮಾಡುವುದು,

ಊಹೆ ೩. 7 ಸಂಶಯ. ನಿಶ್ಚಯ ೨,

೨.೨ ಅವನಾರಕೊ ಶ

ಮಿಧ್ಯಾದ್ಭ ಷ್ಟಿ ರ್ನ್ಮಾಸ್ಥಿಕತಾಡ ವ್ಯಾವಾದೋ ದ್ರೊ ೀಹಚಿಂತನಂ (ಗಿ

(ಸವಾ) ಸಿದ್ದಾಂತ ರಾದ್ದಾಂತೌ ( ಭ್ರಾಂತಿ ರ್ಮಿಧ್ಯಾಮತಿ ರ್ಭ್ನಮಃ (4 (ಸವತ್‌ಾಸಿಸಂಕೇತ ಸಮಯಾ ವ ವ್ರತಿನ ತ್ರಿ “ರ್ನಿಹಸ್ತಧಾ) le

ಸಂವಿದಾಗೂಃ ಪ್ರತಿಜ್ಞಾ ನಂ ನಿಯಮಾಶ್ರವ ಸಂಶ್ರವಾಃ | ೧೬೦ ಅಂಗೀಕಾರಾ ಭ್ಯುಷಗಮ ವ್ರತಿಶ್ರ ವ ಸಮಾಧಯಃ !/

(ಮೋಕೇ ಧೀ)ಜ್ಞಾ ೯ವ (ಮನ್ಯತ, 8 ವಿಜ್ಞಾ ನಂ (ಶಿಲ್ಪ ಶಾಸ್ತ್ರ ಯೋನಿ ! ೧೬೧ ಮುಕ್ತಿಃ ಕೆ ವಲ್ಯ ನಿರ್ನಾ ಣ ಶ್ರೇಯೋ ನಿಶ್ರೆ «ಯಸಾಮ್ಸ ತಂ ಇ ಮೋಶೊಲಿವವರ್ಗೊ! 1 (ಧಾ)ಜ್ಞಾನ ಮೆವಿದ್ಯಾ ಹೆಂಪತಿಃ(ಸ್ತ್ರಿಯಾಂ) Il ೧೬.೨ (ರೂಪಂ ಶಬ್ದೋ ಗಂಧ ರನ ಸ್ಪರ್ಶಾ ಶ್ಚ) ವಿಷಯಾ (ಅಮಾ)!

ಗೋಚರಾ ಇಂದ್ರಿಯಾರ್ಧಾ (ಶೈ) ಹೃಷೀಕಂ ವಿಷಯಾಂದ್ರಿಯಂ I) ೧೬೩. ಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯಂ (ತು ವಾಯ್ಕಾದಿ) ೫ (ಮನೋ ನೇತ್ರಾದಿ) ಧೀಂದಿ)ಯೆಂ lm ತುವರ (ಸ್ತು) ಕಷಾಯೋ್ಯಸ್ರ್ರೀ) ೦ ಮಧುರೋ p ಲವಣಃ ಕಟುಃ ೯ |! ೧೬೪ ತಿಕ್ಕೋ$ *ವ್ಲ(ಶ್ಚರಸಾಃ ಪುಂಸಿ ತಪ್ವತ್ಸು ಷಡಮಾ ತ್ರಿಷು) |/ (ವಿಮರ್ದೋತ್ಮೇ) ಪರಿಮಠೋ (ಗಂಥೇ ಜನಮನೋಹರೆಲಿ ly ೧೬೫

a Atheism 2 ಥಿ Malice 2, c Doctrine2. 0 Misapprehen- 51೦೧ 3. e Convention, belief 4, f Consent 10. g Knowledge. of final beatitude = Gnana 1. h Other kinds of knowledge = Vienana 1. 1 Final hberation of the soul from the body 8 J Ignorance 3 K Sensible objects 3. 1 Organs of sense 3. m An organ of action, as the hand, foot, etc 1. n An organ of perception, as the mind, eye, ear, etc. 1. ೦ Astringency 2. p Sweetness 1, ೮ Saltnessl. r Pungency 1. 8 Bitterness 1. t Acidity 1. u Fragrance 1.

a ವರಲೋಕವಿಲ್ಲವೆಂಬ ಬುದ್ದಿ ೨. ಥಿ ದ್ರೋಹಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ಆಲೋ ಚನೆ ೨. C ಸಿದ್ಧಾಂತ ಅಂದರೆ ಸಾಧಿಸಿದ ಅಭಿಮತ 2೨. d ಒಂದನ್ನು ಮತ್ಕೊಂದಾಗಿ ತಿಳಿವಿಕೆ೩. ಅ ಸಂಕೇತ ೪. J ಅಂಗೀಕಾರ ೧೦. € ಮೋಕ್ಷ ವಿಷಯಕವಾದ ಜ್ಞಾ ನ೧. ಹ ಮೋಕ್ಷೇತರವಾದ ಲೌಕಿಕ ಶಾಸ್ತ್ರ ಜ್ಞಾ ನ೧ಣ. 1 ಮೋಕ್ತ ಅಂದರೆ 'ಶಾಶ ತನುಖಲ. 7 ಅಜ್ಞಾನ ಅಂದರೆ ಡೇಹಾತೆ: ಒಭ್ರಾ ಲೆ ಲಿ. Kk ಇಂದ್ರಿ Mp 1 ರಸ್ನುಗಳು ೩. 1 ಇಂದ್ರಿಯ ನಾಮಾನ್ಯ ಇ ಡಿ ಠಿ 7? ವಾಕ್ಬಾಣಿ ಮುಂತಾದದ್ದು ೧. n ಮನೋನೇತ್ಯಾ, ದಿಗಳು೧. 0 ವಗರಾದ ರನ ೨. 7 ಸಿಹಿಯಾಗಿರುವಿಕೆ ೧. 1 ಉಪ್ಪಾಗಿರುವಿಕೆ ಮ r ಕಾರ ೧. 5 ಕಹಿ ೧. । ಹುಳಿ೧. ಅನೇಕ ಪದಾರ್ಧಗಳ ಕೂಟದಿಂದಾದ ಸುಗಂಧ ೧.

ಪ್ರಧಮಕಾಂಡ ೨ತ್ಟಿ

ಆಮೋದ (ಸ್ಫೋತಿನಿರ್ಹಾರಿಲ್ಲಿ ಆ (ವಾಚ್ಯಲಿಂಗತ್ವಮಾಗುಣಾತ್‌) ! ಸಮಾಕರ್ಷಿೀ(ತು) ನಿರ್ಹಾರೀ ಥಿ ಸುರಭಿ ರ್ಧ್ಯಾಣತರ್ರಣಃ |! ೧೬೬ ಇಷ್ಟಗಂಧ ಸ್ಬುಗಂಧಿ (ಸ್ಟಾ) ದಾಮೋದೀ ಮುಖವಾಸನಃ ‘id

ಪೂತಿಗಂಧೆ (ಸ್ತು) ದುರ್ಗಂಥೋ 6 ವಿಸ್ರಂ (ಸ್ಕಾ) ಹಾಮಗಂಧಿ ( ಯತ್‌) ||)” ಶುಕ್ಲ ಶುಭ್ರ ಶುಚಿ ಶ್ವೇತ ವಿಶದ ಶ್ಯೇತ ವಾಂಡರಾಃ |

ಅವದಾತ ಸ್ಫಿತೋ ಗೌರೋ ವಳಫೋ ಧೆವಳೊೋರ್ಜುನಃ | ೧೬೮ ಹರಿಣಃ ವಾಂಡುರಃ ವಾಂಡು 6 (ರೀಷತ್ರಾಂಡುನ್ನು) ಧೂೊನರಃ |! ಕೃಮ್ಣೇೇ ನೀಲ್ಯಾಸಿತ ಶ್ಯಾಮ ಕಾಲ ಶ್ಯಾಮಲ ಮೇಚಕಾಃ [|] ೧೬೯

ಹೀತೋ ಗೌರೋ ಹೆರಿದ್ರಾಭಃ / ವಾಲಾಶೋ ಹೆರಿತೋ ಹರಿತ್‌ |% ಲೋಹಿತೋ ರೋಹಿತೋ ರಕ್ಕ8 1 ಶೋಣಃ (ಕೋಕನದಚ್ಛವಿಃ) lm ೧೭೦ (ಅವ್ಯಕ್ತರಾಗ) ಸ್ಮರುಣಃ ೫ (ಶ್ರೇತರಕ್ತಸ್ತು) ವಾಟಲಃ!೦ ಶ್ಯಾವ (ಸ್ಸ) ತೃವಿಶೋ 2 ಧೂಮ್ರ ಧೂಮಲ್‌ೌ ಕೃಷ ಲೋಹಿತೇ lig ೧೭೧ ಕಡಾರಃ ಕಪಿಲಃ ಪಿಂಗ ಪಿಶಂಗೌ ಕದ್ರು ನಿಂಗಲ್‌್‌ |r ಚಿತ್ರ ಕೆಮ್ಕಾರ ಕಲ್ಮಾಷ ಶಬಲೈತಾ (ಶ್ಚ) ಕರ್ಬುರೇ !| ೧೭.೨ (ಗುಣೇ ಶುಕ್ಲಾದಯೆಃ ಪುಂಸಿ ಗುಣಿಲಿಂಗಾ ಸ್ತುತದ್ವತಿ) !

| ಇತಿ ಧೀವರ್ಗಃ |!

aA diffusive perfume 1 b Fragrant substance 2. ೧5೪/7೦೮1 smelling substance 4. 1 Strong smelling substance, as camphor 2. ೮ Fetid substance 2. f Substance smelling like raw meat 2. g Whitel6. hGreyl. iBlack7. jYellow4. ಸ: Green 3. 1Red3. mCrimsonl. nDarkred 1. o Pale red, rose colour 1. p Brown2. q Ash ೦೦೬೦೫ 3. 7 Tawny 6. s Variegated 6.

a ಬಹು ಸುವಾಸನೆ ೧. ಥಿ ದೂರವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಿಸುವ ಗಂಧ ೨. ೦ ಒಳ್ಳೆ ಗಂಥವುಳ್ಳದ್ದು ೪. 04 ಪಟ್ಟಿ ಕರ್ಪೂರ ಮುಂತಾದ ಪರಿಮಳ ದ್ರವ್ಯ ೨. € ಕೆಟ್ಟ ವಾಸನೆಯುಳ್ಳ ವಸ್ತು ೨. f ಅಪಕ್ಕವಾದ ವಾಸನೆಯುಳ್ಳ ದ್ರವ್ಯ ೨. ೫ ಬಿಳುಪು ಬಣ್ಣ ೧೬. ಡಿ ಎಳೇಬಿಳುಪು ಬಣ್ಣ ೧. 8 ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣ ೭. 71 ಹಳದಿ ಬಣ್ಣ ೪. % ಹೆಸುರು ಬಣ್ಣ ೩. 1 ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣ ೩. 7 ಕೆಂದಾವರೆ ಬಣ್ಣ ೧. 7ಃ ಎಳೆಗೆಂಪು ಬಣ್ಣ ೧. ೦ ಕೌಂಪುಬಿಳುಪು ಬೆರೆತಿರುವ ಬಣ್ಣ ೧. p ಪಚ್ಚೆ ಬೆರೆತ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣ .೨. 4 ಕಪ್ಪು ಕೆಂಪು ಬೆರೆತೆ ಬಣ್ಣ ೩. PF ಗೋರೋಜನದಂತೆ ಕೆಂಪು ಬೆರೆತ ಬಣ್ಣ ೬. 5 ಚಿತ್ರ ಬಣ್ಣ ೬.

೨೪ ಅಮರಕೋಶ 771. ವಾಗ್ವರ್ಗ--7.೬೮-೪.೬೫೮.೩

ಬ್ರಾಹ್ಮೀ (ತು) ಭಾರತೀ ಭಾಷಾ ಗೀರ್ಹ್ವಾಗ್ವಾಣೀ ಸರಸ್ವತೀ | ೧೭೩ ವ್ಯಾಹಾರ ಉಕ್ಕಿ ರ್ಲಪಿತಂ ಭಾಷಿತಂ ವಚನಂ ವಚಃ a

ಆಸಭ ೦ಶೋಜಪಶಬ್ದಃ ರಿ (ಸ್ಟಾ ಚ್ಛಾನ್ರೀ) ಶಬ್ದ (ಸ್ತುವಾಚಕಃ) ೧೮ ೧೭೪ (ತಿಬ್ಬುಬಂತಚಯೋಂ) ವಾಕ್ಯಂ (ಕ್ರಿಯಾ ವಾ ಕಾರಕಾವ್ವಿತಾ) !4

ಶ್ರುತಿಃ (ಸ್ತ್ರೀ) ವೇದ ಆಮ್ನಾಯ 6 ಸ್ರ್ರಯಿಾಧೆರ್ಮ (ಸ್ತು ತದ್ದಿಧಿಃ) If ೧೭೫ (ಸ್ತ್ರಿಯಾ)ಮೃಕ್ಸಾಮಯಜುಷೀ 2 (ಇತಿ ವೇದಾ ಸ್ತ್ರಯ) ಸ್ರ್ರಯಾ 1

(ಶಿಕ್ಷೇತ್ಯಾದಿ ಶ್ರುತೇ) ರಂಗ £ ಮೋಂಕಾರ ಪ್ರಣವೌ (ಸಮೌ) (|? ೧೭೬ ಶಿಕ್ಷಾ ವ್ಯಾಕರಣಂ ಛಂದೋ ನಿರುಕ್ತಂ ಜ್ಕೌತಿಷಂ (ತಥಾ) |

ಕಲ್ಪ(ಶ್ರೇತಿ ಷಡಂಗಾನಿ ವೇದಸ್ಯಾಹು ರ್ಮನೀಷಿಣಃ) 1k ೧೭೭ ಇತಿಹಾಸಃ ಪುರಾವೃತ್ತ 1 (ಮುದಾತ್ಮಾದ್ಯಾಸ್ತ್ರಯ) ಸ್ಸ 3ರ poy

ಆಸ್ಲ್ರೀಕ್ಸಕೀ ದಂಡನೀತಿ (ಸ್ತರ್ಶವಿದ್ಯಾ ರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಯೋಃ) (1 ೧೭೮ ಆಖ್ಯಾಯಿಕೋಪಲಬ್ಬಾರ್ಧಾ 0 ಪುರಾಣಂ ಪಂಚಲಕ್ಷಣಂ |!

ಸರ್ಗ(ಶ್ಚ) ಪ್ರತಿಸರ್ಗ(ಶ್ಚ) ವಂಶೋ ಮನ್ವಂತರಾಣಿ (ಚೆ) || ೧೭೯ ವಂಶಾನುಚರಿತಂ (ಹೇತಿ ಲಕ್ಷಣಾನಾಂ ತು ಪಂಚಕಂ) | 1

ಪ್ರಬಂಧಕಲ್ಪನಾ ಕಧಾ 7 ಪ್ರವಹ್ಲಿಕಾ ಪ್ರಹೇಳಕಾ ||, ೧೮೦

a Speech 13. ಗ Ungrammatical speech 2. c Wordl. d Sentence 1. eVeda3. fVedic rulel. gz Rig Veda], Sama Veda 1, Yajur Veda 1. h These three Vedas 1. i The Vedangas 1. j The holy syllable om 2. k Names of the six Vedangas. l1Legend2. m The three Vedic accents 1. nThe

sciences of logic and ethics 2. ೧ Credible history 2. p Puranas 2. q The five Lakshanas of the Puranas r Romance2. s Enigma 2.

೧ ಮಾತು ೧೩. ಥಿ ಅಪಶಬ್ದ ೨. ೧ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾದ ಶಬ್ದ ೧.

4 ವಾಕ್ಯುಣ. 6 ವೇದ ೩. ಆ ವೇದದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಯಜ್ಹಾದಿ ವಿಧಿಗಳು ೧. 8 ಯಗ್ರೇದ ೧ ಸಾಮವೇದ ೧, ಯಜುರ್ವೇದ ೧. ಹಿ ಈ ವೇದತ್ರಯಕ್ಕೆ ಹೆಸರು ೧. 1 ವೇದಾಂಗಗಳು ೧. J] ಪ್ರಣವ ೨. | ಆರು ವೇದಾಂಗಗಳ ಹೆಸರುಗಳು. 1 ಭಾರತ ಮುಂತಾದ ಪುರಾತನ ಕಥೆಗಳು ೨. 3 ಉದಾ ತ್ತಾದಿ ಸರಗಳು ೧. ಣ ಕ್ರಮವಾಗಿ ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಗಳು ೨. ೦ ಸತ್ಯವಾದ ಚರಿತ್ರೆಯುಳ್ಳ ಗ್ರಂಥೆ ೨. ೧ ಸ್ಪಾಂಬಾದಿ ಪುರಾಣಗಳು ೨. ೯4 ಪುರಾಣದ ೫ ಲಕ್ಷಣಗಳು. ; ಕಲ್ಪಿತ ಕಥೆ ೨. € ಗೂಢಾರ್ಥವುಳ್ಳ ಗ್ರಂಥ ೨.

ಪ್ರಥಮಕಾಂಡೆ ೨೫

ಸ್ಮ್ರತಿ (ಸ್ತು) ಧರ್ಮನಂಹಿತಾ ೧ ಸಮಾಪೈತಿ (ಸ್ತು) ಸಂ ಗ್ರಹಃ 0

ಸಮಸ್ಯಾ (ತು) ನಮಾನಾಧಾನ್‌ ೭ ಕಂವೆದಂತಿೀ ಜನಶ್ರುತಿಃ ೧೮೧ ವಾರ್ತಾ ಪ್ರವೃತ್ತಿರ್ವ್ವತ್ತಾಂತ ಉದಂತ (ಸ್ಟ್ಯಾ) € (ದಧಾ)ಹ್ನೈಯಃ | ಆಖ್ಯ್ಕಾಹ್ವೇ ಅಭಿಧಾನಂ (ಚ) ನಾಮಥೇಯಂ (ಚ) ನಾಮ (ಚ) !/' ೧೮.೨ ಹೂತಿ ರಾಕಾರಣಾ ಹ್ಞಾನೇ € ಸಂಹೊತಿ (ರ್ಬಹುಭಿಃ ಕೃತಾ) !/

ವಿವಾದೋ ವ್ಯವಹಾರ (ಸ್ಟಾ ೨)? ದುಪನ್ಯಾಸ (ಸ್ತು) ವಾಜ್ಮುಖಂ |! ೧೮೩ ಉವೋದ್ಧಾತ ಉದಾಹಾರಃ ೬ ಶಪನಂ ಶಪಧಃ (ಪುರ್ಮಾ) 2

ಪ್ರಶ್ನೊ ($s ನುಯೋಗಃ ಪೃಚ್ಛಾ (ಚ) ೫ ಪ್ರತಿವಾಕ್ಯೋತ್ತರೇ (ಸಮೇ) 1೫ ೧೮೪ ಮಿಥ್ಯಾಂಭಿಯೋಗೋ ಂಭ್ಯಾಖ್ಯಾನ ೦ (ಮಧೆ) ಮಿಥ್ಯಾಭಿಶಂಸನಂ | ಅಭುಶಾಪಃ ಗ ಪ್ರಣಾದ (ಸ್ತುಶಬ್ದಸ್ಸಾದನುರಾಗಜ2) lg ೧೮೫ ಯಶಃ ಕೀರ್ತಿ ಸ್ಪಮಜ್ಞಾ (ಚ) 7 ಸ್ತವಃ ಸ್ತೋತ್ರಂ ಸ್ತುತಿರ್ನು ತಿಃ |

ಆಮ್ರೇಡಿತಂ(ದ್ವಿಸಿರುಕ್ತ) ತ ಮುಚ್ಚೆ ರ್ಫುಷ್ಟಂ(ತು) ಘೋಷಣಾ |1| ೧೮೬ ಕಾಕುಃ (ಸ್ತ್ರಿಯಾಂ ವಿಕಾರೋ ಯಶ್ಶ್ಕೋಕ ಭೀತ್ಯಾದಿಭಿರ್ದ್ವರನೇಏ) ೪ ಅವರ್ಣಾಕ್ಷೇಪ ಠಿರ್ವಾದ ಪರಿವಾದ್ವಾಷವಾದ(ವತ್‌) || ೧೮೭

1 1.೩1% 2. b Compilation 2. c Part ofa stanza given to another person to complete it 2. d Rumour2. e Newsd4. J Nameo6. 8 Calling3. 1 Tumultuous exclamation 1. iLaw suit 2. j Declaration 2. Kk Introduction 2. 1 Vow, oath 2. m Question 3. nAnswer2. o False charge 2. p Slander 2. gq An exclamation of joy 1. 7 Fame3. sPraise4. 1 Repe- tition of a word through emotion 1. uShout2. vy Change of voice in fear, grief, etc. 1.

a ಮಾನವಾದಿ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ೨. ಥಿ ಸಂಗ್ರಹ.೨. € ಕವಿಶಕ್ಷಿ ಪರಿಜ್ಞಾ ನಾರ್ಥವಾಗಿ ಪೂರೈಸುವದಕ್ಕೆ ಕೊಡುವ ಪದ್ಯದ ಕೆಲವುಭಾಗ ೨. d ಲೋಕವ್ರಜಾದ ೨. € ಸಮಾಚಾರ ೪. _?" ಹೆಸರು ೬. ೫ ಕರೆಯುವುದು ೩. h ಬಹುಮಂದಿ ಸೇರಿ ಕರೆಯುವುದು ೧. 7 ವಿವಾದ ೨. ಉಪನ್ಯಾಸ ೨. 1 ನಿದರ್ಶನವನ್ನು ತೋರಿಸುವುದು ೨. 1 ಆಣೆ ಇಟ್ಟು ಕೊಳ್ಳುವುದು ೨. m ಪ್ರಶ್ನೆ ಮಾಡುವುದು ೩. ೫ ಉತ್ತರಕೊಡುವುದು ೨. ೦ ಇಲ್ಲದ್ದನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿ ಆಕ್ಲೇಷಹಿಸುವುದು ೨. 7 ಸುಳ್ಳು ಚಾಡಿ ಹೇಳುವುದು .೨. 1 ಬ್ರೀತಿಯಿಂದ ನುಡಿಯುವುದು ೧. ?» ಕೀರ್ತಿ ೫೩. 56 ಸ್ತೋತ್ರ ನ 1 ಹೇಳಿದಮಾತನ್ನೇ ಎರಡು ಮೂರುಸಾರಿ ನುಡಿಯುವುದು ೧ ೫ ಘಟ್ಟಯಾಗಿ ಕೂಗುವುದು ೨. y ಧ್ಯನಿವಿಕಾರ ಇ

೨೬ ಅಮರೆಶೋಶ

ಉಪಕ್ರೋಶೋ ಜುಗುಪ್ಸಾ (ಚ) ಕುತ್ಸಾ ನಿಂದಾ (ಚ)ಗರ್ಹಣೇ !ಇ ವಾರುಷ್ಯ ಮತಿವಾದ (ಸ್ಟ್ಯಾ)ಿಶಿ ದ್ಬರ್ತ್ತ್ರನಂ (ತ್ವೈವಕಾರ ಗೀ) ತ ೧೮೮

(ಯುಸ್ಸೆನಿಂದ ಉ ವಾಲಂಭಸ್ತ್ವತ್ರಸ್ಯಾನಿತ್ರರಿಭಾಷಣಂ !ಡೆ

(ತತ್ರತ್ವಾನಿಕ್ಸಾರಣಾ (ಯಃ ಸ್ಯಾವಾಕ್ರೋಶೋ ಮೈಧುನಂವ್ರತಿ) lle ೧೮೯ (ಸ್ಕಾ) ದಾಭಾಷಣ ಮಾಲಾವಃ 8 ಪ್ರಲಾನೋ (5ನರ್ಧಕಂ ವಚಃ) !€ ಅವನುಲಾನಾೇ (ಮುಹುರ್ಭಾಷಾ) 1 ವಿಲಾಪಃ ಹರಿದೇವನಂ |] ೧೯೦ ವವ್ರಲಾಸೋ (ವಿರೋಧೋಕ್ಕಿ) 7 ಸ್ಪಂಲಾವೋ (ಭಾಷಣಂ ಮಿಥಃ) 1K ಸುಪ್ರಲಾಹ ಸ್ಪುವಚನ / ಮವಲಾಪ (ಸ್ತು) ನಿಹ್ನೆವಃ lm ೧೯೧ ಸಂದೇಶವಾ ಗ್ಯಾಚಿಕಂ (ಸ್ಯಾ) ೫ (ದ್ರಾಗ್ಯೇದಾನ್ನು, ತ್ರಿಷೂತ್ತರೇ) |

ಉಷತೀ (ವಾಗಕಲ್ಯಾಣೀ ಸ್ಯಾ) 0 ತೃಲ್ಯಾ (ತು ಶುಭಾತ್ಮಿಕಾ) |p ೧೯೨ (ಅತ್ಯರ್ಥ ಮಧುರಂ) ಸಾಂತ್ರೆಂಛ್ಡ ಸಂಗತಂ ಹ್ಹದಯಂಗಮಂ |

ನಸು ರಂ ವರುಷೆಂ ೪ ಗ್ರಾಮ್ಯ ಮಶ್ಲೀಲಂ f ಸೂನೃತಂ (ಪ್ರಿಯೇ | ೧೯೩

೦) ಸತ್ಯೇ) ಜ (ಧ)ಸಂಕುಲಕ್ಷಿವ್ಳೇ (ಪರಸ್ಪರವರಾಹ್‌ತೇ) !»

a Blame 10. b Abused. c Threat l. d Reproof 1. ೪೮ The cry of longing made by animals in heat 1. fAddressing 2. ೯ ೫7೧11೮, useless speech 1. h Repeatinga wordagain and again 1. 1 Lamentation 2. j Contradiction 1. k Conversation 1. 1 Good speech 2. m Denial 2. n Verbal message 2. ೦ Inaus-

picious speech 1. p Auspicious speech 1. Gq Conailiating speech 1. r Apposite speech 2. s Hard speech 2. t Rustic speech 2. u Agreeable and true speech 13. y Preplexing speech 2.

a ನಿಂದೆ ೧೦. ಥಿ ನಿಷ್ಟುರ ೨. 6 ಬೆದರಿಕೆ ೧. 4 ನಿಂದೆಯೊಡಗೂಡಿದ ದುರ್ವಾದ ೧. e ಮೈ ಧನವನ್ನು ಕುರಿತು ಹೆಂಬಲಿಸಿ ಮೊರೆ ಇಡುವದು ೧. 7. ಹಿತವಾದ ೨. 8 ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲದ ಮಾತು ೧. ೫ ಬಾರಿಬಾರಿಗೂ ನುಡಿಯುವುದು ೧. 1 ಆಳುವುದು ೨. 7 ವಿರೋಧವಾಗಿ ನುಡಿಯುವುದು ೧. ಹ ಅನ್ಕೋನ್ಯ ಮಾತಾಡುವುದು ೧. ಪರಿಶುದ್ಧವಾದ ಮಾತು ೨. ೫? ಮೋಸ ಗೊಳಿಸುವ ಮಾತು ೨. n ಹೇಳಿ ಕಳುಹಿಸುವ ಮಾತು ೨. ೦ ಅಶುಭ ವಾಕ್ಯ ೧. 7 ಶುಭವಾಕ್ಯ ೧. 4 ಬಹುಪ್ರೀತಿವಾಕ್ಯು ೧. 7 ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಒಪ್ಪಿದ ಮಾತಾ ೨. 5 ಕರಿನವಾದ ಮಾತು ೨. f ಗ್ರಾಮ್ಯ ಜನರ ಮಾತು ೨. 2 ಪ್ರಿಯವಾಗಿಯೂ ಸತ್ಯವಾಗಿಯೂ ಇರುವ ವಾಕ್ಯ ಇ y ಅನ್ವಯ ಕಸ್ಟ ವಾಕ್ಯ ೨.

ಪ್ರಥಮಕಾಂಡ ೨೭

(ಲುಪ್ತವರ್ಣವದಂ) ಗ್ರಸ್ಮಂ 4 ಥಿರನ್ನ್ಮಂ (ತ್ವರಿತೋದಿತೆಂ) !!ಥಿ ೧೯೪ ಅಂಬೂಕ್ಸ ತಂ (ಸನಿಷ್ಟೀವ) C ಮಬದ್ದಂ (ನ್ಯಾದನರ್ಧಕಂ) ld

ಅವಕರ ಮವಾಚ್ಯಂ (ಸ್ಟಾ) € ದಾಹತಂ (ತು) ಮೃಷಾರ್ಧೆಕಂ ||) ೧೯೨೫ (ಅಧೆ) ವ್ಲಿಷ್ಟ ಮವಿಸ್ಸಷ್ಟಂ 8 ವಿತಧೆಂ (ತೈನೃತೆಂ ವಚ) | ನೋಲ್ಲುಂರನಂ(ತು) ಸೋತ್ಪ್ರಾನೆಂ 1 ಮುಣಿತಂ ರತಿಕೂಜಿತಂ ll ೧೯೬

ಸತ್ಯಂ ತಧ್ಯಮ್ಸ ತಂ ಸಮ್ಯ (ಗಮೂನಿ ತ್ರಿಷು ತದ್ವತಿ) 1k |! ಇತಿ ಮಾಗೃರ್ಗಃ (|

VIL. ಶಬ್ದಾದಿವಗ೯-SABDADI-VARGA

ಶಬ್ಲೇ ನಿನಾದ ನಿನದ ಧ್ವನಿ ಧ್ಹಾನ ರವ ಸೃನಾಃ || ೧೯೭ ಸ್ವಾನ ನಿರ್ಣೂೋಷ ನಿರ್ಲಾ ದ ನಾದ ನಿನ್ಹಾನ ನಿನ್ನನಾಃ | ಆರವಾರಾವಸಂರಾವವಿರಾವಾ 1 (ಅಥ) ಮರ್ಮರಃ !! ೧೯೮ (ಸ್ವನಿತೇ ವಸ್ತ್ರ ಪರ್ಣಾನಾಂ) m (ಭೂಷಣಾನಾಂತು) ತಿಂಜಿತಂ

ನಿಕ್ವಾಣೋ ನಿಕ್ಕಣಃ ಕ್ಲಾಣಃ ಕ್ರ ಕೈಣನ (ಮಿತ್ಯಪಿ) [lo ೧೯೯

(ವೀಣಾಯಾಃ ಕ್ವಣತೇಃ ವ್ರಾಡೇಃ) ಪ್ರಕ್ಕಾಣಪ್ರಕ್ಕಣ್ಲ್ಣಾದಯಖ) ! p

a inarticulate speech through weakness, haste, etc. 1. ಗಿ Rapid speech 1. c Sputtering speech 1. d Unmeaning speech 1. e Unpronounceable speech 2. f Assertion of an Impossibility 2. g Unintelligible speech 2. h False speech 1. i Talking with ೩ 5173110 2. j Love making 2. k True speech 4. 1 Sounds 17. m Rustling sound (as or cloth of dry leaves) 1. n Tinkling sound (as of metallic ornaments) 1. 0 Sounds of musical instruments 5. p Sound of the lute 2.

a ತೃರೆಯಿಂದ ವರ್ಣಲೋಪ ಉಳ್ಳ ವಾಕ್ಕು ೧. ಥಿ ತೃರೆಯಿಂದ ಹೇಳಿದ ವಾಕ್ಸ ೧. € ಎಂಜಲ ತುಂತುರಿಂದೊಡಗೂಡಿದ ವಾಕ್ಟ೧. ಡೆ ಹೊಂದದ ಮಾತು ೧. 6 ಹೇಳಬಾರದ ಮಾತು ೨. * ಬಹು ಅನಂಭಾವಿತವಾದ ಮಾತು ೨. ಲ ಅರ್ಥವು ತಿಳಿಯಬಾರಜೀ ಇರುವ ಮಾತು ೨. ಡಿ ಹಳ ಮಾತು ೧. 1 ಮುಗುಳುನಗೆಯೊಡಗೂಡಿದ ಮಾತು ೨. 7 ರತಿಧ್ವನಿ ೨. ಹ ಸತ್ಯವಾಕ್ಯ ೪. 1 ಧನಿ, ಸದ್ದು ೧೩. ೫ ಬಟ್ಟೆಗಳ ಮತ್ತು ಎಲೆಗಳ ಧೃನಿ ೧. ೫ ಆಭರಣಗಳ ಧನಿ ೧... ೦ ವೀಣಾದಿ ನಕಲವಾದ್ಯಧ್ವನಿಗಳು ೫. p ವೀಣಾಧ್ವನಿ ಈ

೨೮ ಅಮರೆಕೋಶ

ಕೋಲಾಹಲಃ ಕಲಕಲ ೧ (ಸ್ಮಿರಶ್ವಾಂ) ವಾಶಿತಂ ರುಶಂ Wo, ೨೦೦ (ಸ್ತಿ ೪೮) ಪ್ರತಿಶ್ರುತ್ರ ತಿಧ್ವಾನೇ ೭ ಗೀತಂ ಗಾನ (ಮಿಮೇ ಸಮೇ) !! 4 || ಇತಿ ಶಬ್ದಾದಿ ವರ್ಗಃ ||

[A ತಾ

VIEL. ನಾಟ್ಕಿವಗ್ಗ--NATYA-VARGA

ನಿಷಾದರ್ಷಭ ಗಾಂಧಾರ ಷಡ್ಡ ಮಧ್ಯಮ ಧೈವತಾಃ | ೨೦೧ ಪಂಚಮ (ಶ್ರೇತ್ಯಮೂ ಸಪ್ತ ತಂತ್ರೀಕಂರೋತ್ಲಿತಾ ಸ್ಪ್ವರಾಃ) e

ಷಡ್ಡಂ (ಮಯೂರೋ ವದತಿ) (ಗಾವ) ಸ್ಮಷಭ (ಭಾಷಿಣಃ) || ೨೦.೨ (ಅಜಾವಿಕಂತು) ಗಾಂಧಾರಂ (ಕ್‌ಕೌಂಚಃ ಕಣತಿ) ಮಧ್ಯೆಮವಂ್‌ |

(ಪುಷ್ಪ ಸಾಧಾರಣೇ ಕಾಲೇ ಪಿಕಃ ಕೂಜತಿ) ಪಂಚಮವಮರ್‌್‌ || ೨೦೩. ಧ್ಹೈವತಂ (ಹೇಷತೇ ವಾಜೀ) ನಿಷಾದಂ (ಬ್ಬಂಹತೇ ಗಜಃ) |

(ಮಯೂರಾದಯೆ ಏತೇಹಿ ಮತ್ತಾ ಗಾಯಂತಿ) ಪಂಚಮವಂ್‌ ||" ೨೦೪

ಕಾಕಲೀ (ತು ಕಲೇ ಸೂಕ್ಷ್ಮೇ) 8 (ದೈನೌತು ಮಧುರಾ ಸ್ಫುಟೀ) |

ಕಲೋ / ಮಂದ್ರ(ಸ್ತು ಗಂಭೀರೇ) £ ತಾರೋ(ತ್ಯುಚ್ಚೆಸ್ತ್ರಯಸ್ತಿಷು) |!) ಸಮನ್ಸಿತಲಯ (ನೈ)ೀಕ ತಾಲೋ ಹ ವೀಣಾ (ತು) ವಲ್ಲಕೀ!

ವಿಪಂಚೀ 1 (ಸಾತು ತಂತ್ರೀಭಿ ಸ್ಪಷ್ಠಭಿಃ) ಪರಿವಾದಿನೀ lm ೨೦೬

a Shout of a multitude 2. ಥಿ Cry of animals or birds 2. c Echo2. dSinging2. ಅ The seven musical notes (an octave) 7. f The animals that produce these notes. 8 Soft 7೦೭೦ 1... 0 1.೦೪7 notel. iDeep notel. 7138811812 note 1. 1: Keeping exact time between song, dance and instrumental music2. 171,010 3. m Lute with seven strings 1.

a ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ ಗಲಭಿ ೨. ದರ ಮೃಗಪಕ್ಸ್ಟ್ಯಾದಿಗಳ ಶಬ್ದ ೨. c ಪ್ರತಿಧೈನಿ ೨. ಡೆ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆ ೨. ಆ ತಂತಿಯಿಂದಲೂ ಕೊರಳಿನಿಂದಲೂ ಹುಟ್ಟದ ಸಂಗೀತ ಸರಗಳು ೭. Jf ಅವುಗಳನ್ನು ನುಡಿಯುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳು. 2 ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಅವ್ಯಕ್ತ ಮಧುರ ಧ್ವನಿ ೧. ಹಿ ಕವಿಗೆ ಇಂಪಾಗಿರುವ ಧ್ವನಿ ೧. 1 ಗಂಭೀರವಾದ ಧೈನಿ೧. / ಅತ್ಯಧಿಕವಾದ ಧದೃನಿ ೧. 4 ಲಯದಿಂದ ಕೂಡಿ ರುವ ಗಾನ ೧. 7 ವೀಣೆ ೩. ೫ ಏಳು ತಂತಿಗಳ ವೀಣೆ ೧,

ಹ ಥವಂಕಂಂಜಿ ೨೯ ಇತ್‌

ತತಂ (ವೀಣಾದಿಕಂ ವಾದ್ಯ) ಆ ಮಾನದ್ದಂ (ಮುರಜಾದಿಕಂ) |b (ವೆಂಶಾದಿಕಂತು) ಸುಷಿರಂ ೧ (ಕಾಂಸ್ಕಂ ತಾಲಾದಿಕಂ) ಘನಂ [4 ೨೦೭ (ಚತುರ್ವಿಧಮಿದಂ) ವಾದ್ಯಂ ವಾದಿತ್ರಾತೋದ್ಯ (ನಾಮಕಂ) ೮

ಮೃದಂಗಾ ಮುರಜಾ (ಭೇದಾ) /ಗ(ಸ್ಕ್ವ)ಂಕ್ಯಾಲಿಂಗ್ಯೋ ರ್ಥ್ವಕ್ನಾಸ್ರ್ರ ಯಃ) (ಸ್ಯಾ)ದ್ಯಶಃಪಟಹೋ ಢಕ್ಟಾ 1 ಭೇರೀ (ಸ್ತಿ ೯) ದುಂದುಭಿಃ (ಪುಮಾ)! ಆನಕಃ ವಟಿಹೋ(ಸ್ಲಿ ೀಸ್ಕಾ)ಿ;] ತ್ರೋಣೋ (ವೀಣಾದಿ ವಾದನಂ) !'k ೨೦೯ (ವೀಣಾದಂಡಃ) ಪ್ರವಾಳ (ನ್ಸ್ಯಾಾ) 1 ತೃಕುಭ (ಸ್ತು) ಪ್ರನೇವಕಃ !/1 ಕೋಲಂಬಕ (ಸ್ತು ಕಾಯೋಜಸ್ವಾ) 7 ಉವನಾಹೋ ನಿಬಂಧೆನಂ!l0 ೨೧೦ (ವಾದ್ಯಪ್ರ ಭೇದಾ) ಡಮರು ಮಡ್ಡು ಡಿಂಡಿಮ ರುದ್ರರಾಃ | | ಮರ್ದಲಃ ಪಣವೋನ್ಕೇಚ್‌) ೫ ನರ್ಮಕೀ ಲಾಸಕೀ (ಸಮೇ) [( ೨೧೧ (ವಿಲಂಬಿತಂ ದ್ರುತಂ ಮಧ್ಯಂ) ತತ್ತಮೋಮೋ ಘನಂ (ಕ್ರಮಾತ್‌)!

a Any stringed instrument 1. b Any drumlike instru- mentl. c Any wind instrument 1. d Any metallic instru- ment which is struck in playing 1 ಆ Collective term for the above four 3. f Small drum 2. 8 Varieties of drum 3. 1 Large drumd2. 1 Great drum 2. } Big drum 2. 18 Instru- ment worn on the finger for sounding alute 1. JiNeckofa lute 1. sm Sounding box ofalute 2. n Collective term for the above three 3 ೦ The parts of a lute to which the strings are attached 2. p Varieties of hand drum6®. ೮ Female dancer 2. r Slow, quick and moderate time in dancing 3.

a ವೀಣೆ ಮುಂತಾದ ತಂತ್ರೀ ವಾದ್ಯಗಳು ೧. ಥಿ ಮದ್ದಳೆ ಮುಂತಾದ ಚರ್ಮ ವಾದ್ಯಗಳು ೧. 0 ಪಿಳ್ಳ ಗೋವಿ ಮುಂತಾದ ಮುಖು ವಾದ್ಯಗಳು ೧. ಣಿ ತಾಳ ಮುಂತಾದ ಕಂಚಿನ ವಾದ್ಯ ೧. ಅಆ ಈ ನಾಲ್ಕು ವಧೆ ವಾದ್ಯಗಳು ೩. J ಮದ್ದಳೆ ೨. ೮೪ ಮದ್ದಳೆಯ ಭೇದಗಳು ೩. 1 ಢವಣೆ.೨. ; ಭೇರಿ ೨. J] ತಮ್ಮಟೆ ೨. ಹ ವೀಣೆ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಬಾರಿಸುವ ಸಾಧನ ೧. 1 ವೀಣೆಯ ದಂಡಿಗೆ ೧. 7೫ ನೀಣೆಯ ಹೆರಳು ೨. ಹ ವೀಣೆಯ ತಂತಿ, ಹೆರಳು, ಮೊದಲಾದ ಶರೀರ ೧. ೦ ವೀಣೆಯ ತಂತಿ ಕಟ್ಟುವ ಬಾಯಿಗೂ ಬಿರಡೆಗಳಿಗೂ ಹೆಸರು ೨. 2 ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬುಡುಬುಡಿಕೆ ಢಿಕ್ಕಿ, ಢಿಮಕಿ, ರುತಾಯಿ, ಮದ್ದಳ್ಕೆ ಗೋಮುಖ, ಮುಂತಾದವು ೬. ಕುಣೆಯುವವಳು ೨ 7” ನೃತ್ಯದ ಮಧ್ಯಾದಿ ಕಾಲಗಳು ೩.

ಜಿ ಅವಂರೆಕೊ ಶೆ

ತಾಲಃ (ಕಾಲ ಕ್ರಿಯಾ ಮಾನಂ) ಆ ಲಯ (ಸ್ಟಾ ಮೃ) ಶಿ (ಮಧಾಸ್ಮಿ ಯಾಂ)! ಇಂಡವಂ ನಟಿವಂ ನಾಟ್ಕಂ ಲಾನ್ಯಂ ವತ ಸತ್ಯಂ (ಚ) ನರ್ತನಂ lec

ಶೌರ್ಯತ್ರಿಕೆಂ (ನೃ ತ್ಯೃಗೀತ ವಾದ್ಯಂ ನಾಟ್ಯ ಮಿದಂ ತ ಯಂ) ld ೨೧೩

ಹುಂಸ (ಶ್ಚ) ಭ್ರುಕುಂನ (ಶ್ರ) ಭೂ ಕುಂಸ್ಕಕ್ರೆ (ತಿ ವರ್ತಕ!

ಮೇಷಧಾ ರೀ ಪುರುಷೋ) 0 (ನಾಟ್ಯೋತ್ಸಾ y (ಗಣಿಕಾಾ)ರ್ಜುಕಾ 1/೧೪

ಭಗಿನೀವತಿ) ರಾವುತ್ತೋ ೭8 ಭಾವೋ (ವಿದ್ದ್ವಾ?) 1 (ನಧಾ)ವುಕಃ | ಜನಕೂೋಲಿ 1 1 (ಯುವರಾ ಜನ್ನು) ಕುಮಾರೋ 8 ನತ್ಸ ೯ ಬಾರತ (7 ೨೧೫

(ರಾಜಾ) ಭಟ್ಟಾರಕೋ ದೇವ ಹ (ಸೃತ್ಸುತಾ) ಭರ್ತ್ತದಾರಿಕಾ |

4

ದೇವೀ ಕೃತಾಭಿನೇಕಾಯ) 1m (ಮಿತರಾಸು ತು) ಭಟ್ಟಿನೀ ln ೨೧೬

ಅಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ (ಮವಥ್ಯೋಕ್ಕ್‌? 0 (ರಾಜ್ಞ ಸ್ಪ್ಸ್ಟ್ಯಾಲಸ್ತು) ರಾಷ್ಟ್ರಿಯಃ |)

ಅಂಬಾ (ಮಾತಾ) 4 (ಧೆಬಾಲಾನ್ಯಾ) ದ್ವಾಸೂ 7 (ರಾರ್ಯ ಸ್ತು)ಮಾರಿಷಃ [8 ಅತ್ತಿಕಾ (ಭಗಿನೀ ಜ್ಯೇಷ್ಟಾ) ಕ ನಿಷ್ನಾ ನಿರ್ರಹೆಣೇ (ಸಮೇ) ಬ ಹಂಡೇ ಹೆಂಜೇ ಹಲ್ಯಾಹ್ಞಾನೇ ನೀಚಾಂ ಚೇಟಂ ಸಖೀಂ ಪ್ರತಿ)! ೪ ೨೧೮

ಡೆ 0

0

ತ್‌

SS ಇ

a Musical time 1. b Equal time in song, music and dance 1 c Dancing6. d Dance accompanied with song and music]. ಅ Male dancer dressed ೩6 ೩ female 3 (The following terms are only appropriate to dramatis personae) J Harlot 1. &« Sister’s husband 1. h Learned man 3. i Father 1. J} Prince2. KKing2. 1King’s daughter, prin- cess 1, 772 Crowned queen 1. n Other wives of the king 8. ೦ Inviolabilty 1. p King’s brother-in-law 1 qa Mother 1. 7" Little 8171 1. sA worthy manl. 1 810ರ 5150೦: 18. uEnd ೦8 ೩ 01೩) 2. y Termof address for a low woman, female slave, or a woman’s female friend 3.

೧ ನಾಬ್ಕಾದಿಗಳ ಕಾಲ ವರಿಮಿತಿ ೧. ಥಿ ತಾಳದ ಸಮತ್ವ ೧. ಆ ಭರತ ಶಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರಕಾರ ಕುಣಯುವುದು ೬. 0 ಕುಣಿಯುವುದು, ಡುವುದು ಬಾರಿಸು ವುದು, ಈ ಮೂರೂ ಶೂಡಿದ ನಾಟ್ಕ ೧. ಲ ಹೇಣ್ಣು pe ನ್ನು ದರಿಸಿ ಹಿ ಯುವ ಗಂಡು ೩. J] ನಾಟ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೂಳೆ ೧. ೮ ಸಹೋದರಿಯ ಗಂಡನು ೧. 11 ವಿದ್ವಾಂಸನು ೧. ಚ ತಂದೆ ೧. 7 ಯುವಬರಂಜ ೨. ಹ ಅರಸಮು ೨. / ಅರಸಿನ

ಮಗಳು ೧. 77 Roi ಟಟ ರಾಣಿ ೧. ಹ ಮಿಕ್ಸ್‌ ಇಣಿ ೧. ೦ ಕೊಲ್ಲ ತ ಜಾ ಸೆ 7 ಅರಸಿನ ೪ ನ ಇ ಹೂಡದೆಂಬ ಮಾ - 0 ಅರಸಿನ ಭ ನಾವಮ್ಮೆ ಊಂ (೨. | ತಾಯಿ೧ಣ. ೫ ಚಿಕ್ಕ

ಹುಡುಗಿ ೧. $ Wek ಭಃ ಮಗಂ. ಜನಾಟಕ ಕಭೆಯನ್ನು ಮುಗಿಸು

1 ವುದು ೨. » ನೀಚಳನ್ನೂ, ದಾಸಿಯನ್ನೂ , ಸಂಯನ್ನ್ಯೂ ಕರೆಯುವ ಹೆಸರು ೩.

ಪ್ರಥಮಕಾಂಹ ಆಣಿ

ಅಂಗರಾರೋಂಗವಿಕ್ಸೇನೋ 4 ವ್ಯಂಜಕಾಭಿನೆಯಕಾ (ನಮಾ) 1) (ನಿರ್ಕೃತ್ತೇ ತೃಂಗಸು ಸತ್ವ್ವಾಭ್ಯಾಂ ದ್ವೇ) (ತ್ರಿಮ ಷ್ಠಾಂಸಿಗಿಕ ಸಾತ್ತಿಕೇ le ೨೧೯ ಶ್ಚಂಗಾರ ಮೀರ ಕರುಣ್ಣಾದ್ದು ತ ಹಾನ್ಯ ಭಯಾನಶಕಾಃ।! ಭೀಭತ್ಸ ರೌದ್‌ (ಚ) ರಸಾಃ d ಶೃಂಗಾರ ಶು ಚೆ ರುಜ್ಜ್ವಲಃ (0 ೨.೨೦ ಉತ ೨ ಹವರ್ನ ನೋ ವೀರಃ 8 ಕಾರುಣ್ಣುಂ ಕರುಣಾ ಫೈಣಾ | ಸವಾ ದಯ್ಯಾನುಕಂವಾ (ಸ್ಕಾ) ದನುಕ್ರೋಶೋ 2 (ಪೃಥೋ) ಹೆನಃ 1 ೨೨೧ ಹ ಇಂ ಈ ನೋ ಹಾಸ್ಯಂ (ಚ) ಡಿ ಭೀಭತ್ಸಂ ಏಕೃತಂ (ತ್ರಿಷ್ಟ್ರಿದಂ ದ್ವಯಂ) 1 ಇದೆ. ಎನಿ ತ | ಇಳೆ 2 ಮಾಶ್ಚರ್ಯಂ ಚಿತ್ರ? (ಮಪ್ಕುಧ) ಭ್ಲೆರವಂ || ಸಲ್ಲಲಿ ದಾರುಣಂ ಭೀಷ್ಮಣಂ ಭೀಷ್ಮಂ ಭಮೋರಂ ಭೀಮಂ ಭಯಾನಕಂ | ಭಯಂಕರಂ ಪ್ರತಿಭಯಂ % ರೌದ್ರಂ (ತೂ)ಗ್ರ (ಮವಿರಾತ್ರಿಷು | ಎ೨೩

ಚತುರ್ದಶ) 1 ದರ ತ್ರಾನೌ ಭೀತಿ ರ್ಭೀ ಸ್ಪಾಧ್ಯಸಂ ಭಯಂ |

(ವಿಕಾರೋ ಮಾನನೋ) ಭಾವೋ ೫ ನುಭಾವೋ (ಭಾವ ಬೋಧಕ) !ಂ ಗರ್ಫೋ*ಭಿಮಾನೋಃಹಂಕಾರೋ 0 ಮಾನ್ನಶ್ಚಿತ್ತಸಮುನ್ನ ತಿಃ) lg

ಅನಾದರಃ ವರಿಭವಃ ವರೀಭಾವ ಸಿ ್ಲಿರಸ್ಪಿ ಯಾ [| ೨.೨೫ ರೀಢ್ವಾವಮಾನನಾಸವಜ್ಞ್ಯಾಂವಹೇಳನ ಮೆಸೂರ್ಕಣಂ |”

ಮಂದಾಕಂ ಹಿ ಸ್ತೃವಾ ವ್ರೀಡಾ ಲಜ್ಜಾ (ಸಾ) 5 ಪತ್ರವಾ (ವ್ಯತಃ) ip ಎ೨೬

a Aflected gestures in dancing 2. b To disclose the thoughts by signs or gestures 2. c Perspiration, horripilation, etc., arising from mental emotion 2. d The 8 poetic senti- ments e Love3. f Heroism 2. ೯ Pathos 7. 1 Derision 3. i Disgust 2 j Surprise4. % Terror9. {Anger 2. mFear6. n Emotion or passion as an object of poetry 1. o The expression of such emotion in the features 1. p Pride 3. q Self respect 1 r Disrespect 9. ಆ Shame 5. 1 Bashfulness 1.

a ಕುಣಿಯುವಾಗ ಮೈಕುಲುಕಿಸುವುದು ೨. ಥಿ ಹೆಸ್ತವಿನ್ಯಾಸಾದಿಗಳಿಂದ ಭಾವವನ್ನು ತಿಳಿಯಿಸುವದು ೨. ೭ ಮನೋವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಸ್ವೇದ ರೋಮಾಂಚಾದಿಗಳು ೨. ಶೃಂಗಾರಾದಿ ರನಗಳು ೮. ಆ ಶ್ಛೃ ಜ| ರರನ ೩. J] ವೀರರಸ ೨. ೪೮ ಕರುಣರನ ೭. f1 ಹಾಸ್ಯರಸ ೨ I ಭೀಭತ್ನರಸ ೨; 7 ಅದ್ಭುತರಸ ಅ. % ಭಯಾನಕ ರಸ ೯, 1ರೌದ್ರರಸ.೨. ೫ ಭಯ ೬. 71 ಮನೋವಿಕಾರ ೧. ೧೦ ಭಾವವನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಮುಖವಿಕಾನಾದಿಗಳು ೧. 7 ಅಹಂಕಾರ ೩. 1% ಮಾನಂ. 7 ಶಿರಸ್ವಾರ ೯. € ನಾಚಿಕೆ ೫. / ಹೆರರ ದೆನೆಯಿಂದುಂಬಾದ ನಂಜಿ ಚಿಕ್‌.

ಷ್ಲಿತಿ ಅವಂರಕೋಶ

ಕ್ಪಾಂತಿ ಸ್ಥಿತಿಕ್ಸಾ ೧ ಭಿಧ್ಯಾ(ತು ವರಸ್ವ ವಿಷಯೇ ಸ್ಪೃಹಾ) ಶಿ ಶ್‌ ಅಕ್ಸಾಂತಿ ರೀಷರ್ಸ್ಯು ೧ ಸೂಯಾ (ತು ದೋಷಾರೋನವೋ ಗುಣೇಷ್ಟಪಿ) (4

ವೈರಂ ನಿರೋಧೋ ವಿದ್ವ್ದೇಷೋ 6 ಮನ್ಯು ಶೋಕ (ತು)ಶುಕ್‌ (ಸ್ತ್ರಿಯಾಂ) lf ಪಶ್ಚ್ಯಾತ್ಲಾವಮೋತನುತಾಪ (ಶೈ) ವಿಪ್ರತೀನಾರ (ಇತ್ಯಪಿ) lg _೨.೨೮ ಕೋಪ ಕ್ರೋಥಧಾಃಮರ್ತ ರೋಷ ಪ್ರತಿಘಾ ರುಟ್ಟು ಥೆ” (ಸ್ತ್ರಿಯಾಂ) !/

(ಶುಜೌತು ಚರಿತೇ)ಶೀಲ 1 ಮುನ್ಮಾದ (ಶ್ರಿತ್ತವಿಭ್ರಮಃ) |) ೨.೨೯ ವ್ರೇಮಾ (ನಾ) ಪ್ರಿಯತಾ ಹಾರ್ದಂ ವ್ರೇಮ ನ್ನೇಹೋ; K (ಧೆ) ದೋಹದಂ! ಇಚ್ಛಾ ಕಾಂಕ್ಸಾ ಸ್ಪೃಹೇಹಾ ತೃಡ್ವಾಂಛಾ ಲಿವ್ಸಾ ಮನೆೋರಧಃ! ೨೩.೦

ಕಾಮೋಭಿಲಾಷ ಸ್ಪರ್ಷ (ಶ್ಚ) 1 (ಸ ಮಹರ್ಹಾ) ಲಾಲನಾ (ದ್ವಯೋಃ) | ಉವಾಧಿ (ರಾ) ಧೆರ್ಮಚಿಂತಾ 7 (ಪುಂಸ್ಥಾ) ಧಿ (ರ್ಮಾನಸೀ ವ್ಯಧಾ) lo ೨೩೧ (ಸ್ಟಾ)ಚ್ರೈಂತಾ ಸ್ಮ್ರತಿ ರಾಧ್ಯಾನ 7 ಮುತ್ತಂರೋತ್ವಲಿಕೇ (ಸಮೇ) 6 ಉತ್ಸಾಹೋ ವ್ಯವಸಾಯ (ಸ್ಸ್ಯಾ) 7 (ತ್ಸ) ವೀರ್ಯ (ಮತಿಶಕ್ತಿಭಾಕ್‌) ೨೩.೨ ಕಪಟೋ (ಸ್ತ್ರೀ) ವ್ಯಾಜದಂಭೋವಧಯ ಶ್ಸದ್ಮ ಕ್ಸೈತವೇ |

ಕುಸ್ಮತಿ ರ್ನಿಕೃತಿ ಶ್ಶಾರ್ಯಂ f ವ್ರಮಾಡೋತನವೆಧಾನತಾ Py: ೨೩ ಹೌತೂಹೆಲಂ ಕೌೌತುಕಂ (ಚ) ಹುತುಕಂ (ಚ) ಹುತೂಕ್‌ಲಂ |) (ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ) ವಿಲಾಸ ಬಿಬ್ಬೋಕ ನಿಭ್ರಮಾ ಲಲಿತಂ (ತಧಾ) !! ೨೩.೪

ಹೇಲಾ ಲೀಲೇ (ತ್ಯವಿತಾ) ಹಾವಾಃ (ಕ್ರಿಯಾಃ ಶೃಂಗಾರ ಭಾವಜಾಃ) Ww

ರಾ ಮಾ ಭಾಸಾ ಖಾಸಾ ಯಾವಾತನ ಅ ವಾ ವಾಂ ಭಾವಾ ಅರಾ ವಾ ಭಾ. ಅಹಾ ಇಷಾ. ಅಷ ಅರಾ ಸಾವಾಸ ಹ ನಂ ಬಾ ಹಾ ಸ ದ್ದ ಹಾಣಾನಾೊಂ ನಾಸಸಾಖಾಾಸಾತಾ

a Patience 2. b Covetousness 1. ೮ Envy 2. d Detraction 1. e Hatred 3 §f Grief 3. g Repentance 3. hAnger7. iVirtuel. J Madness2. 8 Friendship 5. 1 Desire 12 maArdent desirel. n Virtuous reflection 2. ೦ Mental agony 3. 7 ADnXlous thought 3. Gq Impatient longing 2. 7 1830೦7೯೪ 2. s Power l- 1 Hypocrisy 9. u Careiessness 2. ೫ Curiosity4. w Dalliance ಅ.

a ನ್ಸೆರಣ್‌ ೨. b ಪರನೈತ್ಲಿನ ವಿಷಯವಾದ ದುರಾಶೆ ೧.೧ ಕೊಟ್ಟೇ

ಕಿಚ್ಚು ೨. ಡೆ ಪರರ ಗುಣದಲ್ಲಿಯೂ ದೋಷವಲನ್ನೆ ಜಿನುವ ಬುದಿ. ೧. ಆ ವೈರ ಮ. ಮಾ ಭಳ ಲ ವೆ + )

SS ಮ ಈಸ್‌ ತ್ತಾಪ ೩. ೫ ಸಿಟ್ಟು al |] ಒಳ್ಳೆ (ನಡತೆ ೧. J] ಹುಚ್ಚು ೨. ಹನ್ನೇಹೆ೫ಜ. 1 ಕೋರಿಕೆ ೧೨. ೫ ಹೆಚ್ಚಾದ ಅಪೇಕ್ಷೆ ೧. ಗ ಧರ್ಮಚಿಂಶೆ ೨. 0 ಮನೋವ್ಯಧೆ ೧. 7 ನೆನೆಯುವುದು ೨. ( ಆಸಕ್ತಿ ೨. 7 ಮಹಾಕಾರ್ಯ ನಿಷಯವಾಗಿ ಮಾಡುವ ವ್ರಯತ್ತ ೨. 5 ಬಹಳ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳೆ ಉತ್ಸಾಹೆ ೧. 1ಕವಟಿ೯ಳ. ಚ ಎಚ್ಚರ ತಪ್ಪ ಹೋಗುವುದು ೨. ೪. ಕುತೂ “ಖಿ ಮ er ಹಲ ೪. ಭು ಸ್ತೀಯರ ಶ್ಶಂಗಾರಭಾವದ ಕಾರ್ಯಗಳು ೬.

ಪ್ರಥಮಕಾಂಡ ಕಿತ್ಲಿ

ದ್ರವ ಕೇಳಿ ವರೀಹಾಸಾಃ ಕ್ರೀಡಾ ಲೀಲಾ (ಚ) ನರ್ಮ (ಚ) ೩! ೨೩.೨% ವ್ಯಾಜೋತನದೇಶೋ ಲಕ್ಷ್ಯಂ (ಚ) ರ ಕ್ರೀಡಾ ಖೇಲಾ (ಚ) ಕುರ್ತನಂ!c

೧ ಘಾ ಶು ಮೆ ಎಲಿ ೧೧ | ಘರ್ಮೋ ನಿದಾಘ ಸ್ಟ್ರೇದ (ಸ್ಪಾ 0 ಠ ತ್ರಳಯೋ (ನಷ್ಟಚೇಷ್ಟತಾ) ಲಿ ೨೩೬ ಅವಹಿತಾ 55(5 ಜಕಾರಗುಪ್ಲಿ) ] (ನ್ಸಮೌ) ಸಂವೇಗ ಸಂಭ್ರಮ್‌ | (ಸ್ಟಾ) ದಾಚ್ಚುರಿತಕಂ (ಹಾಸ ಸ ಭೂ ಸ) 1) (ಸ್ಸಮನಾ) ಕ್ಕ್ಹತಂ |; ಪಿಲಿ (ಮಧ್ಯಮಂ ಸ್ಯಾ) ದ್ವಿಹಸಿತಂ 7 ಕೋ Aa ರೋನಮುಕುರ್ಷಣಂ || ಕ್ರಂದಿತಂ ರುದಿತಂ ಕ್ರುಷ್ಟಂ 1 ಜೃಂಭ (ಸ್ತುತ್ತಿಮ) ಜ್ರಂಭಣಂ [72 ೨೩.೮

ವಿವೃಲಂಭೋ ವಿಸಂವಾದೋ ೫ ರಿಂಖಣಂ ಸ್ಪಲನಂ (ಸಮೇ) lo

(ಸ್ಯಾ) ನಿ ದ್ರಾ ಶಯನಂ ಸ್ವಾಪಃ ಸ್ವಷ್ಟ ಕ (ಇತ್ಯಪಿ) ॥p ೨೩೯ ತಂದ್ರಿ ಹ ನ್ರವಿಸಾಲಾ q ಭಕುಟಃ ಭ್ರುಕುಟಿ ರ್ಭ್ಬೂಕುಟ (ಸ್ತ್ರಿಯಾಂ) |

ದೃ ಸಿ ದಸೌಮ್ಯೇ 5 ಶ್ರ ಸಂಸಿ ಸಿದ್ದಿ ವ್ರಕ್ಸ ಶೀ ie | ೨೪೦ ೯೫ (ಚ) ಸೃಭಾವ (ಶ್ಲ) ನಿಸರ್ಗ (ಶ್ವಾ) 1 (ಧೆ) ವೇಷಥುಃ।! ಕಂನವೋ ಒ (ಧೆ) ಕ್ಷಣ ಉದ್ದರ್ಮೊೇ ಮಹ ಉದ್ಭವ ಉತ್ಸ ವಃ lp ೨೪೧

|| ಇತಿ ನಾಟ್ಯವರ್ಗಃ [|

a Amorous play 6. b 27೮೬೦7೦೦ 3. 0 Game3. 6 51776೩1 3.

೮ Fainting 1. f Dissimulation 1. 9 Excitement due to fear 2. h Derision 1. 1 Smilel jf Gentle Lusk 1. k Horripilation2. 1 Weeping 3. m Yawning2. n Contradiction 2. oAslp

(in speech or conduct) 2. p Sleep 5. q Falling asleep through 770೩೫೯11೦56 2. r Frown3. s Look of displeasure 1. 1 Natural disposition ೨. u Trembling 2. v Festivals.

a ಸೀಪುರುಷರ ಹರಿಹಾಸ೬. ಥಿ ವ್ಯ್ಯಾಜ್ಕ ನೆವ೩. ೭ ಚಂಡು ಮೊದ ಲಾದುದರಿಂಡ ಆಟ ಒ೩. ಡೆ ಬೆವರು ೩. ಆ ಸುಖಾದಿಗಳಿಂದ ಮ್ಸೆ ಮರೆಯು ವುದು ೧. ಕ] ಆನುರಾಗಾದಿಗಳಿಂರೂದೆ ಪುಳಕಾದಿಗಳನ್ನು ಮುರೆಮಾ ಚುವದು ೧. 2 ಭಯಾದಿಗಳಿಂದ ತಾರತಮ್ಯವಿಚಾರವಿಲ್ಲದೆ. ಗಾಬರಿ ೨. ಡಿ ಹೀನಗಳಿದು ಗೇಲಿಗೊಳಿಸುವುದು ೧. 8 ಕಿರುನಗೆ, ಗಂಭೀರವಾದ ಹಾಸ ೧. J ಮಧ್ಯಸ್ಥ ವಾದ ನಗೆ ೧. ಹಿ ಮೈಯಲ್ಲಿ ಕೂದಲೇಳುವುದು ೨. 1 ರೋದನ, ಗೊಳೋ ಯೆಂದಳುವುದು ೩. ೫ ಅಸಕಳಿಕ ೨. ೫ ವ್ಯರ್ಯಸ್ತವಾಗಿ ನುಡಿಯುವುದು ೨. ೦ ಜಾರುವುದು ೨. 0 ನಿದ್ದೆ ೫. ಆ ಗಾಢನಿದ್ರೆ ೨. 7 ಕಣ್ಣಿ ಶನ ಹುಬ್ಬು, ಗಳು ಗಂಟಕ್ಕುವುದು ೩. $s ಬಿರುನೋಟಿ ೧. | ಸ್ವಭಾವ ೫. ಬ ನಡುಗುವುದು ೨. py ಉತವ ೫.

ಅಜಮುರೆಕೊೋ ಪ IX. SOIC TNFr—CPATALA-VARGA

ಅಧೋಭುವನ ಪಾತಾಳ ಬಲಿಸದ್ದ ರಸಾತಲಂ |

ನಾಗಲೋಕೋಃ ೧ (ಧೆ) ಕುಹರಂ ಸುಷಿರಂ ವಿವರಂ ಬಿಲಂ || ೨೪.೨ ಛಿದ್ರಂ ನಿರ್ರ್ಯಾಥೆನಂ ರೋಕಂ ರಂಧ್ರಂ ಶ್ವಭ್ರಂ ವವಾ ಸುಹಿಃ/ಗಿ ಗರ್ರಾವಟ? (ಭುವಿ ಶ್ರಚ್ರ್ರ) 0 (ಸರಂಭ್ರೇ) ಸುಹಿರಂ 4 (ತ್ರಿಷು) [| ೨೪

ಅಂಧಕಾರೋ (ಸ್ತ್ರಿಯಾಂ) ಧ್ವಾಂತಂ ತಮಿಸ್ತಂ ತಿಮಿರಂ ತಮಃ !ಆ (ಧ್ರಾಂತೇ ಗಾಥೆೇ)ೂಂಧತಮಸಂ ಕ (ಕ್ಷೀಣೇ$)ವತಮಸಂ 9 (ತಮಃ || ೨೪೪

ವಿಷ್ತೃ) ಕಂತಮಸಂ |] | ಇತಿ ಪಾತಾಳವರ್ಗಃ |

೫. ಚೋಗಿವರ್ಗ--BHOGI-VARGA

ನಾಗಾಃ ಕಾದ್ರವೇಯಾ ; (ಸ್ತದೀಶ್ವರ2) ! ಶೇಮೋನಂತೋ ? ವಾಸುಕಿ (ನ್ನು) ಸರ್ರರಾಜೋತ ಹ (ಧೆ) ಗೋನನೇ ತಿಲಿಪ್ಸ (ಸ್ಸ್ಟಾ) 1 (ದಜಗರೇ) ಶಯು ರ್ವಾಹಸ (ಇತ್ಯುಭೌ) 1mm ಅಲಗರ್ದೋ ಜಲವ್ಯಾಳ ೫ (ನೃವರೌ) ರಾಜಿಲ ಡುಂಡುಭೌ [0 ೨೪೬ ಮಾಲುಧಾನೋ ಮಾತುಲಾಜ p ರ್ಲಿರ್ಮುಕ್ತೋ ಮುಕ್ತಕಂಚುಕಃ!(

a Patala (the Underworld) 5S. bHolelil. cDitch2. d Having a hole 1.೮ Darkness 5. F Thick darkness 1. g Slight darkness 1. Ah Universal darkness 1. i Nagas (serpents with human faces inhabiting Patala) 2. j Adishesha (king of the Nagas) 2 Kk Vasuki(the principal Naga) 2. 1 Boa constrictor2. m A variety of boa2. n Water snakke2. oA snake with two heads (emphisboena) 2. pA variegated snake 2. GA snake that has cast its slough 2.

a ವಾತಾಳಲೋಕ ೫. ದಿತೂತು೧೧. ೧ ನೆಲದಲ್ಲಿನ ಕಣಜ್ಮ ಹೆಗೇವು.೨. 4 ಶೂತುಳ್ಳೆದ್ದು ೧. ಆ ಕತ್ತಲೆ ೫. J] ಕಗ್ಗತ್ತಲೆ೧. £ ಕಿರುಗತ್ತಲೆ೧. /ವ್ಯಾಪಿ ಸ»ದ ಕತ್ತಲೆ ೧. /ವಾ ಲೋಕದಲ್ಲಿರುವ ಹಾವುಗಳು ೨. 7ಅಂಥ ಸರ್ಹಗಳಿಗೆ ಅರಸು ೨. ಸ ವಾನುಕಿಯಿಂಬ ದೊಡ್ಡಹಾವು ೨. 7 ಬಿಟ್ಟಿ ಶಿಲೆಯೆಂಬ ದೂಡ್ಡ ಹಾವು ೨. 1 ಹೆಬ್ಬಾವು, ದಾನರಹಾವು ೨. ೫ ನೀರು ಹಾವು ೨. 0 ಎರಡು ತಲೆಯ ಉರಿತಿಂಗಿ ಹಾವು ೨. 2 ಊಸರವಳ್ಳಿ ಹಾವು ೨. q ವರೆಬಿಟ್ಟ ಹಾವು ೨.

a EE ರ್‌ ನಾಕ್‌ ಕ ದ ದ | SR ಮಾ ಮ ರಾ ಮಾಳ ಮಾ

ಪ್ರಥಹಮಳ್‌ಾಂಡ ೩.೫

ಸರ್ರಃ ವೃದಾಕು ರು )ಜಗೋ ಭುಜಂಗ್ಕ್ಟೋ೯ಶಿ ರ್ಳು ಜಂಗಮಃ !! ೨೪೭ ಆ. ಟಾ ವಿಷದ್ದರ ಶ್ರಕ್ರೆ € ವ್ಯಾಳ ಸ್ಪ ರೀಸ್ಫವಃ” |

ಹುಂಡ್ರಲೀ ಟಾನ್‌ ಮಾ ಸ ಫಣೀ॥ ೨೪೮ ದರ್ವೀಕರೋ ದಿರ್ಧವ್ಥ ಷ್ಸೋ ದಂದಶೂಕೋ ಬಿಲೇಶಯಃ |

ಉರಗಃ ಪನ್ನಗೋ ಭೋಗೀ ಜಿಂಹಗಃ ವವನಾಶನಃ | ೨೪೯

ಲೇಲಿಹಾನೋ ದ್ವಿರಸನೋ ವ್ಯಾಳಃ ಕುಂಭೀನನೋ ಹರಿಃ | (ತಿ ಶ್ರಿಷ್ಣಾ) ಹೇಯಂ (ವಿಷಾಸ್ಥಾ ದಿ) ದಿ ಸ ನೈ ಬಾಯಾಂ(ತು) ಫ ಫಣಾ(ದ್ವಯೋಃ) lc (ಸವಕೌ) ಕಂಚುಕ ಇರೊ ಕೌ ಕಥ (ಸ್ತು) ಗರಳಂ ವಿಷಂ |

(ಪುಂಸಿ ಕ್ಸೀಬೇ ಚ) ಆ ಕಾಕೋಲ ಕಾಲಕೂಟ ಹಲಾಹೆಲಾಃ | ೨೫೧ ಸೌರಾಷ್ಟ್ರಿ ಕೆ ಶೌ ಕ್ಲ ಕೇಯೋ ಬ ಬ್ರಹ್ಮೆಪುತ್ರಃ ಪ್ರದೀವನಃ | ದಾರದೆನೀ ವತ" ಶ್ರ ವಾಭ (ಶ್ಚ ವಿಷಭೇದಾ ಅನಿಶಾ ನವ) || ೨೫೩೨

ವಿಷವೈದ್ಯೋ ಜಾಂಗಲಿಕೋ 2 ವ್ಯಾಳಗ್ರಾಹ್ಯಹಿತುಂಡಿಕಃ | | | ಇತಿ ಭೋಗಿವರ್ಗಃ 1

XI ನರಕವರ್ಗ ೨. NARAKA-VARGA.

(ಸ್ಯಾ) ನ್ನಾರಕ (ಸ್ತು) ನರಕೋ ನಿರಯೋ ದುರ್ಲತಿಃ (ಸ್ತ್ರಿಯಾಂ) |) ೨೫೩.

(ತದ್ದೆ (ದಾ) ಸ್ಮ ನನಾವೀಚಿಮಹಾರೌರವರೌರವಾಃ |

ಸಂಘಾತಃ ಕಾಲಸೂತ್ರ ೦ (ಚೇತ್ಕಾದ್ಧಾ) (ಸ್ಪ ತ್ವ್ವಾಸ್ತು) ನಾರಕಾಃ | ೨೫1೪ ಪ್ರೇತಾ ಹ ವೈತರಣೀ “(ಸಿಂಧು 1) (ಸ್ಟಾ) 1 ದಲಕ್ಷ್ಮೀ (ಸ್ತು) ನಿರೃತಿಃ 17

a Snake 30. Db Auy part of a snake 1. cHood of a snake 3. ಯಂ Slough of a snake 2. e Poison 3. f The nine poisons. 8 Poison doctor, toxicologist 2. ASnake charmer 2. 1 Hell (Naraka) 4. j Various divisions of bell 6. ಹ Tormented spirits in hell 2. 1 The river of hell 1. mm Misfortune 2.

a ಹಾವು ೩೦. ಥಿ ಹಾವಿನ ವಿಷ, ಚರ್ಮ ಮುಂತಾದ್ದು ೧. 08ಡೆ ೨. 4 ಹಾವಿನ ಪರೆ ೨. ಆ ವಿಷ೩. J ಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿಷ ಭೇದಗಳು ೯. 8 ವಿಷ ನ್ನು ಇಳಿಸುವ ವೈದ್ಯನು ೨. Ah ಹಾವುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುವವನು 3. ಸತ ವಾಪಿಗಳ ಯಾತನಾಸ್ಟಾನ ೪. ಆ ನರಕದ ಭೇದಗಳು ೬.

ನರಕದಲ್ಲಿ ಯಾತನೆ ಪಡುತ್ತಿರುವ ಜೀವಿಗಳು ೨. 1 ನರಕದ ನದಿ ೧. ॥1ಃ ನಿರ್ಭಾಗ್ಯತನ ೨.

ಷಿಳ ಅನಂರಳೋೋೇಶ

IX. ಹಾತಾಳೆವಗ್ಗ-ಎPATALA-VARGA

ಅಧಥೋಭುವನ ಪಾತಾಳ ಬಲಿಸದ್ದ ರಸಾತಲಂ | ನಾಗಲೋಕೋಃ ೧ (ಧ) ಕುಹರಂ ಸುಷಿರಂ ವಿವರಂ ಬಿಲಂ | ಛಿದ್ರಂ ನಿರ್ರ್ಕ್ಯಧೆನಂ ರೋಕಂ ರಂಧ್ರಂ ಶ್ವಭ್ರಂ ವವಾ ಸುಷೀಃ (hp ಗರ್ರಾವಟೌ (ಭುವಿ ಶ್ರಚ್ರ) ೧ (ಸರಂಭ್ರೇ) ಸುಷಿರಂ 4 (ತ್ರಿಷು) | ೨ಿ೪ಪಿ ಅಂಧೆಕಾರೋ; (ಸ್ತಿ ಯಾಂ) ಧ್ರಾಂತಂ ತಮಿಸ್ತಂ ತಿಮಿರೆಂ ತಮಃ ಆ

(ಧ್ವಾಂತೇ ಗಾಢೆೇೇ)s0ಧತಮಸಂ /(ಕ್ಷೀಣೇಃ)ವತಮಸಂ 8 (ತಮಃ || ೨೪೪ ವಿಷ್ತ) ಕಂತಮಸಂ |;

೨೪.೨

| ಇತಿ ಪಾತಾಳವರ್ಗಃ |

೫. ಭೋಗಿವರ್ಗ. ೫೯10೮17೬೯೮೬

ನಾಗಾಃ ಕಾದ್ರವೇಯಾ ; (ಸ್ತದೀಶ್ವರಃ) ! ಶೇಮೋಃನಂತೋ ವಾಸುಕಿ (ಸ್ಲು) ಸರ ರೈರಾಜೋತ ಹ (ಥೆ) ಗೋನನೇ [| ತಿಲಿಪ್ಸ (ನ್ಯಾ) 1 (ದಜಗರೇ) ಶಯು ಮಾನ (ಇತ್ಯುಭೌ) [yn We ಜಾ ಜಲವ್ಯಾಳ ೫ (ನ್ಸವರೌ) ರಾಜಿಲ ಡುಂಡುಭೌ lp ೨೪ಕಿ ಮಾಲುಧಾನೋ ಭಾರ 4 ರಿ _ರ್ಮುಕ್ತೊ ೀ ಮುಕ್ಕಕಂಚುಕಃ lg

ee ನಾರಾ ಕಾಮಿಡಿ ಕಾಟ ಆಮಿ ನಾಗಾ ಮಾಳಾ

a Patala (the Underworld) 5. db Holell. cDitch2. d Having a hole 1.6 Darkness 5. F Thick darkness 1. g Slight darkness 1. 1% Universal darkness 1. i Nagas (serpents with human faces inhabiting Patala) 2. 7 Adishesha (king of the Nagas) 2 Kk Vasuki (the principal Naga) 2. 1 Boa constrictor2. m A variety of boa 2 71 Water snake 2. oA snake with two heads (emphisboena) 2. pA variegated snake 2. ೯೧ (6 snake that has cast its slough 2.

a ವಾತಾಳಲೋಕ ೫. ಶಿ ತೂತು೧೧. ೧ ನೆಲದಲ್ಲಿನ ಕಣಜ, ಹಗೇವು ೨. ಣ ತೂತುಳ್ಳ ದ್ದು ೧. ಕತ್ತಲೆ ೫. J ಕಗ್ಗತ್ತ ಲೆ೧. 8 ಕರುಗತ್ತ ಈ. ಗಿವ್ಯಾಸಿ ಸಿದ ಕತ್ತ ಫೆ. ೧. 1 ನಾಗಲೋಕದಲಿರುವ be 1, 7ಅಂಥ ಸರ್ಪಗಳಿಗೆ ಅರಸು ೨. ಸಥ ವಾಸುಕಿಯಿಂಬ ದೊಡ ಹಾವು ೨, 1 ಬೆಟ್ಟ ಶಿಲೆಯೆಂಬ ದೊಡ್ಡ ಹಾವು ೨. ೫ ಹಬಾ ವು, ದಾಸರಹಾವು ೨. n ನೀರು ಜ.6 ೨. ೧ ಎರಡು ತಲೆಯ ಉರಿತಿಂಗಿ ಹತತ 7 ಊಸರವಳ್ಳಿ (ಹಾವು ೨. ೧ ಪರೆಬಿಟಿ, ಹಾವು ೨.

ಪ್ರಥಮ ಕಾಂಡ ೩೫

ಸರಃ ಪೃದಾಕು ರು )ಜಗೋೊ ಭುಜಂಗೋ;ಹಿ ರ್ಳು ಜಂಗಮಃ ೨೪೭ ಆ ಬಜ ಎಷೆದೆರಿ ಪ್ರ ಕ್ರ € ಮ್ಯಾಳೆ ನ ನೈರೀಸ್ಫೃ ವಃ ಅ

ಹುಂಡ್ರಲೀ ಗೂಢವಾಚ್ಚ ಕ್ರುಶ್ಶ ೨ಮಾಃ ಕಾಕೋದರಃ ಫಣೀ॥ ೨೪೮ ದರ್ರೀಕರೋ ದಿರ್ಧವ್ನ ಕೈಮ್ಟೋ ದಂದಶೂಕ್ಕೋ ಬಿಲೇಶಯಃ |

ಉರಗಃ ಪನ್ನಗೋ ಭೋಗೀ ಜಿಂಹಗಃ ಪವನಾಶವಃ ೨೪೯

ಲೇಲಿಹಾನೋ ದ್ವಿರಸನೋ ವ್ಯಾಳಃ ಕುಂಭೀನನೋ ಹರಿಃ | (ಕ್ರಿಷ್ಟಾ) ಹೇಯಂ (ನಿಷಾಸ್ಟ್ರ್ಯಾದಿ) ರ ಸ್ಪಟಾಯಾಂ(ತು) ಫಣ್ನದ್ವಯೋಃ)![೧ (ಸ ಸಮ್‌ ಕಂಚುಕ ನಿರೊ ೀಕೌಡ ಜ್ರ ಕಶ (ಸ್ತು) ಗರಳಂ ವಿಷಂ |

(ಪುಂಸಿ ಕ್ಲೀಬೇ ಚ) ಆ ಕಾಕೋಲ ಕಾಲಕೂಟ ಹಲಾಹೆಲಾಃ | ೨೫೧ ಸೌರಾಷ್ಟ್ರಿ ಕ್‌ ಶ್ರ ಕ್ಲಿಕೇಯೋ ಬ ವ್ರಿಹ್ಮಪುತ್ರಃ ಪ್ರದೀಪನಃ | ದಾರದೆನೀ ವತ" ಶೃ ನಾಭ (ಶ್ಚ ವಷಭೇದಾ ಅನಿಶಾ ನವ) ||)” ೨೫೩೨

ವಿಷವೈದ್ಧ್ಯೋ ಜಾಂಗಲಿಕೋ 2 ವ್ಯಾಳಗ್ರಾಹ್ಯಹಿತುಂಡಿಕಃ ! 1 | ಇತಿ ಭೋಗಿವರ್ಗಃ ||

XI ನರಕವರ್ಗ -—- NARAKA-VARGA.

(ಸ್ಟಾ) ನ್ಹಾರಕ (ಸ್ತು) ನರಕೋ ನಿರಯೋ ದುರ್ಲತಿಃ (ಸ್ತ್ರಿಯಾಂ) | ; ೨೫೩

(ತದ್ದೆ (ದಾ) ಸ, ಪನಾವೀಚಿಮಹಾರೌರವರೌರವಾಃ |

ಸಂಘಾತಃ ಕಾಲಸೂತ್ರಂ (ಚೇತ್ಯಾದ್ಯಾ) /] (ಸ್ಪತ್ವಾಸ್ತು) ನಾರಕಾಃ |. ೨೫೪ ಪ್ರೇತಾ ವೈತರಣೀ | (ಸಿಂಧುಃ) (ಸ್ಕಾ) 1 ದಲ ನ್ನೋ (ಸು ಖಾ ನಿರೃತಿಃ ! mn

a Snake 30. bAny part of a snake 1. cHood of a snake 3. d Slough of a snake 2. e Poison3. f The nine poisons. g Poison doctor, toxicologist 2. 1 57೩೬೮ charmer 2. 1 Hell (Naraka) 4. j Various divisions of hell 6. k Tormented spirits in hell 2. 1 The river of hell 1. m Misfortune 2.

a ಹಾವು ೩೦. ಥಿ ಹಾವಿನ ವಿಷ, ಚರ್ಮ ಮುಂತಾದ್ದು ೧. ಹೆಡೆ. ಡೆ ಹಾವಿನ ಪರೆ ೨. 6 ನಿಷ೩. J? ಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿಷ ಭೇದಗಳು ೯. 89 ಎಷ ವನ್ನು ಇಳಿಸುವ ವೈದ್ಯನು ೨. Ah ಹಾವುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುವವನು ೨. 7 ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪಾಪಿಗಳ ಯಾತನಾಸ್ಟಾನ ೪. 7ಆ ನರಕದ ಭೇದಗಳು ೬. 1: ನರಕದಲ್ಲಿ ಯಾತನೆ ಪಡುತ್ತಿರುವ ಜೀವಿಗಳು ೨. 1 ನರಕದ ನದಿ ೧. 211 ನಿರ್ಭಾಗ್ಯತನ ೨.

ಆವಂರಕೊೇಶ

ಷ್ಟಿ ವಿಷ್ಟ್ರಿರಾಜೂಃ a ಕಾರಣಾ (ತು) ಯಾತನಾ ಶೀವ್ರ ವೇದನಾ! ಗಿ ೨2191 ಪೀಡಾ pe Ro ು8ಖ ಮಾಮನಸ್ಯಂ ಪ್ರಸೂತಿ ಜಂ |

ಮಾಭೀಲಂ (ತ್ರಿಷ್ಟೇಷಾಂ ಭೇದ್ಯಗಾಮಿಯತ್‌) lc ೨೫೬ | ಇತಿ ನರಕವರ್ಗಃ |

1೭181. ವಾರಿವಗೆ್ಗ- VARI VARGA

ಸಮುದ್ರೋ ಬ್ರಿ ರಕೊಪಾರಃ ಪಾರಾವಾರ ಸೃರಿತ್ರ ಶತಿ |

ಉದನ್ಮಾ ಮುದದಿ? ಸಿಂಧುಃ ಸರರ್ನಾ ಸಾಗರೂ £€ರ್ಣವ। || ೨೫೭ ರತ್ನಾ ಕರೋ ಜಲನಿಫಿ ಯರ್ತ್ನಾದಃವಪತಿ ರವಾಂಪತಿಃ ld

(ತನ್ಯ ಪ್ರಭೀೀದಾಲಿ ಶ್ರೀರೋದೋ ಲವಣೋದ (ಸ್ತಧಾಪರೇ) [le ೨೫೮ ಆವಃ (ಸ್ತ್ರೀ ತ್‌ಾ ವಾರ್ದಾರಿ ಸಲಿಲಂ ಕಮಲಂ ಜಲಂ |

ವಯಃ ಕಲಾಲ ಮ ಮೃ ತಂ ಜೀವನಂ ಭುವನಂ ವನಂ ೨೫೯ ಕಬಂಧ ಮುದಕಂ ಸ ಪುಷ್ಕರಂ ಸರ್ವ ತೋಮುಖಂ |

ಅಂಭೋಂರ್ಣ ನ್ಫೋಯ ಆ ಹ್ಯಾ ಶ್ಲೀರಾಂಬು ಶಂಬರಂ [| ೨೬೦ ಮೇಘವುನ್ರಂ ಘನೆರನೆಂ ? (ತ್ರಿಷು ದ್ರೇ) ಆಪ ಸ್ಯಮಮ್ಮಯಂ lg

ಭಂಗ ಸೃರಂಗ ಊ ರ್ಮಿ(ರ್ವಾ ವಯಾ) ನೀಚಿ ಡಹ (ರಭೋರ್ಮಿಷು 1. ೨೬೧ ಮಹತ್ಳೂ) ಲ್ಲೋಲ ಕಣ್ಣೂ ಲೌ £ (ನ್ಯಾ) ದಾವರ್ತೊೋ(4೦ಭನಾಂ ಭ್ರಮಃ) 1 ಪೃಷಂತಿ ಬಿಂದು ಬ ಇಃ (ಪುಮಾಂನೋ) ವಿಪ್ಪ್ರು ಷಃ (ಸಿ ಸ್ತ್ರಿಯಃ) a ೨೬.೨ ಕ

ನೆ PH ಸ್ಯ) 1 ರ್ಭ್ರಮ್ಯಾಶ್ಚ) ಜಲನಿರ ಮಃ [772

i

a Fciccd labour 2. L Atony3. c Sorrow 9. dOéean 15. ಅ Milk seal. Saltscal. fWater27. gAnything watery 2. hWaves4 jHigh waves2. 7 Whirlpooll. %ಹ Drops of 7೩7೦೫7 4. 1 Meandering stream 2. m Water course 2.

a ಕೆಲನಕ್ಟಾಗ್ಗಿ ಬಿಟ್ಟ ಹಿಡಿಯುವುದು ೨. ಫಿ ಅತಿಶಯವಾದ ಹಿಂಸೆ ೩. ೧ ದುಃಖರ್ಣ. ಡೆ ಸಮುದ್ರ ೧೫. € ಹಾಲಿನ ಕಡಲು ಗ, ಉಪ್ಪು ಕಡಲು ೧. Jf ನೀರು೨೭. ಆ ಜಲವಿಕಂರವ೨. ಗಿ ಅಲೆಗಳು ೪. ; ದೊಡ್ಡ ಅಲೆಗಳು ೨. 7 ಸುಳ ೧- 81 ಜಲಬಿಂದುಗಳು ೪. ) ವಕ್ರ ವಾಗಿ ಹೆರಿಯುವ ಹೊಳ್ಳೆ

ಪ್ರವಾಹಗಳ ಕುಟಬಲಗತಿ ೨. 1; ನೀರು ಹರಿಯುವದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಹಾಗೆ ಕಟ್ಟ ದೆ

ತೂಬು, ಬಚ್ಚಲು ಮುಂತಾದವು ೨.

ಪ್ರಥೆಮೆಕಾಂಡ ಷಿ

ಕೂಲಂ ರೋಧ್ಧೇಶ್ಚ) ತೀರೆಂ (ಚ) ಪ್ರತೀರಂ (ಚ) ತಟಂ (ತ್ರಿಷು) [೧.೨೬೩ ವಾರಾವಾರೇ (ಪರಾರ್ರಾಚೇ ತೀರೇ)ರ ವಾತ್ರಂ (ತದಂತರಂ) !c

ದ್ವೀಪೋ(ಸ್ತಿೀಯಾ) ಮಂತರೀಪಂ (ಯದಂತರ್ವಾರಿಣ ಸ್ಪಟಿಂ॥d ೨೬೪ (ತೋಯೋತ್ಸಿ ತಂ ತ) ತ್ರುಲಿನಂ ಲಿ ನ್ಸೆಕತಂ ಸಿಶತಾಮಯಂ |”

ನಿಷದ್ವರ (ಸ್ತು) ಜಂಬಾಲಃ ಪಂಕೊಟ(ಪ್ಪೀ)ಶಾದ ಕರ್ದವಶೌ ಗೊ ೨೬೨9 ಜಲೋಚ್ಛ್ವ್ವಾಸಾಃ ಪರೀವಾಹಾಃ ಡಿ ಕೂವಕಾ (ಸ್ತು) ವಿದಾರಕಾಃ |

ನಾವ್ಯಂ (ತ್ರಿಲಿಂಗಂ ನೌತಾರ್ಯೇ) 7 (ಪ್ರಿಯಾಂ) ನೌ ಸ್ತರಣಿ ಸ್ಪರ ೨೬೬ ಉಡುಪಂ (ತು) ಪ್ಲವಃ ಕೋಲ] ನ್ರೋತೋಂ5(ಬುನರಣಂ ಸ್ವತಃ) [772

ತ

ಆತರ ಸ್ವರಪಣ್ಯಂ (ಸ್ಯಾತ್‌) ?? ದ್ಯೋಣೀ ಕಾಷ್ನಾಂಬುವಾಹಿಸೀ lo ೨೬೭ ಸಾಂಯಾತ್ರಿಕಃ ಮೋತವಣಿಕ್‌ p ಕರ್ಣಧಾರ (ಸ್ತು) ನಾವಿಕ | ವಿಯಾಮೆಕಾಃ ಪೋತವಾಹಾಃ »* ಕೂಪಕೋ ಗುಣವೃಕ್‌ಕೆಃ | 9 ೨೨೬ ೮

ನೌಕಾದಂಡಃ ಕ್ಷೇಪಣೀ (ಸ್ವಾಂ ದರಿತ್ರಂ ಕೇನಿಪಾತಕಃ | ಅಭ್ರಿ (ಸ್ಸ್ಟ್ರ್ರೀ) ಕಾಷ್ಟಕುದ್ದಾಲಃ) ಸೇಕವಾತ್ರಂ (ತು) ನೇಚರಂ wp ೨೬೯

a Shore, bank 5. b The opposite banks 2. cBed of a stream 1. d Island 2. e Alluvial formation 1. f Sand bank 2. 8 MudsS. AhOverflow 2. iA hole for water, sunk in the dry bed ofa river 2. j Navigable stream 1. KShp3. 1A float or raft 3. mm Natural current 1. nn Freight, boat-hire 2. 0 Boat2. 7 Seafaring merchant 2. Gq Belmsman2. r Pilot 2. 5. Mainmast 2. 1 Oar 2. ಚ Rudder 2. yA wooden spade 2. w Bucket 2.

a ದಡ ೫. ಥಿ ನೀರಿನ ಆಜೆ ಈಜೆ ದಡಗಳು ೨. ೧ ಎರಡು ದಹ ಗಳಿಗೂ ನಡುವೆ ಇರುವ ಅಂತರಾಳ ೧. ಣಿ ನೀರಿನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ದಿಣ್ಣೆ ೨. ಅ ಮರಳ ದಿಣ್ಣೆ ೧. J ಮರಳ ರಾಶಿ.೨. 8 ಕೆಸರು ೫. ಗಿ ನೀರು ತುಳು ಕಾಡುವುದು ೨. ] ಚಿಲುಮೆ ೨. 7 ಹಡಗಿನಿಂದ ದಾಟತಕ್ಕ ಜಲವುಳ್ಳ ಹೊಳೆ ೧. ಹ ಹಡಗು ೩. 7 ತೆಪ್ಪ, ಹರಿಗೋಲು ೩. ೫ ಜಲಪ್ರವಾಹ ೧. 71 ನೀರಿನ ಆಚೆ ದಡಕ್ಕೆ ದಾಟಿಸುವವನಿಗೆ ಕೂಡುವ ಕೂಲಿ ೨. ೦ ದೋಣಿ ೨. p ಹಡಗಿನ ವರ್ತಕನು ೨. 1 ಹಡಗು ನಡೆಸುವವನು ೨. 7 ಹೆಡಗು ನಡೆಸತಕ್ಕ ಉಪಾಯವನ್ನು ಹೇಳುವವನು ೨. [ಹಡಗಿನ ಧ್ವಜಸ್ಮಂಭ ೨. ಚ ಹಡಗನ್ನು ನಡೆಸುವ ಗಡೆ ೨. 1 ಹಡಗಿನ ಗಡಿ, ಅಂದರೆ ಲಂಗರು ೨. ಉಪ್ಪು ಮುಂತಾದ್ದನ್ನು ಅಗಿಯುವ ಮರದ ಗುದ್ದಲಿ ೨). “ವ್ಯ ಹಡಗಿನೊಳಕ್ಕೆ ನುಗ್ಗಿದ ನೀರನ್ನು ಚೆಲ್ಲುವ ಗೆರಸೆ ೨.

೮ ಅಮರೆಕೋಶ

ಯಾನವಾತ್ರಂ (ತು) ವೋತೋ 0 (5ಬ್ಬಿಭವೇ ತ್ರಿಷು) ಸಮುದ್ರಿಯಂ 1b (ಕ್ಲೀಬೆಲ್ಲೀರ್ಧೆನಾವಂ (ನಾಮೋರ್ಥೇ) ೧ (ತೀತನೌಕೇ)ತಿನು (ತ್ರಿಷು) ld (ತ್ರಿಷ್ಟಾಗಾಧಾತ್‌) ಪ್ರಸನ್ನೋ ಚ್ಛಃ ಲಿ ಕಲುಷೋನಚ್ಛ ಅವಿಲಃ 1X

ನಿಮ್ಮಂ ಗಭೀರಂ ಗಂಭೀರ 8 ಮುತ್ತಾನಂ (ತದ್ವಿಪರ್ಯಯೇ) [1% ೨೭೧ ಅಗಾಧ ಮತಲಸ್ಪರ್ಶೆೇ / ಕೈವರ್ತೆ ದಾಶ ಧೀವರೌ 1;

ಆನಾಯಃ (ಪುಂಸಿ) ಜಾಲಂ (ಸ್ಕಾ) % ಚ್ಛಣಸೂತ್ರಂ ಪವಿತೃ್ರಕಂ [|] ೨೭.೨ ಮತ್ಸ್ಯಥಾನೀ ಕುವೇಣೀ (ಸ್ಟಾ) ೫ ದೃಡಿಶಂ ಮತ್ಚಬಂಧೆನಂ lp ಪೃಥುರೋಮಾ ರುಷೋ ಮತ್ತೋ ಐಶೂ ವೈಸಾರಿಣೋಂಡಜಃ 1.೨೭೬ ವಿಸಾರ ಶೃಕುಲೀ(ಚಾಧ) ೦ ಗಂಡಕ ಶೃಕುಲಾರ್ಭಕಃ lp

ಸಹಸ್ರದಂಷ್ಟೃಃ ಪಾಠೀನ 0 ಉಲೂಪೀ ಶಿಶುಕ (ಸೃವತಕೌ) |; ೨೭೪ ನಲಮಾನ ಶ್ರಿ ಲಿಚಿಮಃ 5 ವ್ರೋಷ್ಠೀ (ತು) ಶಫರೀ (ದ್ವಯೋಃ) 1 ಕ್ಷುದ್ರಾಂಡಮತ್ಸ್ಯ ಸಂಘಾತಃ ಪೋತಾಧಾನ ಚ (ಮಧೋ ರುಷಾ) |... .೨೭೨ ರೋಹಿತೋ ಮದ್ದುರ ಶ್ಯಾಲೋ ರಾಜೀವ ಶ್ಶಕುಲ ಸ್ಲಿಮಿಃ |

ತಿಮಿಂಗಿಲ (ದಯೆಶ್ಚಾ ಥೆ) ೪ ಯಾದಾಂಸಿ ಜಲಜಂತವಃ wp ೨೭೬

a Rowing boat 2. b Marine 1. c Half a ship 1. dAny- thing lost overboard 1 ಅ Anything pure2. §f Anything impure 3. ¢ Deep 3. hShallowl. i Bottomless 2. 7 Fisherman 3. kNet2. IStrings ofanet 2. m Fish basket 2. n Fishing 7೦6 2, oFish8. p Young fish 2. 0 Sheat fish 2. r Porpoise 2. 5 Fish living amongreeds 2. 1 Flying fish 2. u Shoal of young fish 2. y Different kinds of fish 7. w Aquatic animals 2.

a ಚಿಕ್ಸ ಹೆಡಗು ೨. ಥಿ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟದ ವನ್ನು೧. 0 ಅರ್ಥ ಹಡಗು ೧. ಈ ಹಡಗಿನಿಂದ ಬಿದ್ದ ವಸ್ತು ೧. ಅ ನಿರ್ಶಲವಾದದ್ದು ೨. ಈೊಳೆ ಕಾದದ್ದು ಶ್ರ 8 ಆಳವಾದದ್ದು ಲ್ನ. h ಆಳವಿಲ್ಲದ್ದು ಣಃ 7 ಬಹಳ ಆಳ ವಾದದ್ದು ೨. 7ಮಿಾನು ಹಿಡಿಯುವ ಬೆಸ್ಕರವನು ೩. ಹ ಬಲೆ ೨. / ಬಲೆಯ ಹೆಗ್ಗ ೨. m ಮಿೋಾನುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವ ಬುಟ್ಟ ೨. n ಗಾಳ .೨. ೦ ವಿತಾನು ೮. ಗ ವಿಸಾನಿನ ಮರಿ ೨. ೧ ಸಾವಿರ ಕೋರೆಗಳುಳ್ಳ ಮಾನು, ಅಂದರೆ ತುರಿಮುಳ್ಳು ಮಾನು ೨. ಶಿಶುವಿನ ಹಾಗೆ ಚಲುವಾದ' ಉಣಿಚಿ ಮಾನು ೨. ೯ ಜಂಬುಮಾನ್ನು ಹುಲ್ಲುವಿತಾನು ೨. 1 ಹಾರು ಮಾನು, ವಿತಾಟು ಮಾನು .೨. ೭ ವಿತಾನು ಮರಿಗಳ ಗುಂವು೨. 7 ಕೆಂವುಮಾನು ೧, ಯಾವಾ ಗಲೂ ಮುಳುಗಿ ಕೊಂಡಿರುವ ಮಾನು ೧, ಬಹೆಳವೇಗವುಳ, ಮಾನು ೧, ರಾಜ ಮಾನು ೧, ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಮಾನು ೧ ಮೂರುಗಾವೆದನೀಳವಾದಮಾನು ೧, ಅಂಧಾ ತಿಮಿ ಮಿಾನನ್ನು ನುಂಗುವ ಮಾನು ೧. ;% ಜಲಚರಪ್ರಾಣಿಗಳು ,೨.

ಪ್ರಥಮಕಾಂಡ ರಿ

(ತದ್ಸೇದಾಃ) ಶಿಂಶುಮಾರೋದ್ರ ಶಂಕವೋ ಮಕರಾದಯಃ !0

(ಸ್ವಾ) ತ್ರುಳೀರಃ ಕರ್ವಟಕಃ ಗಿ ಕೂರ್ಮೇ ಕಮಠ ಕಚ್ಚಪೌ ೨೭.೭. ಗ್ರಾಹೋ ವಹಾರೋ 4 ನಕ) (ಸ್ತು) ಕುಂಭೀರೊ € (ಥೆ) ಮಹೀಲತಾ | ಗಂಡೂಪದಃ ಕಿಂಚುಲಕೋ 7 ನಿಹಾಕಾ ಗೋಧಿಕಾ (ಸಮೇ?) 1 ೨೭.೮

ರಕ್ತಪಾ (ತು) ಜಲೂಕಾಯಾಂ (ಸ್ತ್ರಿಯಾಂ ಭೂಮ್ತಿ) ಜಲೌಕಸಃ !/ ಮುಕ್ತಾಸ್ಸೋಟಃ (ಸ್ತಿಯಾಂ) ಶುಕ್ಕಿಃ 1 ಶಂಖ(ಸ್ಸಾ)ತ್ಟೃಂಬು (ರಸ್ತ್ರಿಯಾಂ) | ಪುದ್ರಶಂಖಾ ಶೃಂಖನಖಾ ಸ ಶೃಂಬೂಕಾ ಜಲಶುಕ್ತಯಃ |]

ಭೇಕೇ ಮಂಡೂಕ ವರ್ಷಾಭೂ ಶಾಲೂರ ಪ್ಲವ ದರ್ದುರಾಃ | ೨೮೦ ಶಿಲೀ ಗಂಡೂಪದೀ ೫ ಭೇಕೀ ವರ್ಷಾಭ್ಬೀ 0 ಕಮಠೀ ಢುಲಿಃ Ip

(ಮದ್ದು ರಸ್ಕಪ್ರಿ ಯಾ) ಶೃಂಗೀ 0 ದುರ್ನಾಮಾ ದೀರ್ಥ್ಫ್ಥಕೋಶಿಕಾ ||” ೨೮೧ ಜಲಾಶಯೋ ಜಲಾಧಾರ $ (ಸೃತ್ರಾಗಾಥಜಲೇ) ಹ್ರದಃ |1

ಆಹಾವ (ಸ್ತು) ನಿಪಾನಂ (ಸ್ಕಾ ದುಪಕೂಪ ಜಲಾಶಯೆ€) lu ೨೮.೨ (ಪುಂಸ್ಕೇವಾಂ) ಧುಃ ಪ್ರಹಿಃ ಕೂಪ ಉದಪಾನಂ (ತು ಪುಂಸಿ ವಾ) |)

ನೇಮಿ ಸ್ತಿಕಾ (ಸ್ಯ) w ಪೀನಾಹೋ (ಮುಖಬಂಧೆನ ಮಸ್ಯ ಯತ್‌) x ೨೮೩

a Alligator, Otter, Water hog, A fabulous marine monster. bCrab2. c Tortoise3. dSkark 2. e Crocodile 2. f Earthworm 3. 8೯ 8808173೩ 2. hLeech3. iPearl oyster 2. J Shell 2. k Small shell 2. 1 Bivalve shell 2. m Frog 6. n Female earthworm 2. ೦ Female frog 2. p Female tortoise 2. q Female silurus 1. 7 Horseleech 2. s Pond. 1 Deep lake 1. ಚ Water trough for cattle 2. v Draw-well4. w Any instrument for raising water 2. x The cover ofa welll.

a ನೀರುಬೆಕ್ಕು, ನೀರು ಹೆಂದ್ಕಿ ಜೋರ ಮಾನು, ನೆಗಳು ಮುಂತಾದುವು. b ಏಡಿ, ನಳ್ಳಿ ೨° ೧ಆಮೆಖ೩. ಣಿ ಹಾವುವಿರಾನು ಎ೨. ೮ ಮೊಸಳೆ ೨. 7 ಕೆಸರಿನಲ್ಲಿರುವ ಎರುಬು ಹುಳು ೩. £ ರೀರುಡವು ೨. ಡಿ ಜಿಗಣೆ ೩. 1 ಮುತ್ತಿನ ಚಿಪ್ಪು ೨. ) ಶಂಖ ೨. ಹ ಗುಳ್ಳೆ ಶಂಖ ೨. 1 ಕಪ್ಪೆ ಚಿಪ್ಪು ೨. m ಕಪ್ಪೆ ೬. 7] ಹೆಣ್ಣು ಎರುಬು ಹುಳು ೨. ೦ ಹೆಣ್ಣು ಕಪ್ಪ ೨. p ಹೆಣ್ಣು ಆಮೆ ೨. q ಮದ್ದುರವೆಂಬ ಹೆಣ್ಣುವಿರಾನು ೧. r ಆನೆಯ ರಕ್ತವನ್ನು ಹೀರುವ ದೊಡ್ಡ ಜಿಗಣೆ ೨. 8 ನೀರಿರುವ ಸ್ಥಳ ೨. ಆಳವಾದ ನೀರುಳ್ಳ್ಳ ಸ್ಥಳ, ಮಡು ೧. ೫ ಪಶುಗಳು ವೀರು ಕುಡಿಯುವ ನೀರುತೊಟ್ಬ್ಯ ಈ ೪ ಸೇದುವ ಬಾವಿ ೪. ) ಬಾವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತಿರಗಣೆ, ವಿಲೆ, ಮುಂತಾದದ್ದು ೨. ೫x ಬಾವಿಯ ಕಟ್ಟಿ ls

ಭಂ ಅಮೆರೆಹೋಪಶಪ

ಪುಷ್ಟರಿಣ್ಯಾಂ (ತು) ಖಾತಂ (ಸ್ಯಾ) ೩ ದಖಾತಂ ದೇವಖಾತಶಕಂ |b

ಪದ್ಮಾಕರ ಸ್ಪಟಾಕೋ (ಸ್ರೀ) ೧ ಕಾನಾರ ಸ್ಪರಸೀ ಸರಃ [|] ೨೮೪ ವೇಶಂತಃ ಪಲ್ಫಲಂ (ಚಾ) ಲ್ಪಸರೋ 6 ವಾಪೀ (ತು) ದೀರ್ಥಿಕಾ 1X

ಖೆೇೇಯಂ (ತು) ಪರಿಖಾ 8 ಧಾರ (ಸ್ಲೃಂಭನಾಂ ಯತ್ರ ಭಾರಣಂ) lp ೨೮೫ (ಸ್ಯಾ) ದಾಲವಾಲ ಮಾವಾಲ ಮಾವಾವಷೋ(ಧೆ) 1 ನದೀ ಸರಿತ |

ತರಂಗಿಣೀ ಶೈವಲಿನೀ ತಟನೀ ಹ್ರಾದಿನೀ ಧುನೀ | ೨೮೬ ಸ್ಫೋತಸ್ನಿನೀ ದ್ವೀಪಷವತೀ ಸೃವಂತೀ ನಿಮ್ನ ಗಾಃ ವಗಾ 7

ಗಂಗಾ ವಿಷ್ಣುಪದೀ ಜಹ್ನು ತನಯಾ ಸುರಥಿಮ್ಮ ಗಾ | ೨೮೭ ಭಾಗೀರಧೀ ತ್ರಿವಥಗಾ ತ್ರಿನ್ರೋತಾ ಭೀಷ್ಮನೂ (ರವಿ) Ik

ಕಾಳಿಂದೀ ಸೂರ್ಯತನಯಾ ಯಮುನಾ ಶಮನನ್ಸಸಾ (7 ೨೨೮೮ ರೇವಾ (ತು) ನರ್ಮದಾ ನೋಮೋದ್ಧವಾ ಮೇಖಲಕನ್ಯಕಾ [yn

ಕರತೋಯಾ ಸದಾನೀರಾ ೫ ಬಾಹುದಾ ನ್ಸೆತವಾಹಿನೀ lo ೨೮೯

ಶತದ್ರು (ಸ್ತು) ಶಿತದ್ರು (ಸ್ಕಾ) p ದ್ವಿವಾಶಾ (ತು) ವಿವಾಟ್‌ (ಸ್ತಿಯಾಂ) 1 ಶೋಣೋ ಹಿರಣ್ಯವಾಹ (ಸ್ಟಾ) ತುಲ್ಯಾ (ಲಾ ಕೃತ್ರಿಮಾ ಸರಿತ್‌) (೨೯೦ ಶರಾವತೀ ವೇತ್ರವತೀ ಚಂದ್ರಭಾಗಾ ಸರಸ್ತತೀ | ಗೋದಾವರೀ ಭೀಮರಧೀ ಕೃಷ್ಣ ವೇಣೀ (ಚ) ಗೌತಮಿಾ [| ೨೯೧ a An artificial square tank 2. DA natural pond or lake 2. cAlotuslake2. dA lotuswell3. eA small pond 3. J A large pond 2. g Moat2. hCanall. iA basin round a tree for watering it 3. jRiver12. k&The Ganges 8. 17 The Jumna (Yamuna) 4. m The Nerbudda (Narmada) 4. n The Karatoya 2. o The Bahuda 2. p The Sutlej (Shatadruh) 2. q The Vipasha2. r The Shona (a male river) 2. s An artificial rivulet 1.

a ಚೌಕವಾಗಿ ತೋಡಿದ ಕೊಳ ೨. ಪ) ನ್ಯಾಭಾವಿಕವಾದ ದೊಣೆ, ಪುಣ ತೀರ್ಥ ೨. ಲ ತಾವರೆಗಳುಳ್ಳ ಈರೆ ೨. d ತಾವರೆಗಳುಳ್ಳೆ ಕೂಳೆ ೩. e ಕಬ್ಬ ಹಾಕಿ ವಿಲಿಸಿದ ನೀರಿನ ಶುಂಟಿ ೩. Jf ಕಲ್ಯಾಣಿ, ಕೊಳ ೨. 8 ಕೋಟಿಯ ಕಂದಕ ೨. | ಕಾಲುವೆ ೧. 1 ಗಿಡದ ಪಾತಿ ೩.) ಹೊಳ್ಳೆ, ನದಿ ೧೨. ಹ ಗಂಗಾನದಿಲ. 1 ಯಮುನಾ ನದಿ ೪... ೫ ನರ್ಮದಾ ನದಿ ೪. 7 ಶಿವನ ಹಸ್ತದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಕರತೋಯಾ ಎಂಬ ನದಿ ೨. ೧ ಬಾಹುದಾ ನದಿ ೨. 7 ಶತದ್ರು ನದಿ ೨. ೧ ಏವಾಶಾ ನದಿ .೨. »* ಶೋಣ ನದ ೨. «ಇ ಅಗೆದುಮಾಡಿರುವ ಸಣ್ಣ ಹೊಳೆ ೧,

ಪ್ರಥೆಮೆಕಾಂಡ ೪೧

ಕಾವೇರೀ (ಸರಿತೋನ್ಯಾಶ್ಮ) ಆ ಸಂಭೇದ (ಸ್ಥಿಂಧುಸಂಗಮಃ) Ib

(ದ್ವಯೋಃ) ಪ್ರಣಾಳೀ (ಪಯೆನಃ ಪದವ್ಯಾಂ) ೭ (ತ್ರಿಷು ತೂತ್ತರೌ ॥ ೨೯೨ ದೇವಿಕಾಯಾಂ ಸರಯ್ಸಾಂಚ ಭವೇ) ದಾವಿಕ ಸಾರವೌ Id

ಸೌ್‌ಗಂಧಿಕಂ (ತು)ಕಲ್ಲಾರಂ € ಹೆಲ್ಲಕಂ ರಕ್ಕಸಂಧ್ಯಕಂ lf ೨೯೩ (ಸ್ಯಾ)ದುತ್ಸಲಂ ಕುವಲಯ 8 (ಮಧ) ನೀಲಾಂಬುಜನ್ಮ (ಚ) |

ಇಂದೀವರಂ (ಚ ನೀಲೇಃರ್ಸಿ) ಗ (ಸಿತೆಲಿ ಕುಮುದ ಕರವೇ ||; ೨೯೯೪ ಶಾಲೂಕ (ಮೇಷಾಂ ಕಂದಸ್ಸ್ಯಾ) 7 ದ್ವಾರಿಪರ್ಣಿೀ (ತು) ಕುಂಭಿಕಾ !% ಜಲನೀಲೀ (ತು) ಶೈವಾಲ ಶೈವಲೇ(ಥೆ) 1 ಕುಮುದ್ಧ ತೀ | ೨೯೫ ಕುಮುದಿನ್ಯಾಂ ೫ ನಳಿನ್ಯಾಂ(ತು) ಬಿಸಿನೀ ಪದ್ಮಿನೀ (ಮುಖಾಃ) |p

(ವಾ ಪುಂಸಿ) ಪದ್ಮಂ ನಳಿನ ಮರವಿಂದಂ ಮಹೋತ್ಸಲಂ | ೨೯೬ ಸಹಸ್ರ ಪತ್ರಂ ಕಮಲಂ ಶತಪತ್ರಂ ಹುಶೇಶಯಂ |

ಹಂಕೇರುಹೆಂ ತಾಮರಸಂ ನಾರಸಂ ಸರಸೀರುಹೆಂ ॥ ೨೯೭ ಬಿಸವ್ರಸೂನ ರಾಜೀವ ಪುಷ್ಪರಾಂಭೋರುಹಾಣಿ (ಚ) lo

ಪುಂಡರೀಕಂ ಸಿತಾಂಭೋಜ p (ಮಧ) ರಕ್ತಸರೋರುಹೆಂ | ೨೯೮

a The Sharavati, The Vetravati, The Chandrabhaga, The Sarasvati, The Godavari, The Bhirmarati, The Krishnaveni, The Goutami, The Kaveri. bMouth ofa river 1. c Drain, water- coursel. d Anything obtained from the river Devikal, Anything obtained from the river 5070) 1. e Pink water- 1117 2. f Red water-lily 2. gWater-lly 2. hBlue water- 1117 2... iWhite water-lly 2. jJRoot of the water-lily 1. k The shag, ೩ kind of cormorant2. 1Duckweed3. mA group of white water-lilies 2. nA group of lotuses 3, ೦ Lotus 16. ಐ White lotus flower 2.

4 ಶರಾವತಿ, ವೇತ್ರವತಿ, ಚಂದ್ರಭಾಗ, ಸರಸ್ವತಿ, ಗೋದಾವರಿ, ಭೀಮರಧಿ, ಕೃಷ್ಣವೇಣಿ, ಗೌತಮಿ, ಕಾವೇರಿ ಮುಂತಾದ ಬೇರೆಬೇರೆ ನದಿಗಳು. b ನದೀ ಸಂಗಮ ೧. 06 ಗೋಮುಖ್ಯ ದೋಣಿ ಮುಂತಾದ ವೀರು ಹೆರಿಯುವ ದಾರಿ ೧. 6 ಕ್ರಮವಾಗಿ ದೇವಿಕಾ, ಸರಯೂ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟದ ವಸ್ತುಗಳು ೨. ಲಿ ಎಳೆಗೆಂಪುಳ್ಳ ನ್ಸೈದಿಲೆ ೨. 2 ಕೆಂಪು ನೈದಿಲೆ ೨. 8 ನೈದಿಲೆ ೨. ಡಿ ಕನ್ನೈದಿಲೆ ೨. ಬಳಿ ನೈದಿಲೆ ೨. ೫ ಈ ಸನೌಗಂಧಿಕಾದಿಗಳ ಗಡ್ಡೆ ೧. ಸ ನೀರುಕಾಗೆ ೨೨. 1 ಪಾಚಿ ೩. ಕಣ ಬಳಿ ನೈದಿಲೆ ಬಳ್ಳಿ ೨. ೫ ಕಮಲಲತೆ ೫. ೦ ತಾವರೆ ಹೊವು ೧೬. ಈ ಬಿಳಿದಾವರೆ ಹೂವು ೨.

೪೨ ಅವುರೆಕೋಶ

ರಕ್ಕೊ ೇತ್ಸಲಂ ಕೋಕನದಂ ೧ ನಾಳೋ ನಾಳ ಗಿ (ಮಥಾಸ್ರ್ರಿ ಯಾಂ) |

ಮ್ಳೃ pn ಬಿಸ (ಮಬ್ಹಾ ದಿ ಕದಂಬೇ) ಹೆಂಡ(ಮಸ್ಸಿ ಯಾಂ) Id ೨೯೯ ಈ ೫ ಶಿ ಘಾಕಂದಃ 0 ಕಿಂಜಲ್ಫಃ ನೇಸರೋ (ಸ್ರಿ ಯಾಂ) |”

FE, ನವದಳಂ 8 ಜಾ 06 ವರಾಟಿಕಃ [lp ೩೦೦

| ಇತಿ ವಾರಿವರ್ಗಃ |

ಉಕ್ತಂ ಸ್ಪರ್ವ್ಯೋಮ ದಿಕ್ಕಾಲ ಧೀವಾಕ್ಸ ಬ್ಲಾದಿ ನಾಟ್ಯಕಂ |

ಪಾತಾಳ ಭೋಗಿ ನರಕ ವಾರಿ ಚೈಷಾಂದ ಸಂಗತಂ | ೩೦೧ ಇತ್ಯ ಮರಸಿಂಹಕ್ಳ ತೌ ನಾಮಲಿಂಗಾನುಶಾಸನೇ | | ಸೈರ್ಗಾದಿಕಾಂದೆ: ಪ್ರಧಮಃ ಸಾಂಗ ಏವ ಸಮರ್ಧಿತಃ || ೩೦.೨

ಇತಿ ನಾಮಲಿಂಗಾನುಶಾಸನೇ ಪ್ರಥಮಕಾಂಡಃ

[ ಕವಣೆ

a Red lotus flower 3. b Stalk of the lotus or water-lily 2. c Stalk of the lotus 2. dA quantity of lotuses 1. e Root ೦? the lotus 3. fA filament, especially of the lotus 2. 8 The new leaf of a water-lily 2. 7 The seed vessel of the lotus.

a ಕೆಂದಾವರೆ ಹೊವು ೩. ಥಿ ತಾವರೆ ದಂಟು.೨. ತಾವರೆ ಬಳಿ ಯ ಕೊಳವಿ.೨. ಡೆ ತಾವರೆ ಹೂವು ಮುಂತಾದವುಗಳ ಸಮೂಹ ೧. ಆ ತಾವರೆ

ಗಡ್ಡೆ ೩. 8 ತಾವರೆ ಮುಂತಾದ ಎಲ್ಲಾ ಹೊಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇರುವ ಕುಸುರು ೨. 2 ಎಳೆಯ ರೇಕುಗಳು ೨. ಡಿ ತಾವರೆ ಕಾಯಿ ೨.

PART 1]

ಪ್ರೌಜಯಸಹಭವಾಾಸಗಾಂಗಾಖಮೇಗಸರಾಹಸಾಸ ತಕ್ಷಣ

ದ್ವಿತೀಯಕಾ ೦ಷ

INTRODUCTION ಹೀರಿಕೆ

ಮೂಲ! ವರ್ಗಾಃ ಪ ಥ್ರೀ ಪುರ ಕ್ಲ್ಯಾಭೃದ್ವನೌಷಧಿ ಮೃ ಸಗಾದಿಭಿಃ |

ಬೇಕೆ!|

ಖಿಲ ಲಿ ವ

ನ್ಸ್ಸ ಬ್ರಹ್ಮ ಶ್ರತ್ರವಿಟ್ಟೂ ದೆ ಸೊ ಸಾ ಂಗೋವಾಂಗ್ಟ ರಿಹೋದಿತಾಃ ಗ ಇಹ-ಈ ಎರಡನೆಯ ಕಾಂಡದಲ್ಲಿ, ಸಾಂಗೋಪಾಂಗ್ಳೈಃ-ಅಂಗಪ್ರತ್ಯಂಗ ಗಳಿಂದೊಡಗೂಡಿರುವ, ಪೃಧ್ದಿ ದ್ಹೀಪುರಕ್ಷಾ ಬೈ ದ ಶೈನೌಷಧಿಮ್ಟೃ ಗಾದಿಭಿಃ- ಭೂ ಪುರಶೆ ಸಲ ವನೌಷಧಿ ನಂಪಾದಿಗಳಿಂದಲುೂ. "ಬ್ರ ಹ್ಮ ಶ್ರತ್ರವಿಟ್ಟೂ ಪ್ರಿಃ-ಮನುಷ್ಯ ಬ್ರ ಹೆ ಸ ಕತ್ರಿಯ ವೈಶ್ಯ ಶೂದ್ರ ರಿಂದಲೂ, ಉಪಲಕ್ಷ ತಾಃ-ಕೂಡಿರುವ, NG, ಉದಿತಾ£ ಹೇಳ ಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

7. ಭೂವರ್ಗೆ-_BHU-VARGA

ಭೂ ರ್ಭೂಮಿ ರಚಲ್ಯಾನಂತಾ ರಸಾ ವಿಶ್ಚಂಭರಾ ಸ್ಲಿರಾ |

ಧರಾ ಧರಿತ್ರೀ ಧರಣಿಃ ಕ್ಲೊಣೀ ಜ್ಯಾ ಕಾಶ್ಯಖೀ ಕ್ಲಿತಿಃ | ೨ ಸರ್ರಂಸಹಾ ವಸುಮತೀ ವನಸುಭೋರ್ವೀ ವಸುಂಧರಾ |

ಗೋತ್ರಾ ಕುಃ ವ ವೃಧಿವೀ ಪೃ ಧ್ರೀಕಾ ಪ $$ವನಿ ರ್ಮೇದಿನೀ ಮಹೀ ೩ Siig ಗಹ್ಪರೀ “ಧಾತ್ರಿ ( ಚ. ಕುಂಭಿನೀ ಕ್ರಮಾ |

ಜಗತೀ ರತ ಗರ್ಭಾ(ಚ) ಭೂತಧಾತ್ರ್ಯಬ್ಬಿ ಮೇಖಲಾ la ಛು ಮ ನ್ಸ್ಸೃತ್ತಿಶಾ b (ಪ್ರಶಸ್ತಾತು) ಮ್ನ ತ್ಸ್ಸಾ ಮೃತ್ಸಾ(ಚ ಮೃತ್ತಿಕಾ) c

a The earth, land 38. b Soil, clay 2. 0 Good 60112. aಭೂನಿ೩೮. ಥಿ ಮಣ್ಣು ೨. ೭ ಉತ್ತಮವಾದ ಮಣ್ಣು ೨.

೪೪ ಅಮರೆಕೋ ಶ

ಉರ್ರೆರಾ (ಸರ್ವಸಸ್ಯಾಡಢ್ಯಾ) 4 (ಸ್ಥಾ) ದೊಷಃ ಕ್ಸಾರಮೃತ್ತಿಕಾ [7 ೫ ಊಸಷವಾನೂಷರೋ (ದ್ಹಾವಪ್ಯನ್ಯಲಿಂಗ?) C ಸ್ಪಲಂ ಸ್ಪಲೀ ld

(ಸಮಾನ್‌) ಮರುಧೆನ್ರಾನ” e (ಡೈ) ಖಿಲ್ಯೂಪ್ರಹತೇ (ಸಮೇ) [| 3 (ತ್ರಿಷ್ಟಧೋ) 8? ಜಗತೀ ಲೋಕೋ ವಿಷ್ಣಪಂ ಭುವನಂ ಜಗತ್‌ [ಆ (ಲೋಕೋಛಯಂ) ಭಾರತಂ ವರ್ಷಂ ಡಿ (ಶರಾವತ್ಯಾಸ್ತು ಯೋಜಂವಧೇಃ 1. ೭ ದೇಶಃ ಪ್ರಾಗ್ಗ ಕ್ರಿಣಃ) ಪ್ರಾಚ್ಯ 1 ಉದೀಚ್ಯಃ (ಪಶ್ಚಿಮೋತ್ತರಃ) | j

ಲ್‌

(ಪ್ರತ್ಯಂತೋ) ಮ್ಲೇಚ್ಛ ದೇಶ (ಸ್ಪಾ) ಹ (ನೃಧ್ಯೆದೇಶಸ್ತು) ಮಧ್ಯಮಃ | ಆರ್ಯಾವರ್ತಃ ಪುಣ್ಯಭೂಮಿ (ರೃಧ್ಯಂ ವಿಂಧ್ಯ ಹಿಮಾಲಯೋ) 7?

ನೀವೃ ಜ್ಹನಪದೌ ೫ ದೇಶ ವಿಷಯತೌ (ತೂ)ಪವರ್ತನಂ lo ೯ (ತ್ರಿಷ್ವಾಗೋಷ್ಠಾನ್ನಡಪ್ರಾಯೇ) ನಡ್ವಾನ್ಸಡ್ಟಲ (ಇತ್ಯಪಿ) [ಐ '

ಕುಮುರ್ದ್ವಾ (ಕುಮುದಪ್ರಾಯೇ?) € ನೇತರ್ಸ್ಟಾ (ಬಹುವೇತಸೇ) lr ೧೦ ಶಾದ್ವಲ (ಶ್ಯಾದಹರಿತೇ) 5 (ಸಜಂಬಾಲೇ ತು) ಪಂಕಿಲಃ |/

a Fertile land 1. bp Saline earth 2. c Salt ground 2. d Firm or. dry ground 2. ಅ Arid land 2. f Waste or unploughed land 2. « The world 5. hIndial. ₹2 Eastern (India) 1. j Northern (India) 1. Kk Country beyond India 1. 1 Central (India) 1. m Country between the Vindhya and Himalaya ranges 2. n Any inhabited district 2. ೦ Country 3. p A country abounding inreeds 2. qA country abounding in lotuses 1. rA country abounding in elephant grassl. 5 A country covered with young grass 1. 1 A muddy country 1.

a ಪೃರುಗಳಿಂದೊಪ್ಪಿದ ಶ್ರಯಭೂಮಿ ೧. ಥಿ ಚ್‌ಳುಮಣ್ಣು೨. ೧ ಚೌಳು ಮಣ್ಣು ಳ್ಳ ಬಂಜರು ದಿಣ್ಣೆ ೨. ad ಭೂಪ್ರದೇಶ ೨. ಅ ನಿರ್ಜಲ ಪ್ರದೇಶ ೨. J ಉಳದೆ ಇರುವ ಭೂಮಿ ೨. € ಜಗತ್ತು ೫. ಹ ಹಿಮಾಲಯಕ್ಕೂ ರಾಮಸೇತು ವಏಿಗೂ ಮಧ್ಯದ ಭೂಮಿ, ಹಿಂದೂಜೀಶ ೧. 1 ಹಿಂದೂಡೀಶದ ಮೂಡಲುಭಾಗ ೧. 7 ಹಿಂದೂದೇಶದ ಉತ್ತರ ಭಾಗ೧. ಹ ಹಿಂದೂಜೀಶದ ಆಚೆಯ ಮ್ಲೇಚ್ಛ ದೇಶ ೧. 17 ಮಧ್ಯ ಹಿಂದೂದೇಶ ೧. ೫ ವಿಂಧ್ರ್ಯ ಹಿಮಾಲಯಗಳ ಮಧ್ಯ ದೇಶ ೨. 7? ಗ್ರಾಮ ಸಮೂಹ ಹಳ್ಳಿ ಯಸಾಲು ೨. ೦ ದೊಡ್ಡ ದೇಶ, ನಾಡು ೩. ೫ ಶೆತ್ತೆ, ಹುಲ್ಲು ಬಹಳವಾಗಿರುವ ದೇಶ ೨, ೧ ಬಿಳಿ ನೈದಿಲೆ ಹೂವು ಬಹಳವಾಗಿರುವ ದೇಶ ೧. ” ಬಹಳ ಜೊಂಡುಳ್ಳ ದೇಶ ೧. $$ ಎಳೇ ಹುಲ್ಲಿನಿಂದ ಹಚ್ಚಗಿರುವ ದೇಶ ೧. ಕೆಸರಿನೊಡಗೂಡಿದ ದೇಶ ೧.

ದ್ವಿತೀಯ ಕಾಂಡ ೪೫

(ಜಲವ್ರಾಯ) ಮನೂಪಂ (ಸ್ಕಾ) ೧ (ತ್ರುಂಸಿ) ಕಚ್ಚ (ಸ್ಕಧಾವಿಧೆ2) ld ೧೧ (ಸ್ರಿ €) ಶರ ರಾ ಶರೃರಿಲ ಶ್ಶಾ ಕ್ರ ಶೃರೃರಾ ಾವತಿ |

(ದೇಶ ಜಾ ಟು ವೇವ ಮೆಸ್ಸಿ €ಯಾ ಸ್ಸಿಕತಾವತಿ) ೧.೨ (ದೇಶೋ ನದ್ಯಂಬುವೃಷ್ಟ ಂಬುಸಂಪನ್ನ ಪ್ರ ಮೀಹಿಪಾಲಿತ 8) | (ಸ್ಯಾ)ನ್ನದೀಮಾತೃಕೋ 4 ಡೇವಮಾತ ಶ್ಚ ಯಧಾಕ್ರಮಂ) le ೧೩.

(ಸುರಾಜ್ಞಿ ದೇಶೇ) ರಾಜನಾ ಪಕ್‌ (ಷಾ ತ್ತ ತೋನ್ಯತ್ರ) ರಾಜರ್ವಾ 1 ಗೋಷ್ಠ ೦ ಗೋಸ್ಟಾ ನಕಂಗ್ರಿ “"ತತು ವ್ರ) ಗ'ಷ್ಮಿ (ನಂ (ಭೂತಪೂರ ಫೊರ್ರಕಂ) | ೧೪ (ಪರ್ಯಂತಭೂಃ) ಪರಿಸರ ನೆ ನ್ಸೇತುರಾಳ್‌ (ಹಿ ಯಾಂ ಪುಮಾಳ | Ze

ವಾಮಲೂರು (ಶ್ವ ) ನಾಕು(ಭ್ಲೆ ) ವಲಿ ಲ್ಮೀಕಂ (ಪುನ್ಹ ಪುಂಸಕಂ) ॥1/ ೧೫ ಅಯನಂ ವತ್ತ: ೯ ಮಾರಾ ಕದ್ದ ಜಾ ಪದವೀ ಸ ಸೃತಿಃ |

ಸರಣಿಃ ಪದ್ಧ ತಿ: ಸದ್ಯಾ "ನರ್ತಕ್ಯೇಕಪದೀ(ತಿಚ) | 7n ೧೬ ಅತಿಪಂಥಾ 'ಸ್ಪುಪಂಧ್ಯಾ(ಶ್ಚ) ಸತ್ರಥೆ (ಶ್ಚ್ಯಾರ್ಚಿತೇಧ್ರೃಥಿ) 7?

ವ್ಯಧ್ಹೋ ದುರಥ್ತೋ ವಿಪಥಃ ಕದಧ್ಹಾ ಕಾಪಥ (ಸ್ಪಮಾಃ) !!0 ೧೭

ಅಪಂಥಾಸ್ತ್ವಪಧಂ ೫ (ತುಲ್ಕೇ) ಶೃಂಗಾಟಕ ಚತುಷ್ಪಥೇ | ವ್ರಾಂತರಂ (ದೂರಶೂನ್ಯೋ ಧ್ವ)?” ಕಾಂತಾರಂ (ವರ್ತ್ನ ದುರ್ಗಮಂ) [ls

a A country covered with waterl. ಥಿ Swampy land 1. ೧ Stony ground 4. d Irrigated country 1. e Country watered by rain 1. f Country ruled by a good king 1. ೯ Kingdom 1. hCowpen?2. {/Ancientcowpenl. j Land contiguous to a town or villagel. & Bridge2. 1Anthill3. m Road 12. n Good road3. ೦೫೩೬೮ 7೦೩೮ 5. p Wrongway2. ಆ ಓ place where four roads meet 2. 7 A short road without thorough- fare 1. s Difficult road 1.

a ನೀರು ಬಹೆಳವಾಗಿರುವ ದೇಶ ೧. ಥಿ ಜೌಗು ಭೂಮಿ ೧. 0 ನುರುಜು ಕಲ್ಲುಳ್ಳ ನೆಲ೪. ಡೆ ಹೊಳೆ ನೀರಿನಿಂದ ಬೆಳೆಯಾಗುವ ದೇಶ ೧. ಅ ಮಳೆಯಿಂ ದಲೇ ಬೆಳೆಯಾಗುವ ದೇಶ ೧. Jf ಒಳ್ಳೆ € ಅರಸುಳ್ಳ ದೀಶ೧. 8 ಒಳ್ಳೆ € ಅರ ಸಿಲ್ಲದ ದೇಶ ೧. 71 ಆಕಳು ಇರುವ ಕೊಟ್ಟ ಗೆ.೨. / ಹಿಂದೆ ದನಗಳನ್ನು” ಕಟ್ಟು

ತ್ತಿದ್ದ ಕೊಟ್ಟ ಗೆ೧. 7ಗಾ ಬಮನಗರಾದಿಗಳ ಸವಿತಾಪ ಭೂಮಿ ೧. ಸ Pe 7 ಹುತ್ತ ೩. . 77) ಹಾರಿ ೧೨. ಇಗ ಒಳ್ಳೇ ದಾರಿ ೩. 0 ಕೆಟ್ಟ ದಾರಿ, ತೀಳು ಹಾದಿ ೫. p ತಪ್ಪು ದಾರಿ, ಕಳ್ಳ ದಾರಿ ೨. ಆ ನಾಲ್ಕು ಜಟ ಕೂಡಿದ ಚೌಕ ೨. ? ಬಹು ದೂರವಿಲ್ಲದ ದಾರಿ ೧೧. 5 ಚೋರಕಂಟಕ ಬಾಧೆಯುಳ್ಳ

ಕಾಡು ಹಾದಿ ೧.

೪೬ ಅಮರೆಕೋಶ

ಗವ್ಯೂತಿಃ (ಸ್ತ್ರೀ ಕ್ರೋಶಯುಗಂ) ೩ ನಲ್ವಃ (ಕಿಷ್ಟು ಚತುಶ್ಯ ತಂ) 1b

ಘಂಟಬಾವಧೆ ನ ನೈ೦ಸು ಸರಣಂ 0 (ತತ್ತು ರನ್ಯೋ)ವಪನಿಷ್ಟು ರಂ Wh ೧೯ ದ್ಯಾವಾಪ್ಯ ವ್ಯಾ ರೋದನ ದ್ಯಾವಾಭೂವಿರಾ (ಚ) ರೋದಸೀ | ದಿವೂಪ ಧಿವ್ಯ್‌ 9 ಗುಂಜಾ (ತು) ಧನವ (ಸ್ಯಾ) ಲ್ಲ ಲವಣಾಕರಃ | f ೨೦

| ಇತಿ ಭೂವರ್ಗಃ ||

ದೊಶಾಾಲನಯುಣಸಿಾಜಾ ಬ್ರೀಮಾಣಾವವಿನಾಬಸಿಿರಾಗಾಹೇರತಸಾ ಸಮತನ್ನಿ

11. ಪ್ರುರನರ್ಗೆ--PURA-VARGA.

ಪೂ (ಸ್ಸಿತ್ರೀ) ಪುರೀ ನಗರ” (ವಾ) ವತ್ತನಂ ವುಟಿಭೇದನಂ !

ಸ್ಟಾನೀಯಂ ನಿಗಮೋ ಸತ್ತು ಯನ್ನೂ ಲನಗರಾತ್ತು ರಂ ೨೧ ತಚ್ಚ ಖಾವಗರಂ ಡಿ ವೇಶೋ (ವೇಶ್ಯಾಜನ ಸಮಾಶ ಯಕ) |] ಆಪಣ(ಸ್ಸು )ನಿಷದ್ಯಾಯಾಂ 7 ನಿಪಣಿಃ ವಣ್ಯವೀಧಿಕಾ I fe ಸಕು,

ರಧ್ಯಾ ವ್ರತೋಳಿರ್ವಿಶಿಖಾ(ಸ್ಕಾ)/ ಜ್ಹಯೋವಪ್ರ(ಮಪ್ತ್ರೀಯಾಂ) | ವೃಾಕಾರೋ ವರಣ ಸ್ಲಾಲಃ ೫ ವ್ರಾಚೇನಂ (ವ್ರಾಂತತೋ ವೃತಿಃ) lo ೨೫. ತ್ತಿ (ಸ್ತ್ರೀ) ಕುಡ್ಕ p ಮೇಡೂಕಂ (ಯದಂತರ್ನ್ಯಸ್ತಕೀಕಸಂ) 1g ಗೃಹಂ ಗೇಹೋದವಸಿತಂ ವೇಶ್ಮ ನದ್ದ ನಿಕೇತನಂ [| ೨೪

aA 0161870೮ of 2 kroshas (or leagues) 1. bA distance of 400 cubits (a furlong) 1. c ೫188 7೦೩6 2. d High road to the capital 1. e Heaven and earthS. f Salt mines 3. 8 Town, city 7. Ah Suburbl. ; The courtesans’ quarter 1. J Shop 2. Kk The market 80000 2. 1The high street 3. m Rampart2. 7೫ Fort3. ೦ Hedge round a village 1. pWall2. 0 ಓ 17೩1 ೦೯ bones 1.

a ಎರಡು ಹರಿದಾರಿ ದೂರೆ ೧. } ೪೦೦ ಹಸ್ಮ ವರಿಮಾಣದ ಹಾದಿ ೧.

೧ ರಾಜಮಾರ್ಗ, ರಸ್ತೆ ೨. 1 ರಾಜಧಾನಿಗೆ pl ಮಾರ್ಗ ೧. ಆ ತ ಳು ೫. ಉಪ್ಪಿ ನಗಣಿ ೩ 8 ವಟ್ಟ 2೭. ಪಟ್ಟಣದ

ಸವಿರಾಪದಲ್ಲಿರುವ ಚಿಕ್ಸ ಬು ಇ 1463 ಸೂಳೆಗೇ ಶಾ ಬ್‌ ಜ| ಅಂಗಡಿ,೨. 1 ಅಂಗಡಿ ಬೀದಿ ೨. 1 ದೊಡ್ಡರನ್ನೆ ೩. 771 ಕೋಟೆಯ ಬಳಿಯಲ್ಲಿನ

C೨

ದಿಣ್ಣೆ ೨. n ಕೋಟೆ ೩. ೦ ಊರು ನುತ್ತಲೂ ಹಾಕಿರುವ ಬೇಲಿ ಮುಂತಾದದ್ದು 2 ಗೋಡೆ ೨. (೧ ಕನ್ನಾ ಕೂರೆಯಲಸಾಧ್ಯೆವಾಗಿ ಎಲುವು

ಗಳಿಡಲ್ಪಟ್ಟು, ಟಗ್‌ ಗೋಡೆ ೧.

ದ್ವಿತೀಯಕಾಂಡ ೪೩

ನಿಶಾಂತ ವಸ್ತ್ಯಸದನಂ ಭವನಾಗಾರ ಮಂದಿರಂ 1

ಗೃಹಾಃ (ಪುಂಸಿಚ ಭೂಮ್ಮ್ಯೇವ) ನಿಕಾಯ್ಯನಿಲಯಾಲಯಾಃ [| ೨೫ ಧಿಷ್ಯ್ಯಮೋಕೋ ನಿವಸನಂ ಸ್ಥಾನಾವಸಥವಾಸ್ತು, (ಚ) | ಸಂಸ್ತ್ವ್ಯಾಯ ಮುಟಿಜಂ ಧಾಮ ನಿವೇಶ ಶ್ಶರಣಂ ಕಯಃ || ೨೬

ವಾಸಃ ಕೂಟೋ (ದೃಯೋ) ಶ್ಶಾಲಃ ಸಭಾಣ ಸಂಜವನಂ (ತ್ರಿದಂ) | ಚತುಶ್ತಾಲಂ ಥಿ (ಮುನೀನಾಂತು) ಪರ್ಣಶಾಲೋಟಜೋ(ಸ್ತೀಯಾಂ) le ೨೭ ಜೈತ್ಯು ಮಾಯತನಂ (ತುಲ್ಕೇ) 0 ವಾಜಿಶಾಲಾ (ತು) ಮಂದುರಾ le

ಆವೇಶನಂ ಶಿಲ್ಪಶಾಲಾ" ಪ್ರವಾ ಮಾನೀಯಶಾಲಿಕಾ lg ೨೮ ಮಠ (ಶ್ಟಾತ್ರಾದಿ ನಿಲಯೋ) ಡಿ ಗಂಜಾ(ತು) ಮದಿರಾಗೃಕಹ್‌ಂ |]

ಗರಾ ಗಾರಂ ವಾನಗೃಹು ; ಮರಿಷಂ ಸೂತಿಕಾಗ್ಸಹೆಂ | fe ೨೯ ವಾತಾಯನಂ ಗವಾಕ್ಷ (ಸ್ಟ್ಯಾ) 1 ನೃಂಡವೋಃ (ಸ್ತ್ರೀ) ಜನಾಶ್ರಯಃ 17 ಕುಟ್ಟಿ ಮೋ(ಸ್ರ್ವೀ ನಿಬದ್ದಾ ಭೂಃ) 7) ಚಂದ್ರಶಾಲಾಶಿರೋಗೃಹೆಂ lo ೩೦ ಹೆರ್ಮ್ಯಾ(ದಿರ್ಧೆನಿನಾಂ ವಾಸಃ) p ವ್ರ್ಯಾನಾಡೋ (ದೇವಭೂಭುಜಾಂ) lg ನೌಧೋಂ (ಸ್ತ್ರೀ) ರಾಜಸದನ 7 ಮುಪಕಾರ್ಯೋಪಕಾರಿಕಾ ls ೩೧

ಸ್ವಸ್ತಿಕ ಸ್ಪರ್ರತೋಭಡ್ರೋ ನಂದ್ಯಾವರ್ತಾ(ದಯೋಪಿಚ) |

ಹ ತಾಸಾಂ ಅಾಪಾರಾಾಗಘ)ಾ SS ಮಾ ಮಾ ಮಾ ಸಾಸ ಸಪ ರಾ ಲಾ ಶಾಲಾ ಲ/):ಾ _—— — ಹಾ ಜಾಸ್‌

a House 32. b House with a courtyard in the centre 2. c Residence of anchorites, hermitage or hut made of leaves 2. dA place for sacrifices or religious worship 2. e Stable for horses 2. f Workshop 2 gA place where water is given to passengers 2. 1 ಓ building inhabited by ascetics, the residence of a guru 1. i Distillery 2. 7 Bedroom 2. KlLying- in chamber2. 1Window, ventilator 2. 77 Public reception room 2. n Paved floorl. ೦ Upper storey 2. p Mansion 7. q Palace or temple 1. 7 ೫7೩1೩೦೦ 2. s Tent.

a ಮನೆ ೩೨. ರ ನಾಲ್ದುಕಡೆಯೂ ಕೈಸಾಲೆ ಕಟ್ಟದ ಮನೆ ೨. ೧ ಖುಷಿ

ಗಳ ವಾಸಸ್ಸಳ ೨. dೆ ಯಜ ಶಾಲೆ ಮುಂತಾದ ಶುಚಿಸ ಳ ೨. ಅ ಕುದುರೆ ” ಭು ಗ ಲು

ಲಾಯ ೨. J ಕೈಗೆಲಸದ ಮನೆ ೨. 8 ಅರವಟ್ಟಿಗೆ ೨. ಗ ಶಿಷ್ಯರೇ ಮೊದ ಲಾದವರು ಸೇರಿರುವ ಸ್ಥಾನ ೧. 1 ಹೆಂಡದ ಜಾಗ ೨. / ಮಲಗುವ ಮನೆ ೨. ೫ ಹೆರಿಗೆ ಮನೆ ೨: 1 ಗವಾಕ್ಷ.೨. 7? ಆಸ್ಚ್ಯಾನ, ಚಾವಡಿ ೨. 7? ಮಣಿ ತೊಟ್ಟ ೧. ೦ ಮೇಲಿನ ಮಹೆಡಿ ೨. ಗ ಧನಿಕರ ಮನೆ ೧. € ದೇವಸ್ಥಾನ, ೬೨ ರಮನೆ ರಾ FF ರಾಜಗೃಹ ೨. $ ಬಿಡಾರ ಮುಂತಾದ್ದು ೨.

೪೮ ಅಆವಾುರೆಳೋೊ ಶ

ನಿಚ್ಛಂದಕ್ಕವ್ರ ಭೇದಾಹಿ ಭವಂತೀಶ್ವರಸದ್ಮನಾಂ) la ಶ್ರಿ (ಸ್ತ್ರಗಾರಂ ಭೂಭುಜಾ) ಮಂತಃವುರಂ ( ಸ್ಕ್ಯಾ)ದವರೋಧನಂ | ಶುದ್ಧಾಂತ(ಶ್ಟ್ರಾ)ವರೋಧಶ್ಚ?)ಗಿ (ಸ್ಯಾ) ದಬಟ್ಬಃ 3 (ಮಸ್ರಿಯಾಂ)!! ೩೩ ಪೃಘಾಣ ಪ್ರಘಣಾಳಿಂದಾ (ಬಹಿರ್ಲ ಾರನವ್ರಕೋಷ್ನಕೇ)!d

ಆ! ಈ! ಎವಿ" 2 6

ಗ್ರಹಾವಗ್ರಹಣಿೀ ದೇಹ 6 ಲ್ಯಂಗಣಂ ಚತ್ಕರಾಜಿರೇ If ೩೪ (ಅಧಸ್ತಾದ್ಹಾರುಣಿ) ಶಿಲಾ ೮ ನಾಸಾ (ದಾರೂಪರಿಸ್ಟಿ ತಂ) 1)

ಪ್ರಚ್ಛನ್ನ ಮಂತರ್ದಾರಂ (ಸ್ಯಾ)? ತ.ಸ್ಪದ್ಟಾರಂ (ತು) ಪಕ್ತಕಃ [| ; ೩೫ ವಲೀಕ ನೀಥ್ರೆ ಪಟಲವ್ರಾಂತೇ k (ಥೆ) ವಟಲಂ ಛದಿಃ |)

ಗೋವಾನಸೀ (ತು) ವಲಭೀ (ಚ್ಛಾದನೇ ವಕ್ರದಾರುಣಿ) [| 71 ೩೬

ಕನೋತಮಾಲಿಕಾಯಾಂ (ತು) ವಿಟಿಂಕಂ (ವುನ್ನ ಪುಂಸಕಂ) 7?

(ಸ್ತ್ರೀ) ದ್ವಾರ್ದ್ವಾರಂ ಪ್ರತೀಹಾರಃ (ಸ್ಯಾ) ೦ ದ್ವಿತರ್ದಿ(ಸ್ನು)ಮೇದಿಕಾ [0 ೪೭ ತೋರಣೋ (ಸ್ರೀ ಬಹಿರ್ದ್ವಾರಂ) 1 (ಪುರದ್ವಾರಂ ತು) ಗೋಪುರಂ |?

( ಕೂಟಂ ವೂರ್ದ್ವಾರಿಯ)ದೃಸ್ತಿನಖ (ಸ್ಮಸ್ಮಿ) 5 (ನ್ನಧೆ ತ್ರಿಷು) ೩೮ ಕವಾಟ ಮರರಂ (ತುಲ್ಯೇ) ಭಃ (ತದ್ದಿಷ್ಟಂಭೇ)ರ್ಗಳಂ(ನ.ನಾ) ||

ee ದ pu ಆರ್‌ ಕಾರು... ಎರಾ ಇ... ಖಾ, ಬಾ ಬಂಚ್‌ ಜಾ _— ಎ es (ಛಾ ಅರ್ಜಾ ಅರ್‌

ಎ ಅವಾಜಾ ಜ್‌ ಬ ಸ ಗಭಾನಾಗಾನಾಟ ಭಾ ಹಾಾ ರು ಕಾಸ ರಾಹಾ ತಾಕಾ ಅವಾ ನ್‌

a Different kinds of houses built by wealthy persons 4. b Queen’s apartments 4. ಆಂ Tower2 d Teiracein front ofa house3. ಅ Threshold 2. f Courtyard 3. ge Door silll. 1 The upper timber of ೩ door 1. iSecretdoor 2. 7 Wicket 2. k Edge of ೩ roof 3. 1Roof2. m Rafter 2. n Dovecot, aviary 2. ೮೦ Doorway3. pA raised part of the floor used as aseat2. € Outer door l. r Townoraty gatel. sA raised place covering the access toacity ೪581೮ 1. + Door2. uA wooden bolt or pin for fastening a door 1.

a ಕುಣಗಾರರ ವಿಧವಿಧವಾದ ಮನೆಗಳು ೪. ಫಿ ರಾಣಿವಾಸ ೪. (ಮ ಹಡಿ ೨. ಡೆ ಹೊರಬಾಗಲಿನ ಸಮಾವದ ಕ್ಸ ಸಾಲೆ ೩. 0 ಬಾಗಿಲ ಹೊನಲು. J ಅಂಗಳ ೩. ೮ ಬಾಗಿಲಿಪ ಮೆಟ್ಟು ಹಲಗೆ ೧. ಡಿ ಬಾಗಿಲ ಮೇಲೆ ಹಾಕಿದ ಮರ ೧... 1 ಒಳೆಬಾಗಿಲು ೨. 7 ದಿಡ್ಡಿ ಬಾಗಿಲು ೨. ೫ ಸೂರು ೩. 1ಮ ನೆಯ ಹೊದಿಕ ೨. ೫೫ ಸೂರಿಗೆ ಆಧಾರವಾದ ಮರದ ವಟ್ಟಿ ೨. 7) ಪಕ್ಷಿಗಳು ಗೂಡಿಟ್ಟು ಕೊಂಡಿರುವ ಲೋವೆ ಮರದ ವಟ್ಬ ೨. ೦ ಬಾಗಿಲು ೩. ಜಗುಲಿ ೨. ೧ ತೋರಣದ ಬಾಗಿಲು ೧. ೫” ಊರು ಬಾಗಿಲು ೧. 5 ಊರು ಬಾಗಿ ಲಿನ ಹೊರಗೆ ಹಾಕಿರುವ ದಿಹ್ಹ೧. ;£ ಕದ ೨. % ಅಗಳಿ ಮರ ೧.

ದ್ವಿತೀಯ ಕಾಂಡ ಅಳ

ಆರೋಹೆಣಂ (ಸ್ಥಾಸಿತ್ಸೋವಾನಂ ೧ ನಿಶ್ರೇಣ(ನ್ಟ್ವ)ಧಿರೋಹಿಣೀ lh ರ್ನ ಸಂಮಾರ್ಜನೀ ಶೋಧನೀ (ಸ್ಯಾ) ೦ ತ್ರಂಕರೋವಕರ (ಸ್ತಯಾ | ನವೇ) ಡೆ ಮುಖಂ ನಿಸ್ಸರಣಂ 0 ಸನ್ಸಿವೇಶೋ ನಿಕರ್ಷಣಂ [7 ೪೦ (ಸವರೌ) ಸಂವಸಧ ಗ್ರಾಮ್‌ ೪ ವೇಶ್ಮಭೂ ರ್ರಾಸ್ತು(ರಸ್ಟಿಯಾಂ) | ಗ್ರಾಮಾಂತ ಮುಹಶಲ್ಯಂ (ಸ್ಯಾ) 1 ತ್ರೀಮ ಸೀಮೇ (ಸ್ಕಿಯಾಮುಭೇ) ! ೪೧ ಘೋಷ ಆಭೀರವಲ್ಲೀ (ಸ್ಥಾ) ತ್ರಕ್ಟಣ ಶೃಬರಾಲಯಃ J

| ಇತಿ ಪುರವರ್ಗಃ [|

Ll. ಪ್ರೈ OSNF—SAILA-VARGA

ಮಹೀಧ್ರ ಶಿಖರಿ ಕ್ಸ್ಟಾ ಒಭೃದಹಾರ್ಯ ಧರ ಪರ್ಚತಾಃ || ಲ

ಅದ್ರಿ ಗೋತ್ರ ಗಿರಿ ಗ್ರಾವ್ವಾಚಲ ಶೈಲ ಶಿಲೋಚ್ಚಯಾಃ (1

ತ ಫೆ Wo ದ್ರಿ - ವಿ ವ್‌

೫೫ ಶ್ಚಕ್ರವಾಳ ೫ ಸ್ತಿಕೂಟ ಸ್ತಿಕಕು (ತೃವರೌ) (0೦ ಲಪ ಬ ೦ = ಲೆ o

ಅಸ್ತಸ್ತು) ಇಚರಮಕ್ಕಾಾ ಒಬ್ಬ? ಮಜಯಃ ವೂರಪರತಃ lg

pu ತಾಕಾ SS ದ ಂಂ

a Steps 2. b. Ladder 2. c Broom 2. d Rubbish, sweep- ings 2. e The open space in froni of a house2. f The surroundings of ೩ house 2 g Village 2. A Building land 2. i Outskirts of a village 2 7} Boundary 2. KA village of herdsmen 2 1 Houses of (೦೪೫11೮೯5 2. m Mountain 13. nA belt of mountains supposed 10 surround the world 2. oA mountain with three peaks 2 p The western mountain behind which the sun is supposed toset 2. ೮ The eastern mountain from behind which the sun 15 supposed to rise 2.

೧ ಮೆಟಿಲು.೨. ಿಫಿಚ್ಛಣಿಗೆ.೨. ಅವೊರಕೆ.೨. ಡೆಕನ೨. 6 ಬೀದಿ

ಬಾಗಿಲಿನ ಮುಂದಿರುವ ಬಯಲು .೨. f ಒಂದು ನಳದ ಸುತ್ತು ಮುತ್ತು ೨. 8 ಊರು ೨. ೫ ಮನೆದಳ ೨. i ಗ್ರಾಮದ ಸವಿತಾಪ ಪ್ರದೇಶ ೨.

7 ಎಲ್ಲೆ ೨. ಹk ಒಕ್ಕಲಿಗರ ಹಳ್ಳಿ ೨. ್ಯ1 ಬೇಡರ ಮನೆ ೨. 7೫) ಬೆಟ್ಟಿ ೧೩. ಗ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕೋಟಿಯಹಾಗೆ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡಿರುವ ಬೆಟ್ಟಿ.೨. ೦ ತ್ರಿಕೂಟ ಪರ್ವತ ೨. ೧ ಅಸ್ತಮಯ ಪರ್ವತ ೨. ಇ ಉದಯ ಪರ್ವತ ೨.

4

ಜಲ ಆಅಮುರಜೊಲಶ

ಹಿಮವಾ ನ್ಸಿಷಧೋ ವಿಂಭ್ಯೋ ಮಾಲ್ಯವಾನ್ರಾರಿಯಾತ್ರಕಃ | ಲು ಗಂಧೆಮಾದನ (ಮನ್ಯೇಚ) ಹೇಮಕೂಟ್ಯದಯೋ ನಗಾಃ) a ವಾಷಾಣ ಪ್ರಸ್ತರ ಗ್ರಾವೋ ಪಲಾಶ್ಮಾನ ಶಿಲಾ ದೃಷತ್‌ (6 ರಿಸ

ಕೂಟೋ( ಸ್ತೀ) ಶಿಖರಂ ಶ್ರಂಗಂ ೧ ಪ್ರಪಾತ್ಮಸ್ತು) ತಟೋ ಭೃಗುಃ ld ಕಟಕೊಟ(ಸ್ತ್ರೀ) ನಿತಂಬೋ$ದ್ರೇಃ) ಲಿ ಸ್ನುಃ ಪ್ರಸ್ಥ ಸ್ಪಾನು(ರಸ್ಕಿಯಾಂ) lf ಉತ್ಸಃ ಪ್ರಸ್ತವಣಂ £ (ವಾರಿಪ್ರವಾಹೋ) ನಿರ್ಮುರೋ ರುರಃ (4 ದರಿ( (ತು) ಕಂದರೋ (ವಾಸ್ತೀ) 1 (ದೇವಖಾತಬಿಲೇ) ಗುಹಾ [| ೪2. ಗಹ್ವೆರಂ / ಗಂಡಶ್ಸೆಲ್ಲಾ(ಸ್ಲು ಚ್ಯುತಾಃ ಸ್ಟೂಲೋಪಲಾ ಗಿರೇಃ) | fe ಖನಿಃ (ಸ್ತ್ರಿಯಾ) ಮಾಕರ್ನಸ್ಟ್ಯಾ) 1 ತ್ರಾದಾಃ ಪ್ರತ್ಯಂತವರ್ವತಾಃ ೫ ೪೮ ಉಪತ್ಯಕಾ (ದ್ರೇರಾಸನ್ನಾ ಭೂಮಿ) ೫ (ರೂರ್ಥ್ಯಮ)ಧಿತ್ಯಕಾ !0 ಧಾತು (ರ್ಮನಶ್ಯಿಲಾದ್ಯಡ್ರೇ) p ರ್ಗೆರಿಕಂ (ತು ವಿಶೇಷತಃ) | ೪೯ ನಿಕುಂಜ ಕುಂಜೌ (ವಾ ಕ್ಲೀಬೇ ಲತಾದಿ ಪಿಹಿತೊದರೇ) 1»

| ಇತಿ ಶೈಲವರ್ಗಃ |

———— po ಅಗಾ. ಅಘಾಖಕಾಪಾನ ಖಾಸಾ ಂ ಸಧಾಸತಾನವಾನ ಸ ಬಂ ಅ ದ ಅ Se

a Himalaya mountains 1, Nishadha mountains 1, ೫1೧617೩ mountains 1, Malyavat mountains 1, Pariyatra mountains 1, Gandhamadana mountains 1, Hemakuta mountains 1. b Stone 7. c Mountain peak 3. d Cliff, prccipice 3. 0 Side or ridge of ೩ mountain 2. f Table land 3. 8 A spring 2. h Waterfall 2 iCave2. } Natural cavern 2. Kk Boulder 1. ! Mine2. mA 5870811 ೧111 neara mountan2. n Land near the foot of ೩ mountain 1. oLand on the upper part of a mountain 1. p Mineral, 8085111. (0 Anything produced from ೩ mountain 1. rA place ovirgrown with creepers 2.

a ಹಿಮವತ್ರರ್ವತ ೧, ನಿಷಧ ವರ್ವತ ಗ, ವಿಂಧ್ಯ ಪರ್ವತ ೧, ಮಾಲ್ಯವತ್ಪ ವರ್ತ ೧, ವಾರಿಯಾತ್ರ ಪರ್ವತ ೧, ಗಂಧೆಮಾದನ ಪರ್ವತ ೧, ಹೇಮಕೂಟ ವರ್ವತ ೧. ಥಿ ಕಲ್ಲು೭. 0 ಶಿಖರ ೩. 04 ಬೆಟ್ಟಿದ ಜರಿ ೩. ಅ ತಪ್ಪಲು.೨. J ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಸಮಭೂಮಿ ೩. ೪ ಚಿಲುಮೆ ೨. ಹ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ ಪ್ರವಾಹ ೨. ; ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ದೊಗರು ೨. 7 ಗವಿ.೨. %ಓಔ ಜೆಟಿದಿಂದ ಜಾರಿದ ದೊಡ್ಡ ಗುಂಡು೧. 1ಗಣಿ ೨. ;) ಬೆಟ್ಟದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಇರುವ ಗುಟ್ಟಿಗಳು ೨. ೫1 ವರ್ವತ ಸಮಿಾ ಪದ ಭೂಮಿ ೧. ೦ ಪರ್ವತದ ಮೇಲಣ ಭೂಮಿ ೧. 0 ಬೆಟ್ಟಿಡೊಳಗಿರುವ ಮಣಿತಶಿಲೆ ಮುಂತಾದದ್ದು ೧. 0 ಬೆಟ್ಟಿ ದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟದ ಯಾವುದಾದರೂ ವಸ್ತು ೧. ಲತಾಗೃದ ೨,

ದ್ವಿತೀಯ ಕಂಚ ೫೧

IV. ವನೌಷಧಿ ವಗ್ಗ VANAUSHADHI VARGA

ಅಟವ್ಯರಣ್ಯಂ ವಿಪಿನಂ ಗಹನಂ ಕಾನನಂ ವನಂ [೧ ೫೦ ಮಹಾರಣ್ಯ ಮರಣ್ಯಾನೀ ಥಿ (ಗೃ ಹಾರಾಮನು ರಿ )ನಿಷ್ಟು ಟಃ lo

ಆರಾಮ (ಸ್ಟಾ) ದುವವನಂ (ಕೃತ್ರಿಮಂ ವಠಮೇವ್‌ ತತ್‌) (4 ೫೧ (ಅಮಾತ್ಯ ಗಣಿಕಾ ಸೇಹೋಸವನೇ ) ವೃ ಕವಾಟಕಾ |6

(ಪುಮಾ) ನಾಕ್ರೀಡ ಉದ್ಯಾನಂ (ರಾಜ್ಯ ಸ್ಪಾಧಾರಣಂ ವನಂ) 1)” 2೩೨ (ಸ್ಟಾ ದೇತದೇವ) ವ್ರಮದಾವನ (ಮಂತಃವುರೋಚಿತಂ) 1g

ವೀಧ್ಯಾಳಿ ರಾವಳಿಃ ಪಬಲ್ಶ್ತ ಶ್ಪ್ರ್ರೇಣೀ 1 ರೇಖಾ(ಸನ್ತು) ರಾಜಯಃ |] ೫೩. ವನ್ಯಾ (ವನಸಮೂಹೇ ನ್ಯಾ) ದಂಕುರೋ8ಭಿನವೋದ್ದಿದಿ (fe

ವೃಕ್ಷೋ ಮಹೀರುಹೆ ಶ್ವಾ ಖೀ ವಿಟಪೀ ವಾದಹ ಸ್ತರುಃ || 21೪ ಅನೋಕಹಃ ಕುಟ ಸ್ಸಾಲಃ ವಲಾಶೀ ದ್ರುದ್ರುಮ್ಮಾಗಮಾಃ |)

ವಾನಸ್ಪತ್ಯಃ (ಫಲ್ಪೆಃಪುಷ್ರಾ) 7?? (ತ್ಲೈರಪುಷ್ಟಾ) ದೃನನೃತಿಃ 7) ೨128 ಓಷದ್ಯಃ (ಫಲವಾಕಾಂತಾಃ) ೦ (ಸ್ಯಾ) ದವಂಧ್ಯಃ ಫಲೇಗೃಹಿಃ [0 ವಂಥ್ಯೋಂಫಲೋಇವಕೇಶೀ (ಚ) 4 ಫಲರ್ವಾ ಫಲಿನಃ ಫಲೀ (|; ೫೬.

ರಾಸ ಹವ ವಾನ ಚಹಾ ೋೂಂ ಸಾಜಾ ಹಾರ ಜಾಗಾ) ಕಾ ಹ ಹಾ

a 181೦೫೦೮೦91 6. b Large forest ಯ ಈ A sarden in ೩ 1 house ಜೆ d Grove 2. 0 Pleasure grovel. f Royal public garden 2೩.

8 Royal garden attached to the harem 1. A Row, 11೧6 ೨. 1 Continuous line2-: 7 Multiude of groves 1. & Shoot or sprout 2. 1 Tree 13 m A fruitbearing tree that blossoms,

(as the mango) 1. nA fruit-bearing tree that does not blossom, (as the jack) 1. oA plantthat dies after 118 fruit ripens, (as the plantain, or paddy), an annual 1. pA ೧೬೩೧1 that bears fruit 2. GA barrentree3. rAplantinbearing3.

ಆ ಕಾಡು ೬. ರ ದೊಡ್ಡ ಅಡವಿ೨. ೧ ಮನೆತೋಟ ೨. ಡೆ ಕಂಡಿವ ಹಾಗೆ ಮನುಷ್ಯರು ಹಾಕಿದ ಗಿಡಗಳುಳ್ಳ ಪ್ರದೇಶ, ತೋಟ ೨. 0 ಮಂತ್ರಿಗಳು ಸೂಳೆಯರು ಇವರ ಮನೆಗಳ ಉಪವನ ೧. 7 ಅರಸುಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ತೋಟ ೨. 8 ರಾಣಿವಾಸದವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ತಕ್ಕಹಾಗೆ ಮಾಡಿದ ಶೃಂಗಾರ ವನಣ. ಗಿ ಸಾಲು ೫. 7 ಎಡೆಬಿಡಡೆ ಕೂಡಿಕೊಂಡಿರುವ ನಾಲುಗಳು ೨. J ವನ

ಸಮೂಹ ೧. ಹ ಮೊಳಕೆ ೨. 1ಮರಗ೩. ೫ ಹೂಗಳಿಂದ ಕಾಯಿ ಬಡುವ ಗಿಡ ೧. n Wi ಅದೆಯೇ ಕಾಯಿ ಬಿಡುವ ಗಿಡ ೧. ಅ ಫಲ ಬಿಟ್ಟಿ ಮೇಲೆ ಒಣಗಿಹೋಗುವ ಗಿಡ ೧. 0 ಬಂಜೆಯಾಗದ ಗಿಡ ೨. q ಬಂಜೆ ಗಿಡ ೩.

r ಹಲ ಬಿಟ್ಟಿರುವ ಮರ ೩.

ಅವರಿರಕೊ ೇಶ

ವಿಕಸಿತೇ ೩ (ಸ್ಯು ರವಂಧ್ಯಾದಯ ಸ್ತಿಮ) ॥ 2೭

ಸ ರಸ್ತ) ಧ್ರುವ ಶೃಂಕು ಥಿ (ರ್ಪೈಸ್ವಶಾಖಾಶಿಘಃ) ಕ್ಷುವಃ !0 (ಅಸ್ರಕಾಂಡೇ) ಸ್ಮಂಬ ಗುಲ್‌ 0 ವಲ್ಲೀ(ತು)ವ್ರೃತತಿ ರ್ಲತಾ le ೫೮ (ಲತಾವ್ರತಾನನೀ) ವೀರುದ್ದುಲ್ಲಿನ್ಯು ಲವ (ಇತ್ಯವಿ) If (ನಗಾದ್ಯಾರೋಹ) ಉಲ್ಲಾ $ಯ ಉತ್ತೇೇಧೆ (ಶ್ರೋ)ಭ್ರಯ(ಶ್ಚೆ ಸಃ 1 ೫೯ (ಅಸ್ಪ್ರೀ) ಪ್ರಕಾಂಡ ಸ್ಪೃಂಧ (ಸ್ಟಾ ನ್ಮೂಲಾಛ್ಚಾ ಖಾವಭೇ ಸ್ಪರೊ(ಃ) 1 (ಸಮೇ) ಶಾಖಾ ಲತೇ / ಸ್ಪಂಧೆಶಾಖಾ ಶಾಲೇ / ಶಿಫಾ ಜಟೆ lk ೬೦ (ಶಾಖಾ ಶಿಫಾ) ವರೋಹ 7 (ಸ್ಟಾ ನ್ನೂಲಾಚ್ಛ್ರಾಗ್ರಂಗತಾ) ಲತಾ 1m ಶಿರೋ$ಗ್ರಂ ಶಿಖರಂ (ವಾ ನಾ) / ಮೂಲಂ ಬುಧ್ದೊ ೦54) (ನಾಮಕ)! ೬೧ ಸಾರೋ ಮಜ್ಜಾ (ಸಮೌ) p ತೃಕ್‌ (ಸ್ತ್ರೀ) ವಲ್ವಂ ವಲ್ವ್ಪಲ (ಮಸ್ತಿಯಾಂ) | ಕಾಷ್ಟಂ ದಾರ್ವಿಂ ೫ ಧನಂ(ತೈಲಿಧೆ ಇಧ್ಮಮೇಧ ಸ್ಪಮಿತ್‌ (ಸ್ಕಿಯಾಂ) ॥s ೬೨ ನಿಷ್ಟುಹಃ ಕೋಟರಂ (ವಾ ನಾ) ೬ ವಲ್ಲರೀ ಮಂಜರೀ (ಸ್ತ್ಟಿಯ್‌ೌ) lu

ವುಲ್ಲೋತ್ಪುಲ್ಲ ಸಂವುಲ್ಲ ವ್ಯಾಕೋಚ ವಿಕಚ ಸ್ಟುಟಾಃ |

ಲಿ] a) ಫ

| ಪಾ

a Blown, as a flower8 b The trunk ofa tree of which the branches have been lopped of 3. ೦. Any small tree 1. 0. Shrub 2. eCreeper3 fA cluster of creepers 3. 8 Height3. AStem ofatree2. 1 Branch 2. / The fork or piincipal branch ofa tree2. kA cluster of roots 2. 1A fibrous root 1. mA pendent branch that takes fresh root, (as that of the banyan) 1. n Top ofa tree3. 08೫೦೦13. 71387660952. q Bark, rind 3. r Wood 2. s FuelS i The hollow ofatree 2. uA compound pedicel 2.

a ಅರಳಿದ ಪುಷ್ಪ ಮುಂತಾದದ್ದು ಆ. ಥಿಮರದ ಮೋಟು ೩. ೧ ಹ್ರಸ್ಟ ಗಳಾದ ರೆಂಬೆಗಳೂ ಬಿಳಿಲುಗಳೂ ಇರುವ ಗುಜ್ಜು ಮರಣ. 64 ಮಧ್ಯದ ದೂಲ ವಿಲ್ಲದ ಗಿಡ ೨. ಊಂ ಬಳ್ಳಿ ೩. J] ಬಳ್ಳಿಗಳ ಗುಂಪು೩. € ಪರ್ವತಾದಿಗಳ ಎತ್ತರ ೩. ಗ ಬೇರು ಮೊದಲುಗೊಂಡು ಕೊಂಬೆಗಳ ವತಿಗೂ ಇರುವ ಗಿಡದ ಮಧ್ಯದ ಮೂಲ .೨. 1 ಕೊಂಬೆ ೨. 7 ಒ.ಡದಂಟೆ ಮೊದಲು ಹೊರಬರುವ ಕೊಂಬೆ ೨. ಹ ಬೇರುಗಳ ಗುಂಪು.೨. / ಕೊಂಬೆಯಿಂದ ಇಳಿದಿರುವ ಬೇರು ಗಳು--ಬಿಳಿಲು ೧. ೫೫ ಮರದ ಬುಡದಿಂದ ತುದಿಯವರೆಗೂ ಹಬಿ ರುವ ಬೇರು ೧. 7 ಗಿಡದ ತುದಿ ೩. ೧0 ಬೇರು ೩. 2 ಮರದ ಚೇಗು.೨. 4 ತೊಗಟಿ ೩. 7” ಸಾಮಾನನ್ನು ಮಾಡತಕ್ಕ ಮರ. ಕಟ್ಟಿಗೆ, ಅಡುಗಬ್ಬು ೫. 1 ಮರದ ವೊಟ್ಟರೆ ೨. ॥ ಗೊಂಚಲು ಎ.

ದ್ವಿತೀಯ ಕಾಂಡ ಹಷ್ಟಿ

ಪತ್ರಂ ಪಲಾಶಂ ಛದನಂ ದಳಂ ಪರ್ಣಂ ಛದಃ (ಪುಮಾ)! ೬೩. ಪಲ್ಲವೋ(ಆಸ್ತ್ರೀ)ಕಿಸಲಯಂ ಥಿ ವಿಸ್ತಾರೋ ವಿಟಿಪೋಃ (ಸ್ತಿಯಾಂ) |೧ (ವೃಕ್ನಾ ದೀನಾಂ ಫಲಂ) ಸಸ್ಯಂ 4 ವೃಂತಂ ಪ್ರಸವಬಂಧನಂ le ೬೪

(ಆಮೇ ಫಲೇ) ಶಲಾಟು (ಸಾ ಬಲು ಷ್ಟಿ ವಾನ (ಮುಭೇ ತ್ರಿಷು) lg ಕಾ ಶ್ರರಕೋ ಜಾಲಕಂ (ಕ್ಲಿ ಚೇ h ಘರ ಕೋರಕೋ ಈ (ಶ್ರಿ ಯತಾಂ)ೃ [1 ೬೫ (ಸ್ಯಾ) ದ್ದು ಚೆ ಸಕಸ ಸು)ಸ್ನಬಕಃ J ಕುಟ್ಮಲೋ ಮುಕುಳೋ; (ಶ್ರಿಯಾಂ) lk

(ಶ್ರಿ ಯಃ) “ಸಮುನಸಃ ಪುಷ್ಪಂ ಪ್ರಸ ಜಾ ಕುಸುಮಂ ಸುಮಂ [/ ೬೬ ಮಕರಂದಃ ಪುಷ್ಪರಸಃ ೫ ಪರಾಗ ಸ್ಪುಮನೋರಜಃ ln [ದ್ವಿಹೀನಂ ಪ್ರಸವೇ ಸರ್ವಂ ಹೆರೀತಕ್ಕ್ಯಾದಯ(ಸ್ಲಿಯಾಂ)] | ೬೩

ಅಶ್ಶ ತೃ ವ್ಸ ಅವ ವ್ಲಾಕ್ಸ ನೈಯಗೊ) ೇೀಭ್ರೈಂಗುದಂ ಫಲೇ | hd, (ಚ)ಂ (ಪ ಫಲೇ ಕ್ಸು ಜಂಬೂಃ (ಪ್ರೀ) ಜಂಬು ಜಾಂಬವಂ !'p [ಪುಪ್ಪೇ ಜಾತಿ ಪ ಭ್ಯ ತಯ ಸ್ಟೃಲಿಂಗಾ (ವ್ರಿಹಯಃ ಫಲೇ) |

ವಿದಾರ್ಯಾದ್ಯಾಸ್ತು 2೬0 ಪ್ರಷ್ಟೇ ಕ್ಲೀಬೇಪಿ ವಾಟಲಾ ]1 ೬೯ ಬೋಧಿದ್ರುಮ ಶ್ವಲದಳಃ ಹಿಪ್ಸಲಃ ಕುಂಜರಾಶನಃ | ಅಶ್ವತ್ಥ (ಥೆ) ಕಪಿಶ್ಸ್ವೇ (ಸ್ತು) ರ್ದಧಿತ್ಸ ಗ್ರಾಹಿ ಮನ್ಮಥಾಃ | ೭೦

1 1.೦೩8 6. bAsprout2. c The branch of a tree with its new shoots 2. d Fruit, grain 1. e Foot-stalk, pedicel or peduncle of a leaf or fruit 2. f Unripe fruit 1. g Withered fruit 1. AhOvary2. iEnlarged ovary or fruit Just formed 2. J Cluster of blossoms 2. k An opening bud 2. 1 Flower, blossom 5. m The 13೮೦೬೩: of a flower 2. n The pollen or farina of aflower 2. ೦ Fruit of the-Sacred fig tree (Ficus Religiosa) 1, Bamboo (Bambusa) 1, Waved-leaf fig tree (Ficus Infectoria) 1, Banyan (Ficus indica) 1, Indian almond tree (Terminalia Catappa) 1, Nightshade (Solanum Jacquinii) 1. p Fruit of the blue apple tree (Eugenia jambolana) 3. q The sacred fig tree (Ficus religiosa) 5.

a ಎಲೆಗಳು ೬. ಶರ ಚಿಗುರು ೨. ' € ಕೊಂಬೆಗಳು, ಸಣ್ಣ ರೆಂಬೆಗಳು ಕುಡಿಗಳ್ಳು ಚಿಗುರು ಮುಂತಾದವುಗಳ ಗುಂಪು.೨. ಡೆ ಮರ ಮೊದಲಾದವುಗಳ ಫಲ ೧. ಅ ಹೂ ಮತ್ತು ಹಣ್ಣಿನ ತೊಟ್ಟು ೨. 7'ಎಳಗಾಯಿ ೧. 8 ಒಣ ಗಾಯಿ ೧. 1 ಬೀಜಾಶಯ ೨. ; ಕೊನರು.೨. 7 ಹೊಗಳ ಗೊಂಚಲು.೨. 1 ಮೊಗ್ಗು ೨. 7 ಹೊವು ೫. m ಹೂವಿನ ಜೇನು ಎ. n ಹೊವಿನ ದೂಳು ೨. ೧ ಅಶ್ವತ್ಥ ದಿಗಳಫಲ ೬. 0 ನೇರಿಲೆಯ ಫಲ ೩. 0 ಅರಳಿಮರ೫.

೫೪ ಅಮರೆಕೋೇಶ

(ತರಿ) ದಧಿಫಲಃ ಪುಷ್ಪಭಲ ದಂತಶರ್ನಾವಪಿ) |

ಉದುಂಬರೇ ಜಂತುಫಲೋ ಯಜ್ಞ್ಞಾಂಗೋ ಹೇಮದುಗ್ಗ ಕಃ lb ೭೧ ಕೋವಿದಾರೇ ಚಮರಿಕಃ ಕುದ್ದಾಲೋ ಯುಗಪತ್ರಕಃ [a

ಸಪ್ತ ಪರ್ಣೀ ವಿಶಾಲತ್ವಕ್‌ ಶಾರಡೋ ವಿಶಮಚ್ನದಃ!' ೭,೨ ಆರಗ್ಗಥೇ ರಾಜವೃಕ್ಷ ಶಮ್ಯಾಕ ಚತುರಂಗಳಾಃ 1

ಆರೇವತ ವ್ಯಾಧಿಘಾತ ಕೃತಮಾಲ ಸುವರ್ಣಕಾಃ 1 ೭೩ (ಸು) ರ್ಜಂಬೀರೇ ದಂತಶಠ ಜಂಭ ಜಂಬೀರ ಜಂಭಲಾಃ If

ವರುಣೇ ವರಣ ಸ್ಲೇತು ಸ್ತಿಕ್ಕಶಾಕಃ ಕುಮಾರಕಃ lg ೭೪ ಪುನ್ನಾಗೇ ಪುರುಷ ಸ್ತುಂಗಃ ಕೇಸರೋ ಜೀವವಲ್ಲಭಃ |)

ಪಾರಿಭದೈೇ ನಿಂಬತರು ರ್ಮಂದಾರಃ ವಾರಿಜಾತಕಃ !; ೭.೨% ತಿನಿಶೇ ಸ್ಫಂದನೋ ನೇವಿರಾ ರಥದ್ರು ರತಿಮುಕ್ತಕಃ |

ವಂಜುಳ ಕ್ವಿತ್ರಕೃಚ್ಛಾ 7 (ಥ ದೌ) ಪೀತನ ಕಪೀತನೌ /| ೭೬ ಅಮ್ಭಾತಕೇ £ ಮಧೂಕೇ (ತು) ಗುಡಪುಷ್ಟ ಮಧುದ್ರುಮೌ |

ವಾನಪ್ರಸ್ಥ ಮಧುಷ್ಲೀವೌ | (ಜಲಚೇತತ್ರ) ಮಧೂಲಕಃ || ೭೭

ಪೀಲ್‌ ಗುಡಫಲಃ ಸ್ರಂಸೀ ೫ (ತಸ್ಮಿಂಸ್ತು ಗಿರಿಸಂಭವೇ? 1 ಅಕ್ಟೋಟ ಕಂದರಾಳೊೌಾ (ದ್ಹಾ)ಿಂ ವಂಕೋಲೇ(ತು) ನಿಕೋಚಕ; lp ೭೮

ಜಾವಾ. ಜಾವಾ ಜಾ ರಾಜಾರಾಮ" ಮಾನ್‌ ದಾಸನ ಇ ನು ಮಾ ————— SEE EE ಅ

a The wood apple tree (Feronia Elephentum) 7. b The glomerous fig tree (Ficus glomerata) 4. c The mountain ebony tree (Bauhinia variegata) 4. d The tree Alstonia scholaris 4. e The tree Cassia Fistula 8. f The lime or lemon (Citrus medica var Limonum) 5. 8 The trée Capparis Irtfoliata 5. hA kind of euphorbia (Rottlera tinctoria) 5. {The coral tree (Jatropha multifidad 4 jA kind of mimosa 7. ಸ The hog plum (Spondias mangtifera) 3 1The tree Bassia latifolia 5. 772 The tree Bassia malaba; ica 1. n The tree Careya arborea 3. 0 A mountain species of the same2. p The tree Alangium Lamarckii 2.

a ಬೇಲ ೬. 0 ಅತ್ತಿ ೪. (6 ಕೆಂಗಾಂಚಾಳ ಗಿಡ ೪, ((7ಏಳೆಲೆ ಬಾಳೆ ೪. ಆ ಕಕ್ರೆಗಿಡ ಆ. ?'ನಿಂಬೆ೫. ಲ ವನಲೆಗಿಡ೫. 1 ಸುರಗಿ, ಸುರಹೊನ್ನೆ ೫, 7 ಪಾರಿಜಾತ ೪. ) ನೆಮ್ಮಿಗಿಡ ೭. 4 ಅಮೆಟಿ ೩. 7 ಹಿಪ್ಪೆ ೫. ೫ ನೀರು ಹಿಪ್ಪೆ ೧. ೫ ಗೋನುಮರ ೩. ೦ ಬೆಟ್ಟ ಗೋನು - ಮೆರ ೨. 2 ಅಂಕೋಲೆ ಗಿಡ ೨,

ದ್ವಿತೀಯ ಕಾಂಡ ೫೫ :

ಪಲಾಶೇ ಕೆಂಶುಕಃ ಪರೋ ವಾತಫೋಥೋತ ೩ (ಥೆ) ವೇತಸೇ |

ರಥಾಭ ಪುಷ್ಪವಿದುಲ ಶೀತ ವಾನೀರ ವಂಜುಲಾಃ!! ಗಿ ೭೯ (ಬೌ) ಪರಿಮ್ಯಾಥೆ ವಿದುಲೌ ನಾದೇಯಾ (ಚಾ)ಿಂಬುವೇತಸೇ le ಶೋಭಾಂಜನೇ ಶಿಗ್ರು ತೀಕ್ಷ್ಮಗಂಧೆಕಾ ಕ್ಷೀಬ ಮೋಚಕಾಃ!!( ಆ೦ (ರಕ್ತೋಸೌ) ಮಧುಶಿಗ್ರು (ಸ್ಸ್ಯಾನಿಂ ದರಿಷ್ಟಃ ಫೇನಿಲ (ಸಮೌ) !/

ಬಿಲ್ವ ಶಾಂಡಿಲ್ಯ ಶೈಲೂಷೌ ಮಾಲೂರ ಶ್ರೀಫಲಾ (ವಸಿ) lg ಲ ಪ್ಲ ಕೋ ಜಟೀ ಪರ್ಕಟೀ(ಸ್ಕಾತ್‌) 1೫ ನೃಗ್ರೋಥೋ ಬಹುಪಾ ದೃಟಃ |; ಗಾಲವ ಶ್ಶಾಬರೋ ಲೋಧ ಸಿರೀಟ ಸ್ಲಿಲ್ಪ ಮಾರ್ಜನ ॥; ೮೨ ಆಮ್ರ ಶ್ಯ್ಯೂತೋ ರಸಾಲೊಲ(ಸೌ) ಸ ಸಹಕಾರ್ಯೋತಿಸ್‌ರಭಃ !1

ಕುಂಭೋ ಲೂಖಲಕೇ (ಕ್ಲೀಬೇ) ಕೌಶಿಕೋ ಗುಗ್ಗು ಲಃ ಪುರಃ [70 ೮೩. ಶೇಲುಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾತಕ ಶ್ರೀತ ಉದ್ದಾಲೋ ಬಹುವಾರಕಃ ln

ರಾಜಾದನಂ ವ್ರಿಯಾಲ(ಶ್ಚ)ಸನ್ನ ಕದ್ರು ರ್ಧ್ಥನುಃಪಟಃ lo ಆ೪ ಗಂಭಾರೀ ಸರ್ವತೋಭದ್ರಾ ಕಾಶ್ಮರೀ ಮಧುಪರ್ಣಿಕಾ |

ಶ್ರೀಪರ್ಣೀ ಭದ್ರಪರ್ಣೀ(ಚ) ಕಾಶ್ಮರ್ಯ(ಶ್ತಾ p ಪೃಢ ದ್ವಯೋಃ) ೮೫

ಕರ್ಕಂಧೂ ರ್ಬದರೀ ಕೋಲೀ ಘೋಂಟಾ ( ಕುವಲ ಫೇನಿಲೇ !

a The bastard teak (Butea frondosa) 4. ಹಿ The rattan (Calamus spp.) 7. cA Xkind of the same growing in water 4. d The Indian horse-radish tree (Moringa plerygosperma) 5. eA red kind of the same 1. f The soap nut tree (Sapindus Mukorossi) 2. 8 The Bengal quince (Aegle marmelos) ೨. h The waved-leaf fig tree (Ficus infectoria) 3. iThe banyan (Ficus indica) 3. jA benzoin tree (Symplocos rucemosa) 6. k The mango tree (Magnifera indica) 3. 1A tree bearinga fragrant sort of mango l. mA tree yielding a fragrant gum resin bdellium 5. n The tree Cordia Myxa5. 0 The tree Buchanania latifolia 4. p The tree Gmelina arborea 1. q The jujube tree (Zizyphus jujuba) 4:

aಮುತ್ತಗಳ. ರಿಹೆಬೆಗಿಡ೭. ೭ ನೀರು ಹೆಬ್ಬೆ ಛ. ಡೆ ನುಗ್ಗೆ ೫. € ಕೆಂಪು ಹೂಗಳುಳ್ಳ ನುಗ್ಗೆ ಮರ ೧. ರೆಂಗುವಾಲದ ಗಿಡ.೨. ಕ ಬಿಲ್ವ ವೃಕ್ಷ ೫. ಡಿ ಜುಲ್ಲಿ ಗಿಡ ೩. 1ಆಲದ ಮರ೩. 7 ಲೋಧ, ಗಿಡ ೬. ಹಿ ಮಾವಿನ ಗಿಡ೩. 1 ಪರಿಮಳವುಳ್ಳ ಮಾವಿನ ಗಿಡ೧. ೫ ಗುಗ್ಗುಳ ಗಿಡ ೫. 7] ಚಳ್ಳೆ ಮರ ೫. 0 ಮೊರಟಿ ಗಿಡ ೪. ೫ ಶೀವನೆಯ ಮರ ೭. ಆ ಎಲಚಿ

ಗಿಡಳ,

೫೬ ಅಮರಕೋಶ

ಸೌವೀರೆಂ ಬದರಂ ಕೋಲ 0 (ಮಹಸ್ಥಾ) ತ್ಸಾ ಎದುಕಂಟಿಕಃ | ೮೬ ವಿಕಂಕತ ಸ್ಸ್ಟ್ರ್ರುವಾವೈಕ್ತೆ, ಕ್ರೋ ಗ್ರಂಧಿಲೋ ವ್ಯಾಘೃವಾ (ದಪಿ) |b

ಐರಾವತೋ ನಾಗರಂಗೋ ೧ pe RES ಭೂಮಿಜಂಬುಕಾ!d ೮೩ ತಿಂದುಕಃ ಸ್ಫೂರ್ಜಕಃ ಕಾಲಸ್ವಂಧ(ಶ್ಟ ು) ಶಿತಿಸಾರಕೇ !6

ಕಾಕೇಂದುಃ ಕುಲಕಃ ಆಜ ರನ `ಕಾಕತಿಂದುಕೇ |) ಆಲ್‌ ಗೋಲೀಢೋ ರೂಟಲೋ ಘಂಟಾ ವಾಟಲಿ ರ್ಮೋಕ್ರಮುಷ್ಟಕ” lg

ತಿಲಕಃ ಹುರಕಃ ಶ್ರೀರ್ಮಾ ಡಿ (ಸಮೌ) ವಿಚುಲರೂಬುಕ್‌ೌ ॥] ಲ್‌ ಶ್ರೀಪರ್ಣಿಕಾ ಕುಮುದಿಕಾ ಕುಂಭೀ ಕ್ಸೈೆಡರ್ಯೈ ಕಟ್ಟ್ರಲ” 7

ತ್ರ ಮುಕಃ ಪಟ ಕಾಮ್ಯುಃ (ಸ್ಯಾ) ತ್ರ ತ ಟ್ರ € ಲಾಕ್‌ ನ ಪ್ರಸಾದನಃ | Ze ೯೦ ತೊದ(ಸು ನ) ಪೌಗಃ ಕ್ರಮುಕೋ ಬ್ರ ಕ್ಯ ಣೋ ಬ್ರ ಇಚ್ಛೆ ಒದಾರು(ಚ) |

ತೂಲಂ(ಚ)1 ನೀಪ ಪ್ರಿಯಕ ಕದೆಂಬಾ(ಸ್ತು) ಹೆಲಿಪ್ರಿಯೇ !/2 ೯೧ ನೀರವೃ ಕ್ಲೋತರುಷ್ಟಕೋಟನ್ನಿಮುಖೀ ಭಲ್ಲಾತಕೀ (3 ಷು) !/

ಗರ್ದಭಾಂಡೇ ಕಂದರಾಳ ಕಪೀತನ ಸುಮವಾರ್ಶ್ರಕ್‌ಃ | ೯.೨

ಪ್ಲಕ್ಷ(ಶ್ವ) ೦ ಕಿಂತ್ರಿಜೇ ಚಿಂಚ್ರಾತಮ್ಲಿಕಾ ಗ (ಥೋ) ಪೀತ ಸಾಲಕೇ ! ಸರ್ಜಕಾಸನ ಬಂಧೊಕಪುಸ್ತ ಪ್ರಿಯಕ ಜೀವಕಾಃ lg ಸಾಲೇ(ತು) ಸರ್ಜ ಕಾರ್ಣ್ಯಾ ಶ್ವ Reed ಸ್ಪಸ್ಕೃಸಂವರೆಃ |?"

a The fruit of the Jujube tree 5. bAkindof plum tree (Flacourtia sapida) 5S. cA tree producing a kind of bitter orange 2. dA roundand bad kind of the same 2. eA kind of ebony 4. f Another kind of ebony 4. 8 The tree Bryonia callosa 6. AA kind of Cyrtandreoe 3. iThe tree Tamarix indica2. j The teak tree (Tectona grandis) 5. kA tree on which lac is produced 4, 1 The areca nut tree (Areca Catechu) 6. m The tree Anthocephalus Cadamba 4. n The marking nut plant (Semecarpus Anacardium)4. oThe tree Ficus infectoria 5. p The tamarind tree (Tamarindus indica)3. a The tree Pterocarpus Marsupium 6. r The siliree (Shorea robusta) 5

a ಎಲಚಿ ಹಣ್ಣು, ಬೋರೆ ಹೆಣ್ಣು ೫. ಥಿ ಹೆಲುಮಾಣಿಕ ಗಿಡ, ಹುಳಿ ಬೇಲ೫. ೭ ಹೇರಿಳೆ೨. ಡಕಾಗೆಹೇರಿಳೆ೨. 6 ತೂಬರೆ ಗಿಡ ೪. 7 ಕಾಗೆ ತೂಬರೆ ೪. 2 ಮೊಕ್ಕ ಮರ೬. ಗಿತಿಲಕದ ಮರ. |] ಶಕ್ರ ಗಿಡ.೨. J] ಕರಿಯ ಶಿವನಿ ಮರ, ತೇಗವಮರವೆಂದು ಕೆಲವರು ೫. ಹ ಕೆಂಪು ರ ಗಿಡ ೪.

1 ಹೊವರಿಚಿಮರ೬. /; ಈಚಲು ೪. ಗ೫ಗೇರುಮರ ೪. ೦ ಬಸುರಿಗಿಡ ೫. p ಹುಣಿಸೆ ೩. q ಹೊನ್ನೆ ಮರ ೬. ? ಮತ್ತಿ 21.

ದ್ವಿತೀ ಯಕ್‌ಾಂಡ ೫೭

ನೆದೀಸರ್ಜೊ ವೀರತರು ರಿಂದ್ರದ್ರುಃ ಕಕುಭೋಟರ್ಜುನಃ la ೯೪ ರಾಜಾದನ ಫಲಾಧ್ಯಕ್ಷೇ ಕ್ರೀರಿಕಾಯಾ ಗಿ (ಮಥೆದ್ಧಯೋಕ) |

ಇಂಗುದೀ ತಾಪನತರು ೭ ರ್ಭೂರ್ಜೇಚರ್ಮಿ ಮೃದುತ್ವ ಷ್‌ Id ೯೫ ನಿಚ್ಛೆಲಾ ಪೂರಣೀ ಮೋಚಾ ಚಿರಾಯು ಶಾಲ್ಮಲಿ (ರ್ದ್ವಯೋಃ) le

ನಿಚ್ಛ್ರಾ(ತು) ಶಾಲ್ಮಲೀ ವೇಷ್ಟೇ” ರೋಚನಃ ಕೂಟಶಾಲ್ಮಲೀ lg ೯೬ ಚಿರಿಬಿಲ್ಹೋ ನಕ್ತಮಾಲಃ ಕರಜ(ಶ') ಕರೆಂಜಕೇ [A

ಪ್ರಕೀರ್ಯಃ ಪೂತಿಕರಜಃ ಪೂತಿಕಃ ಕಲಿಕಾರಕಃ 1; ೯೩ (ಕರಂಜಭೇದಾ) ಪ್ಲಡ್ಲ )ಂಧೋ ಮರ್ಕಟ್ಯಂಗಾರವಲ್ಲರೀ 1;

ರೋಹಿ ರೋಹಿತಕಃ ವ್ಲೀಹಶತ್ರು ರ್ದಾಡಿಮಪುಷ್ಪಕಃ x €೯ಲ್‌ ಗಾಯತ್ರೀ ಬಾಲತನಯಃ ಖದಿರೋ ದಂತಧಾವನಃ |]

ಅರಿಮೇದೋ ವಿಟ್ಟೃದಿರೇ 1m ಖದರಃ (ಖದಿರೇ ಸಿತೇ) [| ೯೯ ನೋಮವಲ್ಟೊ( ಷ್ಯಥೆ) ವ್ಯಾಘ್ರ ಪುಚ್ಛ ಗಂಧರೃಹಸ್ಮಕ್‌ |

ಏರಂಡ ಉರುಬೂಕ(ಶ) ರುಚಕ ಶ್ರಿತ್ರಕ (ಶ್ಚ ಸಃ) | ೧೦೦ ಚಂಚುಃ ಪಂಚಾಂಗುಳೋ ಮಂಡ ವರ್ಧಮಾನ ವ್ಯಡಂಬಕಾಃ!0 (ಅಲ್ಫಾಶವಿತಾ) ಶಮಾರಃ (ಸ್ಕಾ) p ಚ್ಛೈವಿಶಾ ಸಕ್ತುಫಲಾ ಶಿವಾ lg ೧೦೧

aTheredsalS. ಥಿ Thetree Wrightia tinctoria 3. c The tree Terminalia Catappa 2. dA kindof birch 3. e Thesiulk- cotton tree (Bombax malabaricum) 5. 7815 7೮೦51೧ 3. gAred kind of silk-cotton tree2. AhThetree Pongamia glabra 4. i The plant Coesalpinia bonducella 4. j Varieties of Pongamia glabra 3. Kk Erythrina indica4. 1The catechu tree (Acacia Catechu) 4. m The false catechu 2. n The white catechu 2. ೦ The castor—oil plant (Ricinus communis) 11. p The tree Acacia Suma 1. ೮ A large kind ofthe same 3.

a ತೋರ ಮತ್ತಿ, ಕೆಂಪು ಮತ್ತಿ ೫. ಥಿ ಹಾಲೆಗಿಡ೩. ೭ ಗಾರೆ ಗಿಡ ೨. ಡೆ ಭುಜಪತ್ರೆ ಗಿಡವ. 6 ಬೂರಗದ ಗಿಡ೫. 8 ಬೂರಗದ ಅಂಟು ೩. 8 ಕೆಂಪು ಬೂರಗ ೨. ; ಹುಲಿಗಿಲಿ ಮರ್ಕ ಇದನ್ನು ಹೊಂಗೆಮರವೆನ್ನುವರು ಛ. 1 ತಪಸಿ ಗಿಡ, ನೌಲೆ ಗಿಡವೆಂದು ಕಲವರು ೪. _? ಗಂಟುಗಳುಳ್ಳ ಹುಲಗಿಲಿ ಗಿಡಕ್ಕೂ ಕಂಪು ಬಣ್ಣದ ಗೊಂಚಲುಗಳುಳ್ಳ ಹುಲಗಿಲಿ ಗಿಡಕ್ಕೂ ಹೆಸರು ೩. ke ಮುಳ್ಳುಮುತ್ತುಗದ ಗಿಡ ೪. 1 ತರೆಯದ ಮರ್ಕ ಕಗ್ಗಲಿ ಮರ ಲ. Im ದುರ್ಗಂಧವುಳ್ಳ ಕಗ್ಗಲಿ ಗಿಡವ. ೫ ಬಿಳಿಯ ಕಗ್ಗಲಿ ಮರ ೨. ಹರಳು ಗಿಡ ೧೧. p ಸಣ್ಣ ಬನ್ನಿ ಮರಣ, 4 ಬನ್ರಿ ಮರ ೩,

೫೮ ಅಮರಕೋಶ

ಹಸಿಂಡೀತಕೋ ಮರುವಕಃ ಶ ಶ್ರಸನಃ ಕರಹಾಟಕಃ |

ಶಲ್ಯ(ಶ್ಚೃ) ಮದನೇಟ ಶಕ್ರ hl ಪಃ ವಾರಿಭದ್ರಕಃ | ೧೦.೨ ಭದ್ರದಾರು ದ್ರುಕಿಲಿಮಂ' ನೀತೆದಾರು(ಚ) ದಾರು(ಚ) | ಪೂತಿಕಾಷ್ಮಂ(ಚ ಸವ್ಹಸ್ಯು ರ್ಷೇವದಾರುಣ್ಯ) ರ (ಥ ದ್ವಯೋಃ)! ೧೦೩ ಪಾಟಲಿಃ ವಾಟಲಾ*ಮೋಘಾ ಕಾಚಸ್ಟಾಲೀ ಫಲೇರುಹಾ ! ಕೃಷ್ಣವೃಂತಾ ಕುಬೇರಾಶ್ಲೀ € ಶ್ಯಾಮಾ (ತು) ಮಹಿಲಾಹ್ವಯಾ ld ೧೦೪ ಲತಾ ಗೋವಂದಿನೀ ಗುಂದ್ರಾ ಪ್ರಿಯಂಗುಃ ಫಲಿನೀ ಫಲೀ ! ವಿಷ್ರಕ್ಸೇನಾ ಯಹ ಜಾ ಜಿ ಬ್ರಯಕ (ಶ್ಚ ಸಾ) le ೧೦೫ Aa ಪತ್ತೊ ೀರ್ಣಅ ವಟಿ ಕಟ್ಟಂಗ ಡುಂಡುಕಾಃ!। ಶ್ಯೋನಾಕ ರ ದೀದ್ರ ವೃ ೦ತ ಕುಟಿನ್ನ ಬಾಃ || ೧೦೬ ಶೋಣಕ(ಶ್ಚಾ )ರಳೌ ತಿಷ ಫಲಾ (ತ್ವಾ) ಮಲಕೀ (ತ್ರಿಷು) | ಅಮೃತಚ) ವಯಸಾ ಚಃ (ತ್ರಿಲಿಂಗಸ್ತು) ವಿಭೀತಕಃ॥ ೧೦೭ ಅಕನ್ನುಷಃ ಕರ ರಫಲೋ' ಭೂತಾವಾಸಃ ಕಲಿದ್ರುಮಃ |) ಅಭಯಾ (ತ್ರ ಎ ವ್ಯಧಾ ಪಥ್ಯಾ ವಯಸ್ಸಾ ಪೂತನ್ಯಾಮ್ಸ ತಾ! ೧೦೮ ಹೆರೀತಕೀ A ras ರೇಚಕೀ ಪ್ರೆ ಯಸೀ ಶಿವಾ |] ಹೀತದ್ರು ಸ್ಫರಳಃ ಪೂತಿಕಾಷ ೦ J (ಚಾ ಥ) ದ್ರುಮೋತ್ಸಲಃ॥ ೧೦೯ ಕರ್ಣಿಕಾರಃ ಪರಿವ್ಯಾಥೋ ಸ ಲಕುಜೋ ವಿಕುಜೋ ಜಸ |]

ಪನಸಃ ಕಂಟಿಕಫಲೋ ೫ ನಿಚುಲೋತಂಬುಜ ಇಜ್ಜಲಃ | ೧೧೦

ಮಾ

a A thorny shrub (Vangueria spinosa) 6. b The deodar (Cedrus Deodara) 7. c The trumpet flower tree 7. d Another variety of the same 2. e A medicinal plant 12. f The tree Bigno- nia indica 12. ¢g The tree Phyllanthus emblica 4. h The plant Terminalia belerica 6. i The plant Terminalia citrina Il. JA sort of pine (Pinus longifolia) 3. k The hill lotus tree (Cochlospermum gossypium) 3. 1The elephant lime tree 3. m The jack tree (Artocarpus integrifolia) 2. n The tree Barrringlonia acutangula 3.

a ಮಂಗಾರೆ ಗಿಡ ೬. ಗಿ ದೇವದಾರು ವೃ ಪಪ. ಚ ಹಸುರು ಪಾದರಿ, ಹೆಗ್ಗ ಜ್ಜು ಗವೆಂದು ಕೆಲವರು ೭. ೧ ಕರಿಯ ಗಜ್ಜು pr e ಪ್ರೇಂಕಣ ಗಿಡ ೧.೨. f ಹೆಮ್ಮರ, ತಿಗೆಡು ಮರ ೧೨. £ ಶೆಲ್ಲಿಮರ ೪. ಇಟ 4 ೬. ೫? ಅಳಲೆ ವಿಷ ೧೧. 7] ಸರಳ ದೇವದಾರು ೩. ಹ ಬೆಟ್ಟಿ ಕಣಿಗಿಲೆ ೩. 1 ಗಜನಿಂಜೆ ಗಿಡ ೩. 7/1 ಹಲಸಿನ ಗಿಡ ೨. ನೀರು ಹಲಸಿನ ಗಿಡ ೩.

ದ್ವಿತೀಯಕಾಂಡ ೫೯

ಕಾಕೋದುಂಬರಿಕಾ ಫಲ್ಲು ರ್ವಲವೂ ರ್ಜಘನೇವಲಾ ೧

ಅರಿಷ್ಟ ಸ್ಪರ್ರತೋಭದ್ರ ಹಿಂಗುನಿರ್ಯಾಸ ಮಾಲಕಾಃ || ೧೧೧ ನಿಚುಮಂದ(ಶ್ಚ) ನಂಬೋ ಫಿ (ಧೆ) ಪಿಚ್ಚಿಲ್ವಾಗುರು ಶಿಂಶುವಾಃ le

ಕಪಿಲಾ ಭಸ್ಮಗರ್ಬಾ (ಸಾ) ಡೆ ಶಿರೀಷ್ನಸ್ತು) ಕಪೀತನಃ | ೧೧.೨ ಭಂಡೀಲೋ(ವ್ಯ 6 ಥೈಚಾಂವೇಯ ಶ್ಚಂಪಕೋ ಹೇಮಪುಷ್ಪಕಃ 1

(ಏತಸ್ಯ ಕಲಿಕಾ) ಗಂಧಫಲೀ (ಸ್ಯಾ) 8 (ದಥ) ಕೇಸರೇ [| ೧೧೩. ವಕುಳೋ ಗಿ ವಂಜುಳೋೂಶೋಕೇ / (ಸವರ್‌ೌ್‌) ಕರಕ ದಾಡಿಮೌಾ 17 ಚಾಂಪೇಯಃ ಕೇಸರೋ ನಾಗಕೇನರಃ ಕಾಂಚನಾಕ್ಸ್‌ಯಃ IW ೧೧೪ ಜಯಾ ಜಯಂತೀ ತರ್ಕಾರೀ ವಾದೇಯಾ ವೈಜಯಂತಿಕಾ |)

ಶ್ರೀಪರ್ಣ ಮಗ್ನಿ ಮಂಥ (ಸ್ಟಾ) ತ್ವಣಕಾ ಗಣಿಕಾರಿಕಾ [| ೧೧೫ ಜಯಾ 7 (ಥೆ) ಕುಟಿಜ ಶೃಕ್ರೊ ವತ್ಸಕೋ ಗಿರಿಮಲ್ಲಿಕಾ ೫

(ಏತಸ್ಕವ) ಕಳಿಂಗೇಂದ್ರ ಯವಭದ್ರಯವಂ (ನವಲೆ lo ೧೧೬ ಕೃಷ್ಣ ಪಾಕ ಫಲಾ ವಿಗ್ರ ಸುಷೇಣಾಃ ಕರಮರ್ದಕೇ |p

ಕಾಲಸ್ವಂಧೆ ಸ್ತಮಾಲಃ (ಸ್ಟಾ) ತ್ತಾಪಿಂಛೋ ಇ (ವ್ಯಥ) ಸಿಂಧುಕಃ | ೧೧೭

a The opposite leaved fig tree (Ficus racemosa) 4. b The neem tree (Melia Azadarac) 6. ¢c The sissoo tree (Dalbergia 515500) 3. dA fragrant kind of the same 2. e The tree Acacia sirisa 3. f The champaka tree (Michelia Champaca) 3. gA champaka budl. Ah Thetree Mimusops Elengi 2. i The ashoka tree (Uvaria longifolia) 2 7 The pomegranate tree (Punica granatum) 2 k The tree Mesua ferrea 4. 1A thorny yellow myrobalan tree S. mA small kind of the emblic myrobalan tree (Phyllanthus Emblica) 5. nA medicinal plant (Holarrhena antidysenterica) 4. oltsfruit3. pA kindof blackberry tree 4. Gq The tree Xanthochymus pictorius 3.

a ಕಲ್ಲತ್ತಿ ಗಿಡ, ಬ್ರಹ್ಮೆ ಮೇಡಿ ೪. ದಿ ಬೇವಿನಗಿಡ೬. ೭ ಅಗುರು ಗಿಡ ೩. 1 ಕಹಿಲವರ್ಣದ ಅಗುರು ೨. ಅ ಬಾಗೆ ಮರ ೩. ಗ ಸಂಹಗೆ ಮರ ೩. ಈ ಸಂಪಗೆಯ ಕೊನರು ೧. % ಹವಳದ ಗಿಡ, ವಕುಳ ವೃಕ್ಷ ೨. 1 ಅಶೋಕ ವೃಕ್ಷ ೨. J} ದಾಳಿಂಬೆ ಗಿಡ .೨. 1 ನಾಗಸಂಪಗೆ ಮರ ೪. 1 ತಕ್ಕಿಲೆ ಗಿಡ ೫. 7? ನೆಲ್ಲಿ ಗಿಡದ ಭೇದಗಳು ೫. 7 ಬೆಟ್ಟ ಮಲ್ಲಿಗೆ ೪. ೧ ಕೊಡಸಿಗೆಯ ಹಣ್ಣು ೩. p ಕಮರಿಕೆ ಗಿಡ ೪, q ಹೊಂಗೆ ಮರ ೩.

೬೦ ಅವನುರಳಕೋ ಶೆ

ಸಿಂಧುವಾರೇಂ ದ್ರಸುರಸೌ ನಿರ್ಲುಂಡೀಂದ್ರಾಣಿಕೇ (ತೃಪಿ) !ಇ

ವೇಣೀ ಗರಾಗರೀ ದೇವತಾಳೋ ಜೀಮೂತ (ಇತೃಪಿ) (8 ೧೧೮ ಶ್ರೀಹಸ್ಮಿನೀ (ತು) ಭೂರುಂಡೀ ತೃಣಶೂಲ್ಯೂಂ(ತು) ಮಲ್ಲಿಕಾ |

ಭೂವದೀ ಶೀತಭೀರು ಶ್ಚ) ಡೆ (ಸೈವಾಸ್ಸೋಟಾ) ವನೋದ್ಧವಾ le ೧೧೯ ಶೇಘಾಲಿಕಾ (ತು) ಸುವಹಾ ನಿರ್ಗುಂಡೀ ನೀಲಿಕ್ಲ(ಚ ಸಾ) 1X

(ಸಿತಾ ಸಾ) ಶ್ರೇತಸುರಸಾ ಭೂತವೇಶ್ಯ ೯ (ಧ) ಮಾಗಧೀ [| ೧೨೦ ಗಣಿಕಾ ಯೂಧಿಕಾಂ ಬಷ್ಟಾ ಡಿ (ಸಾ ನೀತಾ) ಹೇಮಪುಸ್ಪಿಕಾ |]

ಅತಿಮುಕ್ತಃ ಪುಂಡ್ರಕ(ಸ್ಸ್ಯಾ) ದ್ವಾಸಂತೀ ಮಾಧವೀಲತಾ | ೧೨೧

ಸುಮನಾ ಮಾಲತೀ ಜಾತಿಃ ಓ ಸಸ್ಮಲಾ ನವಮಾಲಿಕಾ |)

ಮಾಖ್ಯಂ ಕುಂದಂ ೫ ರಕ್ತಕ(ಸ್ತು) ಬಂಧೊಕೋ ಬಂಧುಜೀವಕಃ 12 ೧೨೨ ಸಹಾ ಕುಮಾರೀ ತರಣಿ 0 ರಮ್ಲಾನ(ಸ್ತು) ಮಹಾಸಹಾ 1p

(ತತ್ರ ಶೋಣೇ) ಕುರವಕ 0 (ಸ್ತತೃ ಪೀತೇ) ಕುರಂಟಿಕಃ | ೧.೨೩ ನೀಲೀ ಮಿಂಟೀ (ದ್ವಯೋ) ರ್ಬಾಣಾ ದಾಸೀ (ಚಾ)ರ್ತಗಳ್ಳ(ಶ್ಚ ಸಃ) 1

ಕ ರಾ ವಾ ಈ. —™ ಒಡ ಹ-ಆಾ..ಎಾಫ್‌ಾಡಾ-ಅಡಿಬಾವರಪಾಸಾವ-ಅ-ದೌ ಅ.

a The tree Vitex Negundo 5. b Kuskus or lemon grass (Andropogon) 4. c The shrub Abrus precatorius 2. d The Arabian jasmine (Jasminum Sambac) 4. e The wild jasmine 1. Jf The shrub Vitex trifolia 4. ೯8 A white kind of the same 2. AA kind of jasmine (Jasminum auricalatum) 4. i The yellow jasmine 1. J Alarge creeper (Gaertnera racemosa) 5. k The large flowered jasmine (Jasminum grandiflorum) 3. 1 The double jasmine 2. m The many flowered jasmine (Jasmi- num multiflorum) 2. n The plant Pentapetes phoenicea 3. oA small amaranth 3. pA large amaranth 2. Gg The crimson amaranth 1 7 The yellow amaranth 1. s The blue amaranth 5.

a ವಾವಿಲಿ ಗಿಡ, ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಗಿಡ ೫. ಹ ದೇವತಾಳ ವೃಕ್ಷ ೪. ೧0 ಹೆಣ್ಣಿ ಗಿಡ, ಗುರುಗುಲು ಗಿಡ ೨. ಣಿ ಮಲ್ಲಿಗೆ ಗಿಡ ೪. ೮ ಕಾಡು ಮಲ್ಲಿಗೆ ೧. Jf ಕರಿಯ ಲಕ್ಕಳಿ ೪. ೪ ಬಿಳಿಯ ಹೂಗಳುಳ್ಳ ಲಕ್ಸಳ೪ಿ ೨. ಡಿ ಕಾಡು ಮಲ್ಲಿಗೆ ಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಗೆ ೪. ; ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುವ ಹಳದಿ ಮಲ್ಲಿಗೆ ೧. ಕಾಡಿರು ವಂತಿಗೆ ೫... ಹ ಜಾಜಿ ಗಿಡ ೩. 1ವೀರಜಾಜಿಗಿಡ್ಕ ಹೆಜ್ಜಾಜಿ.೨. ೫ ಮೊಲ್ಲೆ ಗಿಡ, ಕೋಲು ಮಲ್ಲಿಗೆ೨. ೫ ಕೆಂಪು ದಾಸವಾಳ ೩. ೦ ಸಣ್ಣ ಗೋರಂಟಿ ೩. 2 ದೊಡ್ಡ ಗೋರಂಟೆ.೨. ಆ ಕೆಂಪು ಹೂವುಳ್ಳೆ ದೊಡ್ಡ ಗೋರಂಟಿ ೧. 7 ಹಳದಿ ಹೊವಿನ ಗೋರಂಟಿ ೧. $ ಕರಿಯ ಹೂವಿನ ಗೋರಂಟಿ ೫.

ದ್ವಿತೀಯಕಂ೦ಡ ೬೧

ಸ್ಟೆರೇಯಕ(ಸ್ತು) ಮಿಂಟೀ (ಸಾ »)a (ತ್ರ ರ್ಸಿ) ಕುರವೆದೋ (ರುಣೇ) |b ೧೨೪ (ಹೀತಾ) ಕುರಂಟಕೋ ಮಿಂಟೀ (ತರ್ಸೀಿ ಸಹಚರೀ ದೃಯೋಪಿ !c ಉಡುಪುಷ್ತಂ ಜಪಾಣಿ ವಜ್ರವುಸ್ತಂ A ತಿಲಸ್ಯಯತ್‌ le ೧೨೫ ಪ್ರತಿಹಾಸ ಶತಪ್ರಾನ ಚಂಡಾತ ಹಯಮಾರತಶಾಃ |

ಕರವೀರೇ ಕರೀರೇ (ತು) ಕೃಕರ ಗ್ರಂಧಿಲಾ (ಪುಭೌಗ) ೧೨೬ ಉನ್ಮತ್ತಃ ಕಿತವೋ ಚಾಕೋ A ಧುತ್ತೂರಃ ಕನಕಾಹ್ನೆಯಃ |

ಮಾತುಲೋ ಮದನ ಃ (ಶ್ಚಾಸ್ಯ ಫಲೇ) ಮಾತುಲಪುತ್ರಕಃ | ೧೨೭ ಫಲಪೂರೋ ಬೀಜಪೂರೋ ರುಚಕೋ ಮಾತುಲುಂಗಶಕೇ [k

ಸಮಾರಣೇ ಮರುವಕಃ ಹ ಪ್ರಸ್ಥ ಪುಷ್ಪ 9 ವಣಿರ್ಜಕಃ || ೧೨೮ ಜಂಬೀರೋಃ 1 (ಪ್ಯಧ) ಪರ್ಣಾನೇ ಕಠಿಂಜರ ಕುಟೀರಕೌ 177

(ಸಿತೇ) ರ್ಜಕೋ 7 (ತ್ರ) ವಾಠೀ(ತು) ಚಿತ್ರಕೋ ವಶ್ಚಿಸಂಜ್ಯ ಕಃ lo ೧೨೯ ಅರ್ಕಾಹ್ವೆ ವಸುಕಾ ನ್ಸೋಟ ಗಣರೂವ ವಿಕೀರಣಾಃ |

Bis (ಶ್ವಾ)ರ್ಕಪರ್ಣೆೇ 0 (ತ್ರ ಶುಕ್ಲೇ) ೬ಲರ್ಕ ಪ್ರತಾಪಸೌ | ೧೩೦ ಶಿವಮಲೀ ಪಾಶುವತಾ ಏಕಾಷ್ಟೀಲೋ ಬಕೋ ವಸುಃ |

ಮಾ ಟಂ ನಭಾ ಬು ,ಂಳ್ಠ್ಯ್ಪಾಾಯಂ ಇವಾ ಸ”ಂಛ ಭಾ ಅಜಾ ಂ ಭಾ ್ಸ್ಫ ಕಾರಣಾ ರ ದಾತಾ ಹಾ ಸ ಬಾಬಾನ ಎವಾ — ರಾರಾ ——————— ಜಾಲಾ): ಅಘ ಜ್‌

೧ 7೮ thorny amaranth 2. b The crimson thoriy amaranth 1. c The yellow thorny amaranth 3. d Hibiscus rosasinensis 2. e The 8112861: plant (Sesamum indicum) 1. ¥f The oleander plant (Nerium odorum) 5 2 A leafless plant (Cpparis ೧7012110) 3. A Datura Strarmnonium 3. 1 The thorn apple tree (Datura Metel) 4. 7 1815 fruit k The citron tree (Citrus medica) 4. 1 The mint plant (Mentha) 5. mA plant like sweet thyme (Thymus) 3. nA white kind of the samel. o The Ceylon leadwort (Piumbago 2621071105) 3. p The plant Asclepias gigantea 7. qA whitekind of Asclepias gigantea 2. r The Aeschynomene grandiflora 5. a ಮುಳ್ಳು ಗೋರಂಟಿ ೨. ಥಿ ಕೆಂಪು ಹೊವುಳ್ಳ ಮುಳ್ಳು ಗೋರಂಬೆ ೧. ೧ ಹಚ್ಚಗಿರುವ ಹೂವಿನ ಮುಳ್ಳು ಗೋರಂಟೆ ೩. 1 ದಾಸಿವಾಳದ ಗಿಡ ೨. ಆ ಎಳ್ಳು ಹೂವು ೧. 8 ಗನ್ನೇರಳೆ ೫. 8 ಮುಳ್ಳು ಅಜ್ಜಿ ೩.' ಗ ಉಮ್ಮತ್ರಿ ಗಿಡ ೩. 1 ದತ್ಕೂರಿ ಗಿಡ ೪. 7 ಇದರ ಕಾಯಿ ೧. %ಔ ಮಾದಳ ಗಿಡ ೪. 1 ಮರುಗ ೫. ೫ ಕಗ್ಗೊರ್ಲೆ ಗಿಡ, ಕಮ್ಮಗಗ್ಗರೆ ೩. 72 ಬಿಳಿಯಗಗ್ಗರೆ ಗಿಡ ೧. ೦ ಚಿತ್ರಮೂಲದ ಗಿಡಣ. 7 ಎಕ್ವದ ಗಿಡ ೭. q ಬಿಳಿಯ ಎಕ್ಕ ೨. ? ಬಕ್ಕ ಪುಷ್ಪ ೫.

ಅಮರಕೋಶ

೬.೨

ವಂದಾ ವೃಕ್ಷಾದನೀ ವೃಕ್ಷರುಹಾ ಜೀವಂತಿಕೇ (ತ್ಯಪಿ) a ೧೩೧ ವತ್ಸಾದನೀ ಛಿನ್ನ ರುಹಾ ಗುಡೂಚೀ ತಂತ್ರಿಕ್ವಾಮೃತಾ |

ಜೀವಂತಿಕಾ ಸೋಮವಲ್ಲೀ ವಿಶಲ್ಯಾ ಮಧುವರಾ(ಪಿ) lb ೧೩.೨ ಮೂರ್ಹಾ ದೇವೀ ಮಧುರನಾ ಮೋರಟಾ ಶೇಜಿನೀ ಸೃವಾ |

ಮಧೊಲಿಕಾ ಮಧುಶ್ರೇಣೀ ಗೋಕರ್ಣಿ ಪೀಲುಪರ್ಣ್ಯ(ಪಿ) le ೧೩೩ ವಾರಾಂ ಬಷ್ಟಾ ವಿದ್ದಕರ್ಣಿ ಸ್ಟಾವನೀ ಶ್ರೇಯಸೀ ಶಿವಾ |

ಎಕಾಸ್ಮೀಲಾ ವಾವಜೇಲೀ ವ್ರಾಚೀನಾ ವನತಿಕ್ಕಕಾ [4 ೧೩೪ ಕುಟುಃ ಕಟುಂಭರ್ಯಾಶೋಕಾ ರೋಹಿಣೀ ಕಟುರೋಹಿಣೀ |

ಮತ್ಸ್ಯಪಿತ್ತಾ ಕೃಪ ಭೇದೀ ವಕ್ರಾಂಗೀ ಶಕುಲಾದನೀ le ೧೩೨1 ಆತ್ಮಗುವ್ಹಾ ಜಹಾ ವ್ಯಂಡಾ ಕಂಡೂರಾ ವ್ರಾವೃಷಾಯಣೀ |

ಖಶ್ಯವ್ರೋಕ್ತಾ ಶೂಕಶಿಂಬಿಃ ಕನಿಸಚ್ಚ(ಶ್ವ) ಮರ್ಕಟ lf ೧೩೬ ಚಿತ್ರೋ ಪಚಿತ್ರಾ ನ್ಯಗ್ರೋಧೀ ದ್ರವಂತೀ ಶಂಬರೀ ವೃಷಾ |

ಪ್ರತ್ಯಕ್ಸೆ ೀಣೀ ನುತಶ್ರೇಣೀ ರಂಡಾ ಮೂಷಕವರ್ಯ್ಯ೯(ಪಿ) ॥ ೧೩೭ ಅವಾಮಾರ್ಗ ಶ್ರೈಖರಿಕೋ ಧಾಮಾರ್ಗವ ಮಯೂರಕ್‌ೌ |

ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷರ್ಣಿೀ ಕೇಶವಲ್ಲೀ ಕಿಣಿಹೀ ಖರಮಂಜರೀ [lp ೧೩೮ ಹೆಂಜಿಕಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀ ವದ್ಮಾ ಭಾರ್ಗೀ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಯಷ್ಟಿ ಕಾ ಲ

ಅಂಗಾರವಲ್ಲೀ ಬಾಲೇಯ ಶಾಕ ಬರ್ಬರ ವಂದಕಾಃ |? ೧೩೯ ಮಂಜಿಷ್ಕಾ ವಿಕಸಾ ಜಿಂಗೀ ಸಮಂಗಾ ಕಾಲಮೇಷಿಕಾ |

ಮಂಡೂಕವರ್ಣಿ ಭಂಡೀರೀ ಭಾಂಡೀ ಯೋಜನವಲ್ಲ್ಯ(ಪಿ) |) ೧೪೦

ಯಾನೋ ಯವಾನೋ ದುಸ್ಪರ್ಶೊೋ ಧೆನ್ವಯಾಸಃ ಕುನಾಶಕಃ |

ನ ಪಾನ ಗಾ ಂ003 — pe pon — pe

a Any parasitic plant4. b The soma or moon-plant (Asclzpias aphylla) 9. ¢ The plant Aletris hyacinthoides 10. dA kindof ginger 10. e The black hellebore 9. f The cowhage or cowitch plant 9. £ The plant Salvinia cucullata 10. ೫% The plant Achyranthes aspera 8. {The plant Ovieda verticilla ‘1, Roxb9. y} The Bengal madder (Rubia tinctoria, Roxb) 9.

a ಬದನಿಕೆ ೪. ) ಅಮೃತ ಬಳ್ಳ ೯. 0 ಕುರಟಗೆ ೧೦. ಡಅಗುರು ಶುಂಠಿ ಅಗುಳು ಶುಂರಿ ೧೦. 6 ಕಟುಕ ರೋಹಿಣಿ ೯. 7. ನಸುಗುನಿ, ಗಿಡ ಕಪಿತುರಚಿ ಗಿಡವೆಂದು ಕೆಲವರು ೯. ಇಲಿಯಾಲದ ಮರ ಲ $ ಯ

ನ € ಟ್ವಿಟ್‌ ಸ್ಟ ಗಿಡ ೧೦. 1 ಉತ್ತರೇಣಿ ಗಿಡ೮. | ಭಾರಂಗಿ, ಗಂಟು ಭಾರಂಗಿ ೯. 7 ಮಂಜಿಷೆ ೯.

ದ್ವಿತೀಯ ಉಂಡ ಹಿಪ್ಪಿ

ರೋದನೀ ಕಚ್ಬುರಾಾನಂತಾ ಸಮುದ್ರಾಂತಾ ದುರಾಲಭಾ la ೧೪೧ ಪ್ರ ತ್ತಿ ಪರ್ಣೀ ಹ ೈಥಕ್ಸ ಥ್ಲೀ ಚಿತ್ರಪ ತ್ರಪರ್ಣುಂಫಿ ವರ್ಣಿಕಾ !b

ಕೊ (ಷ್ಟು ವಿನ್ಹಾ ಸಿಂಹಪುಚ್ಛಿ € “ಕಲಶ ಧಾವನೀ ಗುಹಾ ೧ ೧೪.೨ ವಿದಿಗಿ ಕಾ ಸ್ಪ ಶೀ ವ್ಯಾಫಿ ಶ್ರೀ ಬ್ಬಹತೀ ಕಂಟಕಾರಿಕಾ |

ಪ್ರಚೋದನೀ ಹುಲೀ ಕುದ್ರಾ 'ದುಸ್ಸರ್ಶಾ ರಾಷ್ಟ್ರ ಕೇ (ತ್ಯಹಿ) ld ೧೪೩ ನೀಲೀ ಕಾಲಾ ಕ್ಲೀತಕಿಕಾ ಗ್ರಾನಿತಾಣಾ ಮಧುಪರ್ಣಿಕಾ |

ರಂಜಿನೀ ಶ್ರೀಫಲೀ ತುತ್ವ್ವಾ ದ್ರೋಣೀ ಡೋಲಾ(ಚ) ಫೀಲಿನೀ le ೧೪೪ ಅವಲ್ಲು ಜ ನ್ಸೋಮರಾಜೀ ಸುವಲ್ಲೀ ಸೋಮವಲ್ಲಿಕಾ |

ಕಾಲಮೇಷೀ ಜ್ನ ಷ್ರಫಲಾ ವಾಗುಜೀ ಪೂತಿಫಲ್ಯ(ಪಿ) |" ೧೪೫ ಕೃಷ್ಣ್ಯೋಪ ಪೆಕುಲ್ಕಾ ನೈಜೀಹೀ ಮಾಗಧೀ ಚಪಲಾ ಕಣಾ |

ಊಷಣಾ ಪಿಪ್ರಲೀ ಶೌಂಡೀ ಕೋಲಾ 8 (ಧೆ) ಕರಿಪಿಪ್ಸಲೀ!| ೧೪೬ ಕಹಸಿವಲ್ಲೀ ಕೋಲವಲ್ಲೀ ಶ್ರೇಯಸೀ ವಸಿರಃ ( ಪುರ್ಮಾ) ಹ

ಚವ್ಯಂ (ತು) ಚವಿಕಾ 1 ಕಾಕಚಿಂಚೀ ಗುಂಜಾ (ತು) ಕೃಷ್ಣಲಾ | ೧೪೭ ಪಲಂಕಷಾ (ತ್ರಿ)ಕುಗಂಧಾ ಶ ಸ್ರದಂಷ್ಟ್ರಾ ನ್ಸಾ ದುಶಂಟಕಃ!

ಗೋಕಂಟಕೊ ಗೋಕುರಕೋ ವನಶ್ಛ ಈರ (ಇತ್ಯಪಿ) 1% ೧೪೮

ವಿಶ್ವಾ ವಿಷಾ ಪ್ರತಿವಿಷ್ಟಾತಿವಿಷೋ RES EE. | ಶೃಂಗೀ ಮಹೌಷಧೆಂ1(ಚಾ ಧೆ? ಕ್ಲೀರಾವೀ ದುಗ್ಗಿಕೇ (ಸಮೇ) 1 ೧೪೯ ಶತಮೂಲೀ ಬಹುಸುತಾsಭೀರು ರಿಂದೀವರೀ ವರೀ |

el

a The plant Cassia esculenta 10. bThe plant Hedysarum logvopodoides 4. c The plant Hemionitis cordifolia, Roxb. S. d The egg-plant or brinjal (5010178472 7106111) 10. e Theindigo plant (Indigofera tinctoria) 11. f The shrub Guilandina Donducella 8. 98 The long pepper plant {Chavica roxburgii) 10. 1 The elephant vepper plant 53. i Another kind ef pepper 2. J A variety of the shrub Abrus, (the berry forms the smallest Jewellers’? weight) 3. KA smallkindof Calotropis 7. 1 Betu- line, a resinous substance obtained from the birch Betula 8. m A small kind of Mimusops 2.

a ಶೀಟಕ ಸಂಧಿ ೧೦. b ನರಿ ಹೊನ್ನೆ ಗಿಡ ೪. ೧ ನರಿ ಬಾಲದ ಹುಲ್ಲು ೫. 0 ಹೆಗ್ಗುಳ್ಳ ೧೦. € ನೀಲಿ ಗಿಡ ೧೧. 8 ಬಾಹುಜಿಗೆ ಗಿಡ ೮. 8 ಹಿಪ್ಪಲಿ ಗಿಡ ೧೦. ಡಿ ಗಜ ಹಿವೃಲಿ ೫. 1 ಚವ್ಯ ೨. _? ಗುಲಗಂಜಿ ಬಳ್ಳಿ ೩. ಹ ಪಲ್ಲೇರು, ನೆಗ್ನಿಲು ಗಿಡ ೭. 7 ಅಶಿಬಜೆ೮. ೫ ಹಾಲುಶೊಟ್ಟಿನ

9, ಗಿಡ ೨.

ಅಮುರಘೋಶ

೬ಳ ಯಶೈವ್ರೋಕ್ಷಾ5ಭೀರುಪತ್ರೀ ನಾರಾಯಣ್ಣು ಶೃತಾವರೀ [| ೧೫೦ ಅಹೇರು ೧ (ರಧೆ) ಪೀತದ್ಳು ಕಾಲೇಯಕ ಹರಿದ್ರವಾಃ |

ದಾರೀ ವಚಂವಚಾ ದಾರುಹರಿದ್ರಾ ಪರ್ಜನೀ(ತ್ಯಪಿ) 11 ೧೫೧ ವಜೋ ಗ್ರಗಂಧಾ ಷಡ್ಲ ಂಧಾ ಗೋಲೋಮಾ ಶತವರ್ಮಿಕಾ le

(ಶುಕ್ಲಾ) ಹೈಮವತೀ 0 ವೈದ್ಯಮಾತೃಸಿಂಹೌ (ತು) ವಾಸಕಾ | ೧೫.೨ ವೃಷೋಟಿರೂಷ ಸ್ಸಿಂಹಾನ್ಯೋ ಮಾಶಕೋ ವಾಜಿದಂತಕಃ |

ಆಸ್ಸ್ರೋಟಾ ಗಿರಿಕರ್ಣೀ / (ಸ್ಕಾ) ದ್ವಿಷ್ಟು ಕಾಂತಾ; ಸರಾಜಿತಾ lg ೧೫೩ ಇಕ್ಷುಗಂಧಾ (ತು) ಕಾಂಡೇಕ್ಷು ಕೋಕಿಲಾಕ್ಷೇ ಕುರ ಕುರಾಃ 1)

ಶಾಲೇಯ (ಸ್ಟಾ) ಚ್ಛೀತಶಿವಾ ಛತಾ, ಮಧುರಿಕಾ ಮಿಸಿಃ /| ೧೫೪ ಮಿಶ್ರೇಯಾ? (ಷ್ಯ ಥೆ) ಸೀಹುಂಡೋ ವಜ್ರದ್ರುಃ ನ್ನುಕ್ಸ್ನ್ನುಹೀ ಗುಡಾ! ಸಮೆಂತಮುಗ್ಗಾ / (ಥೋ) ಮೇಲ್ಲ ಮಮೋಘಾ ಚಿತ್ರತಂಡುಲಾ॥ ೧೨೮೫ ತಂಡುಲ್ನಶ್ಶ) ಕ್ರಿಮಿಫ್ನು (ಶೈ) ವಿಡಂಗಂ (ಪುನ್ನಪುಂಸಕಂ) Ik

ಬಲಾ ವಾಟ್ಯಾಲಕೋ 1 ಘಂಟಾರವಾ (ತು) ಶಣಪುಸ್ಟಿಕಾ 77) ೧೫೬ ಮೃದ್ವೀಕಾ ಗೋನ್ಕಸೀ ದ್ರಾಕ್ಸ್‌ ಸ್ವಾದ್ರೀ ಮಧುರನೇ (ತಿಚೆ) 1 ಸರ್ವಾನುಭೂತಿ ಸ್ಫರಳಾ ತ್ರಿಪುಟಾ ತ್ರಿವೃತಾ ತ್ರಿವೃತ್‌ | ೧೫೭ ತ್ರಿಭಂಡೀ ರೇಚನೀ 0 ಶ್ಯಾಮಾ ವಾಳಿಂದ್ಯಾ (ತು) ಸುಷೇಣಿಕಾ |

ಕಾಲಾ ಮನೂರವಿದಳ್ವಾರೃ ಚಂದ್ರಾ ಕಾಲಮೇಹಿಕಾ lp ೧೫೮

nd

a The plant Asparagus racemosa 10. ಥಿ The plant Curcuma zantorhiza 7. c The orris plant (Iris Horentina) 5. ZA white kind of the same] e Ihe plant Aristolochia 07೧೦08. f . ..... 2. gThe plant Clitorea ternat 2. 1 A kind of tares (1011/72) 5 1A kind of fennel (Anethum panmorwm, Roxb )6. jThe milk hedge plant (Cuphorbia tirucalli) 6. kA medicinal herb (Enbelio ribes) 6. 1A small kind of castor ೦11 plant 2. mA kindof hemp plant (Crota- laria juncea) 2. n The grape vine (Vitis vinifera) 5. o The plant Ipomoea Turpethum 7. pA blue kind of the same 7.

a ಮಿಲ್ಲ ವಿಚ್ಛರೆ, ಆಸಡಿಯೆನ್ನು ವರು ೧೦. ರಿ ಮರದರಿಶಿನ೭. 06 ಬಜೆ ೫. dೆ ಬಿಳಿಯ ಬಜೆ ೧. 6 ಆಡು ಸೋಣೆ ಆ. JX ಸಟ್ಟಗದ ಹಂಬು ,೨. 8 ವಿಷ್ಣು ಕಾಂತ ೨, 1 ಕೊಳವಳಿಕೆ ೫%. TET GN 7 ಮುಂಡಗಳ್ಳಿ ಹ 1೦1 ವಾಯಿವಿಳಂಗ ೬. ] ಕಳ್ಳಂಗಡಲೆ ೨. ೫೫ ಶಣಬು ,೨. ದ್ರಾಕ್ಸೆ೫.

ಹ ಸ್‌ ೦ ಕಂವು ತಿಗಡೆ ೭. p ಕರಿಯ ತಿಗದೆ ೬.

ದ್ವಿತೀಯ ಕಾಂಜಿ ೬೫

ಮಧುಕಂ ಕ್ಲೀತಕಂ ಯಷ್ಟಿ ಮಧುಕಂ ಮಧುಯಷ್ಟಿ ಕಾ la

ವಿದಾರೀ ಕ್ಷೀರಶುಕ್ಲೇಕುಗಂಧಾ ಕೋಷ್ಟೀೀ (ಚ ಯಾ ಸಿತಾ) lp ೧೫೯ (ಅನ್ಯಾ) ಶ್ಲೇರವಿದಾರೀ(ಸ್ವಾ)ನ್ಮಹಾಶ್ರೇತರ್ಕಗಂಧಿಕಾ ೧

ಲಾಂಗಲೀ ಶಾರದೀ ತೋಯಸಿಪ್ಪಲೀ ಶಕುಲಾದನೀ ೧೬೦ ಖರಾಶ್ಚ್ಟ್ವಾ ಕಾರವೀ ದೀವ್ಯೋ ಮಯೂರೋ ರಲೋಚಮಸ್ಮಕಃ

ಗೋಪೀ ಶ್ಯಾಮಾ ಶಾರಿಬಾ (ಸ್ಯಾ) ಚ್ಚಂದನೋತ್ಸಲ ಶಾರಿಬಾ |” ೧೬೧ ಯೋಗ್ಯಮೃದ್ಧಿ ಸ್ಸಿದ್ದಿಲ೯್ಸ್ರ್ಯ (ವೃದ್ಧೇರವ್ಯಾಹ್ವಯಾ ಇಮೇ) 2

ಕದಳೀ ವಾರಣಬುನಾ ರಂಭಾ ಮೋಚಾಂಶುಮತ. ಲಾ ॥ ೧೬.೨ ಕಾಢಷ್ಮೀಲಾ / ಮುದ್ದಪರ್ಜಿೀ(ತು) ಕಾಕಮುದ್ದಾಸಹೇ (ತ್ಯಪಿ) 1;

ವಾರಾಕ್ಮೀ ಹಿಂಗುಳೀ ಸಿಂಹೀ ಭಂಬಾಕೀ ದುಷ್ಟ ಧರ್ಷಿಣೀ 1) ೧೬೩ ನಾಕುಲೀ ಸುರಸಾ ನಾಗ ಸುಗಂಧಾ ಗಂಧನಾಕುಲೀ !

ನಕುಲೇಷ್ಟಾ ಭುಜಂಗಾಸ್ಟೀ ಛತ್ರಾಕೀ ಸುವಹಾ (ಚ ಸಾ) IK ೧೬೪ ಭಜತಿ ಗೋ ಆಹುಃ ಸಾಲಪರ್ಣಿ ಸಿರಾ ಧ್ರುವಾ |

ತುಂಡಿಕೇರೀ ಸಮುದಾ ಪ್ರಂತಾ ಕಾರ್ಸಾಸೀ ಬದರೇ (ತಿ ಚ) | 7 ೧೬೫ ಭಾರದ್ದಾಜೀ (ತು ನಾ ್ರ ವನ್ಯಾ) 71 ಶೈಂಗೀ(ತು) ವೃಷಭೋ ವೃಷಃ !0 ಗಾಂಗೇರುಕೀ ನಾಗಬಲಾ ರುಷಾ ಹ್ರಸ್ತ ಗೆವೇಧುಕಾ 17 ೧೬೬

a Liquorice (Glycyrrhiza ss 4. bA white gourd (Cucurbita) 4. cA kind of ground gourd 3. dA water plant (Jussieuea repens) 4. eA kmnd of bishop's weed (Sison amomum) 5. fA medicinal herb (Periploca indica) 5. ೯8 The name ೦೯ ೩ drugd4. AhThe plantain tree (Musa sapientum) 6. 1A wild kind of green gram3, j The egg-plant or brinjal (Solanum melongena) S. k The ichneumon plant 8. 1A sensitive plant allied to Rottleria tinctoria 5. m The cotton plant (Gossypium) 4. nA wldkindof cotton plant 1. oA kind of drug 3. The gourd Cucumis sulcatus 4.

a ಅತಿಮಧುರ ೪. b ಬಿಳಿಯ ನೆಲಗುಂಬಳ ೪. ಕರಿಯ ನೆಲ ಗುಂಬಳೆ೩. ಡೆ ನೀರು ಹಿಪ್ರಲಿ೪. ಆ ವೋಮ ೫. _" ಸೊಗದೆ ಗಿಡ ೫.

8 ಖುದ್ಧಿಯೆಂಬ ಗಂದಿಗರ ಒಂದು ವಸ್ತು ೪. 1% ಬಾಳೆ ಗಿಡ ೬. ; ಕಾಡು ಹೆಸರು ಗಿಡ ೩. ಬದನೆ ಗಿಡ೫. ಹ ಈಶ್ವರಿ ಹಂಬ್ಕ್ಕು ಸರ್ಪಾಕ್ಷಿ ಆ.

1 ಮೂರೆಲೆ ಹೊನ್ನೆ ೫. 1೫ ಹತ್ತಿ ಗಿಡಳ. ಗ ಕಾಡು ಹತ್ತಿ ೧. ೦ ಹೆರಿಗೆಹಾಲೆ ಯೆಂಬ ಮೂಲಿಕೆ ೩. 0 ಬೋಳಂಗಡಲೆ, ಕಲವರು ಹೀರೆಗಿಡವೆನ್ನು ವರು ಛು, 5

ಹಹ ಅವಂರಕೊೋೋಶ

ಧಾಮಾರ್ಗವೋ ಘೋಷಕ (ಸ್ಸ್ಯಾ) 4 ನ್ಮಹಾಜಾಲೀ (ಸಪೀತಕ) 1b ಜ್ಯೋತ್ಸೀ ವಟೋಲಿಕಾ ಜಾಲೀ 6 ನಾಡೇಯಾ ಭೂಮಿಜಂಬುಕಾ 4 ೧೬೭ (ಸ್ಯಾ) ಲ್ಲಾಂಗಲ ಕ್ಯಗ್ನಿ ಶಿಖಾ 6 ಕಾಕಾಂಗೀ ಕಾಕನಾಸಿಕಾ If

ಗೋಧಾಪದೀ (ತು) ಸುವಹಾ 8 ಮುಸಲೀ ತಾಳಮೂಲಿಕಾ lh ೧೬೮ ಅಜಶೃಂಗೀ ವಿಷಾಣೀ (ನ್ಯಾ) ದ್ಲೋಜಿಹ್ವಾ ದಾರ್ತಿಕೇ (ಸಮೇ) | j

ತಾಂಬೂಲವಲ್ಲೀ ತಾಂಬೂಲೀ ನಾಗವಲ್ಲೂ ಹ (ಪ್ಯಥ) ದ್ವಿಜಾ | ೧೬೯ ಹೆರೇಣೂ ರೇಣುಕಾ ಕ್‌ೌಂತೀ ಕಪಿಲಾ ಭಸ್ಮಗಂಧಿನೀ IZ

ಏಲಾವಾಲುಕ ಮೈಲೇಯಂ ಸುಗಂಧಿ ಹೆರಿವಾಲುಕಂ | ೧೭೦ ವಾಲುಕಂ ೫೫ (ಜಾಥೆ) ವಾಲಂಶ್ಯಾ ಮುಕುಂದಃ ಕುಂದು ಕುಂದುರೂ [p

ವಾಲಂ ಶ್ರೀಬೇರ ಬದ್ದಿಮ್ಸೋ ದೀಚ್ಛಂ ಕೇಶಾಂಬು(ನಾಮಚ) 0 ೧೭೧ ಕಾಲಾನುಸಾರ್ಯ ವೃದ್ಧಾಶ್ಶಪುಷ್ಪ ಶೀತಶಿವಾನಿ (ತು)!

ಶ್ರಲೇಯಂ 7 ತಾಲಪರ್ಣಿೀ(ತು) ದೈತ್ಯಾ ಗಂಧಕುಟೀ ಮುರಾ ॥ ೧೭.೨ ಗಂಧಿನೀ 4 ಗಜಭಕ್ಷಾ (ತು) ಸುವಹಾ ಸುರಭೀ ರಸಾ |

ಮಹೇರಣಾ ಕುಂದುರುಕೀ ಸಲ್ಲಕೀ ಹ್ರಾದಿನೀ (ತಿ ಚ)! ೧೭೩

ರಾ.

aA bitter kind of gourd 2. ಥಿ ಓ wild kind of gourd 1. c The snake gourd (Trichosanthes anguina) 3. d The plant Flacourtia sepiaria 2. e The plant Gloriosa superba 2. fA small gourd (Bryonia grandis) 2. 8 A scandent shrub (Cissus pedata) 2, h The plant Curculigo orchioides 2. i The plant Odina wodier 2. jThe plant Hibiscus esculentus 2. k The betel vine (Chavica betel) 3 1 The plant Colodendron inerme, Heyne 6. m The plant Bryonia callosa 5. n Gum elibanum 4. oA kind of grass yielding a perfume (Andropogon schoenan- thus) 5. pA kind of benzoin (Lichen rotundatus) 5. 1.6೬ kind of drug 5. r The clearing nut plant (Sir’vEnos potatorum) 8.

aಖ್ಸೆ ಹೀರೆ ೨. ಗಿ ಹಚ್ಚಗಿರುವ ಹೂವುಳ್ಳ ಕಾಡುಹೀರೆ ೧. ( ಪಡವಲ ಗಿಡ ೩ 4 ನಾಯಿನೇರಿಲೆ, ನೆಲನೇರಿಲೆ ೨. 6 ಕೋಳಿ ಕುಟುಗನಗಿಡ ೨. Jf ಕಾಗೆತೊಂಡೆ ೨. ಇ ಹೆಂಸಪಾದಿ ಗಿಡ ೨. ಗ ನೆಲತಾಳ ೨. ; ಬಲಮುರಿ ಗಿಡ್ಡ ಕುರುಟಿಗೆ ಗಿಡ ೨. J] ಎತ್ತುನಾಲಿಗೆ ಗಿಡ, ಬೆಂಡೆ ೨. % ವೀಳೆಯದೆಲೆಯ ಬಳ್ಳಿ ೩. 1 ರೇಣುಕ ಎಂಬ ಗಂದಿಗರ ಒಂದು ವಸ್ತು ೬. ೫ ಸುರುಸುರುಕೆ ಗಿಡ ೫. ೫ ಕುಂದುರುಷ್ಟವೆಂಬ ಗಂದಿಗರ ದ್ರವ್ಯ ೪. ೦ ಮುಡಿವಾಳ ೫. 7 ಕಲ್ಲು ಹೂ ೫. 0 ಮುಲೆಯೆಂಬ ಗಂದಿಗರ ದಿನಸು ೫. » ತದುಕಿನ ಗಿಡ, ಆನೆಬೇಲ ಆ.

ದ್ವಿತೀಯ ಕಾಂಡ ೬೭

ಅಗ್ಟಿಜ್ವಾಲಾ ಸುಭಿಕ್ಷೇ(ತು) ಧಾತಕೀ ಧಾತುಪುಷ್ಟಿಕಾ !೧

ಪೃಧಿಕಾ ಚೆಂದ್ರಬಾಲ್ಪೆಲಾನಿಷ್ಟುಟ ರ್ಬಹುಲಾ ಥಿ (ಥೆಸಾ!| ೧೭೪ ಸೂಕ್ಷೋ) ಪಕುಂಚಿಕಾ ತುತ್ಪ್ಯಾ ಕೋರಂಗೀ ತ್ರಿಪುಬಾ ತ್ರುಟಃ |

ವ್ಯಾಧಿಃ ಕುಷ್ಕಂ ಪಾರಿಭಾವ್ಯಂ ವಾಷ್ಯಂ ವಾಕಲ ಮುತ್ಸಲಂ Id ೧೭೫ ಶಂಖಿನೀ ಜೋರಪಷ್ಟಿೀ(ಸ್ಯಾ) ತ್ವೇಶಿ € (ನ್ಯೃಥೆ) ವಿತುನ್ನ ಕಃ |

ರುಟಾ ಮಲಾ ರ್ಸುಟಾ ತಾಲೀ ಶಿವಾ ತಾಮಲಕೀ (ತಿ ಚ) |” ೧೭೬ ಪ್ರವೌಂಡರೀಕಂ ಮೌಂಡರ್ಯ £೯ (ಮಧ) ತುನ್ನಃ ಕುಬೇರಕಃ |

ಕುಣಿಃ ಕಚ್ಚ ಕಾಂತಲಕೋ ನಂದಿವೃ ಸೋ 1 (ಧೆ) ರಾಕ್ಷಸೀ (| ೧೭೭ ಚಂಡಾ ಧನಹರೀ ಕ್ಷಮ ದುಷ್ಪತ್ರ ಗಣಹಾಸಕಾಃ |;

ವ್ಯಾಳಾಯು:ಧಂ ವ್ಯಾಘೈನಖಂ Weis ಚಕ್ರ ಕಾರಕಂ []) ೧೭೮ ಸುಷಿರಾ ಎದು;ಮಲತಾ ಕಮೋತಾಂಫಿ ರಿಪು ರ್ನಲೀ |

ಧಮನ್ಯಂಜನತೇಶೀ (ಚ)% ಹನು ರ್ಹಟ್ಟ ವಲಾಸಿವೀ | ೧೭೯ ಶುಕ್ತಿ ಶ್ರ ೦ಖಃ ಖುರಃ ಕೋಲದಳಂನಖ / (ಮಧಾ)ಢಕೀ |

ಕಾಸ್ಟೀ ಮ ತ್ಸ್ಸ್ಮಾ ತುವರಿಕಾ ಮೃ ತಾಲಕ ಸುರಾಷ್ಟ್ರ ಜೀ [lm ೧೮೦

ಕುಟನ್ನ ಟು Lc ಟ್‌ ವರಿವೇಲವ” | ಪ್ಲವ ಗೋಪುರ ಗೋನರ್ದ ಕೈವರ್ತೀ [ರ್ತಂ] ಮುನ್ತ ಕಾನ್ನೀಚ) [ಕಂಚತತ್‌]'n

pe

ತಾವ ಸಾಗಾ ನಾ ಘಾನಾ —ಾಾ ಾಾಾ್‌ ವಾರಾ ಕಾಕಾ... ಜಾಲ ಹಿತಾ ಖಾ ಚಾ ಸನಾ ಹಾಚಾವಾವಾತಾ ನರಾ ಹಂ ಘಾನ ಾಣಾರಾ ರಾಗಾ) —_ ಳಾ ಸಾ a ಸವಾ ವಾರಾ ವಾನ ವಾ ಸಷ

ಮಾ 0 ಸಾರ್ಜಜಹದರಿಹಾಖಾ- ಕಾಜಾರಾ ಯ್‌,

a The plant Bauhenia 5010010 4. ಗ ಓ kind of cardamom plant S. cA smaller kind of the sameS. dA medicinal plant (Costus) 6. eA kindof grass (Andropogon aciculatum) 3. fA smallkind of Phyllanthus embhlica 7. ೯ Root of the white lotus (Nymphoea) 2. Ah The plant Nerium coronarlium 6. iThe plant Pavonia adoratai6 jThe plant Galedupa arboread. kA kindof drug or perfume 7. 1 Another kind of the same 7. mA wild kind of pigeon pea (Cajanus) 6. nA sort of grass (Cyperus Rotundus, Rox) 8.

a ಅರೆಹೊವು, ಮರಾಟಮೊಗ್ಗು ಲ. bp ದೊಡ್ಡ ಯಾಲಕ್ಕಿ ೫. ೧ ಸಣ್ಣ ಯಾಲಕ್ಕಿ ೫. ಡೆ ಚಂಗಲು ಕೋಷ್ಠ' ೬. ೮ ಕಡಿಯಾಲದ ಗಿಡ, ಹೆಕ್ಟರಳೆ ನೊಪ್ಪು ೩. J ನೆಲನೆಲ್ಲಿಗಿಡ ೬. 8 ಬಿಳಿನೈದಲೆ ಗಡ್ಡೆ ೨. % ನ.ದಿ ಮರ ೬. 1 ಕರಿಯ ಕಚೋರ, ಬಲರಾಸ್ಲಸಿ೬. J ಹುಲಿಯುಗುರು ೧ಡ ೪. 1 ನಳಿಯೆಂಬ ಗಂದಿಗರ ದಿನಸು೭. 1 ನಖವೆಂಬ ದ್ರವ್ಯ ೭. 771 ತೊಗರಿ ಗಿಡ ೬. ೫] ಕೊನ್ನಾರಿಯ ಭೇದ, ತುಂಗ ಮುನ್ತೆ ೮.

೬೮ ಅಹಂರಕೋೋ ಶಶ

ಗ್ರಂಧಿಪರ್ಣಂ ಶುಕಂ ಬರ್ಹಂ ಪುಷ್ಪಂ ಸೌ ಣೀಯ ಕುಕ್ಳುರೇ la ವರುನ್ಮಾಲಾ(ತು) ನಿಶುನಾ ಸ್ಪೃಕ್ತಾದೇವೀ ಲತಾ ಲಘುಃ ಸಮುದ್ಭಾಂತಾ ವಧೊಃ ಕೋಟವರ್ಷಾಲಂಕೋಯಿಕೇ(ತೃಪಿ) !ಗಿ ತಪಸ್ತಿನೀ ಜಟಾಮಾಂಸೀ ಜಟಿಲಾ ಲೋಮಶಾ ಮಿಹೀ lc ತ್ವಕ್ರತ್ರ ಮುತ್ತಟಿಂ ಭೃಂಗಂ ತ್ಯಚಂ ಜೋಚಂ ವರಾಂಗಕಂ Id ಚೂ ರಕೋ ದ್ರಾವಿಡಕಃ ಕಾಲ್ಯಕೋ ವೇದಮುಖ್ಯಕಃ le ೧೮೪ ಓಷಧ್ಯೋ (ಜಾತಿಮಾತ್ರೇಸ್ಯು) ? (ರಜಾತೌ ಸರ್ವ)ವಕೌಷಧಂ |

೧೮೬.೨

೧ಬಿ

ಶಾಕಾ(ಖ್ಯಂ ಪತ್ರಪುಷ್ಪಾದಿ) 1 ತಂಡುಲೀಯೋಲ್ಪಮಾರಿಷ |] ೧೮೫ ವಿಶಲ್ಯಾಗ್ದಿ ಶಿಖಾನಂತಾ ಫಲಿನೀ ಶಕ್ರಪುಷ್ಪ್ಯ (ಪಿ) | 7 (ಸ್ಯಾ)ದೃಕ್ಷಗಂಧಾ ಛಗಲಾಂಡ್ಯಾವೇಗೀ ವೃದ್ಧ ದಾರಕಃ || ೧೮೬ ಹುಂಗೋ ಹ ಬ್ರಾಹ್ಮೀ(ತು) ಮತ್ಸ್ಯಾಕ್ಷೀ ವಯಸ್ಸಾ ನೋಮವಲ್ಲರೀ |/ ಪಟುಪರ್ಲೀ ಹೈಮವತೀ ಸ್ಪರ್ಣಕ್ಷೀರೀ ಹಿಮಾವತೀ 1m ೧೮೭ ಹಯಪುಚ್ಚಿ (ತು) ಕಾಂಭೋಜೀ ಮಾಷಪರ್ಲೀ ಮಹಾಸಹಾ In

೧೮೮

ತುಂಡಿಕೇರೀ ರಕ್ತಫಲಾ ಬಿಂಬಿಕಾ ಪೀಲುವರ್ಣ್ಯ(ಪಿ) lo

aA medicinal plant (Artemisia indica) 6. bA medicinal plant 10.'c The Indian spikenard (Valeriana jatamansi, Rox.) 6. dA The clove (Myristica caryophylla) 7. e The zedoary or Curcuma zerumbet, Rox 4. §f Any creeper 1. 8 Medicine 1. AA pot herb, any vegetable 1. i TheAmaranthus campe- 51715 2. 3 The Sida ೦೦701/0116 5. kThe Sphoeranthus indicus 5. 1 The pot herb Achyranthes triandra4. mA medicinal earth 4. 72 lhe wild puise (Phaseolus ೫2೭೫/8೦) 4. 0 The

vegetable Bryonia grandis 4. |

a ಮಾಚಿಪತ್ರೆ ೬. ರ ಸ್ಟೃಕ್ಟಾ ಎಂಬ ಗಂಧ ದ್ರವ್ಯ ೧೦. € ಜಟಾಮಾಂಸಿ ೬. ಡೆ ಲವಂಗ ಪಟ್ಟೆ (ದಾಲಿಸ್ಪಿ) ೩. € ಕಜೋರ ೪. /ಓಷಧೀ ಎಂದರೆ ಮೂಲಿಕಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ೧. 9 ಔಷಧೆ ಎಂದರೆ ಆಯಾ ಮೂಲಿಕೆ ೧. ಹ ಕಾಯಿಪಲ್ಯ ೧.

ಮೂಲಪತ್ರ ಕರೀರಾಗ್ರ ಫಲಕಾಂಡಾಧಿ ರೊಢಕರಂ |

ತ್ವಕ್ಸುಸ್ತಂ ಕವಚಂ ಚೇತಿ ಶಾಕೆಂ ದಶವಿಧಂ ಸ್ಮೃತಂ [| i ಚೆಲುಕೇರೆ ೨. ಬೆಣ್ಣೆ ಬಿದಿರು ಸೊಪ್ಪು ೫. ಹ ಅನಂತನ ಗೊಂಡೆ ಸೊಪ್ಪು ೫. 1 ಹೊನಗೊಕೆ ಸೊಪ್ಪು ೪. 7? ಘಂಟಾಮಣಿ ಸೊಪ್ಪು, ಕಂಕೋಷ್ಠ ೪. 7 ಕಾಡುದ್ದಿನ ಗಿಡ ೪. 0 ಶೊಂದೆ ಗಿಡ ೪.

ದ್ವಿತೀಯ ಕಾಂಡ ೬೯

ಬರ್ಬರಾ ಕಬರೀ ತುಂಗೀ ಖರಪುಷ್ಪಾಃಜಗಂಧಿಕಾ (ಇ

ಏಲಾಪರ್ಣಿೀ ತು) ಸುವಹಾ ರಾಸ್ನಾ ಯುಕ್ಷರಸಾ[ಚ ಸಾ) [lb ೧೮೯ ಚಾಂಗೇರೀ ಚುಕ್ತಿಕಾ ದಂತಶಶಾಂಬಷ್ಮಾ ಮ್ಲಲೋಣಿಕಾ 1c

ಸಹೆಸ್ತವೇಧಿೀ ಚುಕ್ರೊ ೇವ್ಲು ವೇತಸಶ | ತನೇದ್ಯ(ಪಿ) Id ೧೯೦ ನಮಸ್ಕಾರೀ ಸರಕಾರ ಸಮಂಗಾ ಮಿದಿರೇ (ತ್ಯಪಿ) le ಜೀವಂತೀ ಜೀವನೀ ಜೀವಾ ಜೀವನೀಯಾ ಮಧುಸ್ತವಾ 1 ' ೧೯೧ ಕೂರ್ಚಶೀರ್ಮೋ ಮಧುರಕಃ ಶೃಂಗ ಹ್ರೆಸ್ಟಾಂಗ ಚೀವಕಾಃ lg ಕಿರಾತತಿಕ್ಕೋ ಭೂನಿಂಚೋ ನಾರ್ಯತಿಕೊ. ೫ (ಥೆ) ಸಪ್ತಲಾ | ೧೯.೨ ವಿಮಲಾ ಸಾತಲಾಭೂರಿ ಫೇನಾ ಚರ್ಮಕನೇತ್ಯಪಿ) 1 ವಾಯಸೋಲೀ ಸ್ವಾ ದುರಸಾ Ueki J (ಥೆ) ಮುಕೂಲಕಃ || ೧೯೩ ನಿಕುಂಭಯೋ aw ಪ್ರತ್ಯಕ್ಸೈ ಣ್ಯ್ಯುದುಂಬರ ಪರ್ಣ್ಯು(ಪಿ) 1k ಅಜಮೋದಾ ತೂಗ್ರಗಂಧಾ ಬ್ರಹ್ಮದರ್ಭಾ ಯವಾನಿಕಾ ||) ೧೯೪ (ಮೂಲೇ) ಪುಷ್ಕರ ye ಸೀರ `ನದೃಷ ಪತ್ರಾಣಿ (ಮೌಷ್ಟರೇ) 1 ಅವ್ಯಧಾತಿಚರಾ ವದ್ಮ್ಮಾ Re” 'ಪದ ರೆ ಗ್ಗ ೧೯೫

ಕಾಂಪಿಲ್ಯ್ಯಃ ಕರ್ಕಶಶ್ಚಂದ್ರೋ ರಕ್ತಾಂಗೋ ರೋಚನಿೀ(ತ್ಛಸಿ) 10

ಹ ತಾ ರಾಣಾ

aA small shrub (Cleone pentaphylla) 5. bA Kind of sarsaparilla (Smilax china) 4 c The yellow wood sorrel ( Oxalis corniculata) 5. ಆ Another kind of 6೦1೫1014. eA sensitive plant 4. fA certain pot herbS. gA kind of drug ೨. h Chiretta or a sort of gentian (Gentiana cherayta, Rox) 3. iA certain shrub 5. jA medicinal shrub (Arleria blongyfalia) 3. k The croton oil plant (Croton tiglium) 5. 1 The 5666 ೦% bishop’s weed (Sison ammi) 4. m The root of‘ a blue lotus (Costus speciosus) 3. n The Cashmere hill lotus 5. ೦ The name of ೩ plant 5.

a ನಾರಂಬೇಳೆ ಗಿಡ ೫. ಗಿ ರಾಶ್ಮೈ ೪. ೭ ಪುಲ್ಲಂಪುರಿಚಿ ೫. ad ನುಚ್ಚು ಗೋಣಿ, ಹುಳಿಹೆಬ್ಬೆ ಲ... ಅ ಮುಟ್ಟ ದರೆ ಮುನಿವ ಗಿಡ ೪. _"ಸೀಹಾಲೆ ೫. 8 ಹಕ್ಕಿ ಸಿಳ್ಳೆ 4. ೫. 1/1 ನೆಲಬೇವು ೩. 1/1 ಕೆಂಪು ಹಾಲಿನ ಮುಂಡಗಳ್ಳಿ ಕ. ೫. J] ಕಾಕೋಳಿ ಸೊಪ್ಪು, ಬೊಕ್ಕಣಿಗಿಡ ೩. ಹಿ ಜಾಪಾಳ ಒಣ 71 ಅಜವಾನ ೪. ನೆಲದಾವರೆ ಗಡ್ಡೆ ೩. ಗ ಕಾಶಿ ಸೀರ ದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಬೆಟ್ಟಿ ದಾವರೆ, ಅಂತರದಾವರೆ ೫. 0 ಕನಿಲೆಹಿಟ್ಟು ಎಂಬ ಓಷಧಿ ೫.

೭೦ ಅಮೆರೆಕೋಶ

ಪ್ರಪುನ್ನಾ ಶ್ರ (ಸ್ಟ ಲಡಗಳೋ ದಧ್ರುಘು ಕೃಮರ್ದಕಃ [| ೧೯೬ ಪದ್ಮಾ! ಟಿ ಉರಣಾಕ್ಷ(ಶ್ಚ) ೧ Balik ಸುಕಂದಕಃ |b NN (ತತ್ರ ಹರಿತೇ) ೭ (ಥೆ) ಮಹೌಷಧಂ [| ೧೯೭ ಲಶುನಂ ಗೃಂಜನಾರಿಷ್ಟ ಮಹಾಕಂದ ರನೋನಕಾಃ J ಪುನರ್ನ ವಾ(ತು) ಶೋಭಿ € 6 ವಿತುನ್ನಂ ಸುನಿಷಣ್ಣ ಕಂ lf ೧೯೮ (ಸ್ಕಾವಿದ್ವಾ ತಕಶ್ವಿ ತಲೋಪರಾಜಿತಾ ಶತನ ಪರ್ಣ್ಯ(ಬು lg ಪಾರಾವತಾಂಘಿ: ಃ ಕಟಿಭಿಃ ಪಣ್ಯಾ ಜೋತಿಷ ತೀ ಲತಾ ಓ/ ೧೯೯ ವಾರ್ಹಿಕಂ ತ್ರಾ ಸ್ವತಹ (ಸ್ಯಾತ್‌) ತ್ರಾಯೆಂತೀ ಬಲಭದ್ರಿಕಾ |; ವಿಷ್ತಕ್ಸೇನಫ್ತಿ ಜಾಳಿ ಫೃಷ್ಠಿ ರ್ಹಾರಾಹಿೀ ಬದರೇ (ತ್ಯಪಿ) [| |; ೨೦೦ ಮಾರ ಪೋಸ ಭ್ಸೃಂಗರಾಜ (ಸ್ಟ್ರಾ) ಸ ತ್ಪಾಕಮಾಚೀ ತು) ವಾಯಸೀ |] ಶತಪಸ್ಪಾ ಸಿತಚ್ಛತ್ರಾ 5 ತಿಚ್ಛತ್ರಾ ಆ ೪ ಮಿಸಿಃ || ೨೦೧ ಅವಾಕ್ಬುಷ್ಟೀ ಕಾರವೀ(ಚ) ೫ ಸಾರಣೇ(ತು) ಪ್ರಸಾರಣೇ | (ತಸ್ಯಾಂ) "ಟಂಭರಾ ರಾಜಬಲಾ ಭದೃಬಲೇ (ತಚ) | ೨೦.೨ ಜನೀ ಜತೂಕಾ ಜನನೀ ಜತುಕೃಚ್ಛಕ್ರವರಿನೀ.! ಸಂಸ್ಪರ್ಶಾ 1 (ಥೆ) ಶಟೀ ಗಂಧಮೂಲೀ ಷಡ್ಡ ಂಧಿಕೇ(ತ್ಯಪಿ) ॥ ೨೦೩ ಕಡಚ್ಫೂರೋ(ಪಿ) ಪಲಾಶೋ ೦ (ಧೆ) ಕಾರವೇಲ್ಲಃ ಕಟಲ್ಲಕಃ ! ಸುಷವೀ(ಚಾ) 7 (ಥ) ಕುಲಕಃ ಪಟೋಲಸ್ಮಿಕ್ತಕಃ ಪಟುಃ ly ೨೦೪

a The Cassia 10706. b The onion (Allium) 2. c A culti- vated kind of the same 2. d Garlic6. ಅ Hog weed 2. fA certain creeper 2. g The Coronilla sesban 4. hThe heartpea (Halicacabum cardiospermum) 5. iA certain creeper {Dalbergia) 4. } An esculent root (Dioscorea) 4. ಸಿ The shrub Ectiptaprostrata 2. 1A vegetable, (Solanum indicum) 2. mA large kind of the fennel (Anethum panmorium) 7. nA medicinal plant (Rubus) 11. ೦ The knotty zedoary 5. p The creeper Momordica charantia 3. 0 A bitter creeper (Tricho- santhes laciniata) 4.

a ತಗಜಿ, ತಗಸಿಕೆ ೬. ಥಿ ಈರುಳ್ಳಿ ೨. ೧ರಾಜ ಈರುಳ್ಳಿ ೨. ಡೆ ಬೆಳ್ಳು ಳ್ಳಿ ೬. ೮ ಕೊಮ್ಮೆ ಗಿಡ ೨. 1 ಜೀ ಚಂಚಲಿ, ಸುನವಲುಗಿಡ ದ 8 ಸಿಡಿಲೊಬ್ಬದೆ ಗಿಡ ೪. ಹ ಕಂಗೊಂಗೆ ೫. 1 ಕಹಿ ದಸರಿ, ಸೀರಾಮೆಬಳ್ಳಿ ೪. ಹಂದಿಗೆಡ್ಡೆ, ವಾರಾಹಿಗಿಡ ೪. ಥ ಗರಗದಸೆ ಸೊಪ್ಪು ೨. 1 ಕಾಚಿ, ಗಣಿಕೆ.೨. 1) ಕಾಡು

ಸಬ್ಬಗಸಿಗೆ ೭. ೫ ಸಾರಣೆ ಗಿಡ, ಮುಳ್ಳ ಗಸೆ ೧೧. ೦ ಕಜೋರ ೫. 7 ಹಾಗಲ ೩. q ಪಡವಲ ೪.

ದ್ವಿತೀಯ ಕಾಂಡ ೬೧

ಕೂಶ್ಮಾಂಡಕ(ಸ್ತು) ಕರಾರು ೧ ರುರ್ಹಾರುಃ ಕರ್ಕಟಓ (ಸ್ತ್ರೀಯರೌ) 1b ಇಕ್ಸ್ಟ್ಟ್ವಾಕುಃ ಕಟುತುಂಬೀ (ಸ್ಯಾ) € ತ್ತುಂಬ್ಯುಲಾಬೂ (ಉಭೇ ಸಮೇ)! ೨೦೫ ಚಿತ್ರಾ ಗವಾಕ್ಷೀ ಗೋತುಂಬಾ 6 ವಿಶಾಲಾ (ತ್ರಿ)ಿಂದ್ರವಾರುಣೀ |”

ಅರ್ಕೋಫ್ನ್ನಃ ಸೂರಣಃ ಕಂದೋ 8 ಗಂಡೀರ (ಸ್ತು) ಸಮಷ್ಟಿಲಾ || ೨೦೬. ಕಲಂಬ್ಯುವೋದಕಾ [ತಕಿೀ] (ಹ್ರ್ರೀತು) ಮೂಲಕಂ ಹಿಮಮೋಚಿಕಾ |

ವಾಸ್ತುಕಂ (ಶಾಕಭೇದಾಃ ಸ್ಯುಃ) 1.ದೂರ್ವಾ (ತು) ಶತಪರ್ವ್ಹಿಕಾ | ೨೦೭ ಸಹಸ್ರವೀರ್ಯಾ ಭಾರ್ಗವ್‌ ರುಹಾ ನಂತಾ; (ಧೆ ಸಾ ಸಿತಾ) |

ಗೋಲೋವಿರಾ ಶತವೀರ್ಯಾ(ಚ) ಹ ಗಂಡಾಲೀ ಶಕುಲಾಕ್ಷಳಃ [| ||/ ೨೦೮

ಕುರುವಿಂದೋ ಮೇಘನಾಮಾ ಮುಸ್ತಾಮುಸ್ತಕ (ಮಸ್ರಿಯಾಂ) 1m

(ಸ್ಯಾತ್‌) ಭದ್ರಮುನ್ಮಕೋ ಗುಂದ್ರಾ ೫ ಚೂಡಾಲಾ ಚಕ್ರಲೋಚ್ಛಟಾಃ[0 ೨೦೯ ವಂಶೇ ತ್ರಕ್ಸಾರ ಕರ್ಮಾರ ತೃಚೆಸಾರ ತೃಣದ್ರೆಜಾಃ |

ಶತಪರ್ಹಾ ಯವಫಲೋ ವೇಣು ಮಸ್ತರ ತೇಜನಾಃ lp ೨೧೦ (ವೇಣವಃ) ಕೀಚಕಾ (ನ್ಹೇಸ್ಕು'ರೈೇಸ್ತನಂತ್ಯನಿಲೋದ್ಧತಾಃ) lq

aA gourd (Cucurbita agenaria) 2. b A kind of cucumber 2. c The bottle gourd (Cagenaria vulgaris) 2. d The sweet gourd2. e The plant Bryonia callosa 3. f The colocynth plant (Citrullus colocynthus) 2. g Any bulbous esculent root 3. AA medicinal plant (Solanum speciosum) 2: i Different kinds of vegeiables 5. j The grass Panicum daotylon 6. % The same witha white blossom 2. 1A creeyp- ing kind of the same 2 mA fragrant grass (Cyperus rotundus) 4. nA kind of thesame 2. oA knotty kind of the same 3. pA hollow kind of bamboo10. qgA bamboo which makes a hollow sound when the wind passes through it 1.

aಕುಂಬಳ೨. ಥಶಿಸೌತೆ೨. 0 ಕಹಿಸೋರೆ ೨. ಡೆಸೀಸೋರೆ ೨. ಅ ಬುಡುಮೆ ೩. Jf ಹಾವುಮೆಕ್ಕೆ ೨. £2 ಚೂರಣದ ಗಿಡ ೩. ಡಿ ಮೊಗಬಾಳೆ, ಮಂಗರವಳ್ಳಿ ೨. ; ಕೌಂಬು ಬಸಳೆ, ಗುಂಪು ಬಸಳ್ಳೆ ಮೂಲಂಗಿ, ಕೀರೆ, ಚಕ್ಕೋತ ಇವು ಐದೂ ಶಾಕಭೇದಗಳು. _ ಗರುಕ ಹುಲ್ಲು ೬. ಹ ಬಿಳಿಯ ಗರುಕೆ ೨೨. / ಬಳ್ಳಿ ಗರುಕೆ ೨. mm ಕೊನ್ನಾರಿಯ ಭೇದ, ಭದ್ರಮುಸ್ತೆ ೪. ೫ ಕೆಂಪುಭಾಯೆಯ ಕೊನ್ನಾರಿ ೨. ೧ ಒಂದು ಗಡ್ಡೆ ಯೊಳಗೆ ಹಲವು ಮೋಕೆ ಗಳುಳ್ಳ ಕೊನ್ನಾರಿ ಲಿ, p ಬಿದಿರು ೧೦. q ಗಾಳಿಯಿಂದ ಕೂಡಿ ಧ್ವನಿ ಬಾಡುವ ಬಿದಿರು ೧.

೭೨ ಅಮರೆಕೊೇಶ

ಗ್ರಂಥಿ (ರ್ನಾ) ಪರ್ವ ಪರುಷೀ 0 ಗುಂದ್ರಸ್ಕೇಜನಕಶ್ಶರಃ (lb ೨೧೧ ನಡ (ಸ್ತು) ಧಮನಃ ಪೋಟಗಳೋ ೭ (ಭೋ) ಕಾಶ (ಮಸ್ರ್ರಿಯಾಂ) ಇಕಸುಗಂಧಾ ಪೋಟಗಳಃ 4 (ಪುಂಭೂಮನಿತು) ಬಲ್ಲ ಜಾಃ le ೨೧೨

ರಸಾಲ ಇಕ್ಷು / (ಸ್ತದ್ಧೇದಾಃ) ಪುಂಡ್ರಕಾಂತಾರಕಾ(ದಯ) lg (ಸ್ಯಾ) ದ್ವೀರಣಂ ನೀರೆತರಂ ಡಿ [ತರುಃ] (ಮೂಲೇನ್ಕೋಲ) ಶೀರ (ಮಸ್ತಿ ಯಾಂ) ಅಭಯಂ Ms ನೇವ್ಯಮಮೃ ಣಾಳಂ ಜಲಾಶಯಂ |

ಲಾಮಜ್ಜಕಂ ಲಘುಲಯ ಮವದಾಹೇಷ್ಟ ಕಾಪಥೇ ॥] ೨೧೪ (ನಡಾದಯ) ಸ್ತೃಣಂ (ಗರ್ಮುಚ್ಛ್ಯ್ಯಾಮಾಕ ಪ್ರಮುಖಾ ಅಪಿ) |?

(ಅಸ್ತ್ರೀ) ಕುಶಂ ಕುಥೋ ದರ್ಭಃ ಪವಿತ್ರ ಹ (ಮಥ) ಕತ್ತೃಣಂ || ೨೧೨೫1 ಪೌರ ಸೌಗಂಧಿಕೆ ಧ್ಯಾಮ ದೇವ ಜಗ್ಗ ಕ ರೌಹಿಷಂ |/

ಛತಾ ್ರಾಕಿಚ್ಛತ್ರ ಪಾಲಘ್ನಾ 7೫ : ಮಾಲಾತ್ಸ ಣಕ ಭೂಸ್ಮ ಹ (7) ೨೧೬ ಶಷ್ಟಂ ಬಾಲತ್ಸಣಂ ೦ ಭಾಸ ಸೋ ಯವಸಂ p ತೃಣ Felis de lg

(ತ: ಣಾನಾಂ ಸಂಹತಿ) ಸ ಸ್ತೃಣ್ಯಾr ನಡ್ಯಾ (ತು 'ಡಸಂಹತಿನಿ (KY ೨೧೭

a The joints ೦೯ knots ina bamboo stem 3. bA kindof reed 3. 0 Another kind of reed 3. d The grass Saccharum sara 3. c The grass Saccharum cylindricum 1. f The sugar cane (Saccharum officinarum) 2. g Different varieties of sugar cane3. 1 ಓ grass used for thatching (Andropogon muricatum) 2. i Kus-kus (Andropogon) 10. j Grass, or any gramineous plant 1. k Sacrificial grass (Poa cynosuroides) 4. 1 Spice grass (Andropogon schoenanthus) 6. m A mushroom3. n A fragrant grass 2, 0 Young grass2. p Fodder grass 2. q Mixed grass2. rA bundle of grasl. sA bundle of reeds 1.

a ಗೆಣ್ಣು ೩. ಗಿ ಕಾಗೆ ಬಿದಿರು ೩. ೧೮ ಲಾಳ, ದೇವನಾಳ ೩. ಈ ಜಂಬು ಹುಲ್ಲು ೩. € ಕರಡಿ ಹುಲ್ಲು ೧. J ಕಬ್ಬಿನ ಹೆಸರು.೨. ೮೪ ಪಟಾಪಟ, ರಸ ದಾಳಿ ಮುಂತಾದ ಕಬ್ಬ ನ ಭೇದಗಳು೩. ಹಿ ಲಾಮಂಚ ೨. /ಲಾಮಂಚದ ಬೇರು ೧೦. ) ನಡರಬ್ಬ ಮೊದಲುಗೊಂಡು ಇದುವರೆಗೂ ಹೇಳಲ್ಲ ಟ್ರಿ ನವಣೆ, ಸಾಮೆ, ಜಟ ಎಲ್ಲು ಸ ಥಾನ್ಯಗಳಿಗೂ ತೃಣ ಎಂದು ಹೆಸರು ೧. ಲ್ಯ Re 7 ಕಾಚಿ ಹುಲು, ಗಂಜಣಿಗೆ ಹುಲ್ಲು ೬. 7?? ಛತ್ರಾಕಾರವಾದ ಹುಲ್ಲು ೩.

71 ಮಾರವಳಿ ಹುಲ್ಲು ಕಾದಂಬೆ ಹುಲ್ಲು. 0 ಎಳೆಯ ಹುಲ್ಲು ೨. p ಪಶು ಗಳು ತಿನ್ನತಕ್ಕ ಹುಲ್ಲು ತವಸದ ಹುಲ್ಲು ೨. ೯ ಬೆರಕೆ ಹುಲ್ಲು.೨. » ಹುಲ್ಲು

ರಾಶಿ ೧. 8 ಲಾಳದ ರಾಶಿ ೧,

ದ್ವಿತೀಯ ಕಾಂಡ ಶಿಷ್ಠಿ

ತ್ರ ೧ರಾಜಾಶ್ಟಯಸ್ತಾಳೋ 4 ನಾಳಿಕೇರ(ಸ್ಥು)ಲಾಂಗಲೀ Ip

ಘೋಂಟಾ (ತು) ಪೂಗಃ ಕ್ರಮುಕೋ ಗುವಾಕಃ ಖಪುರೋ ೭ (5ಸ್ಕೆತು॥ ೨೧೮

ಫಲ) ಮುಡ್ಕೇಗ 0 (ಮೇತೇಚ ಹಿಂತಾಲಸಹಿತಾಸ್ತ್ರಯಃ) |

ಖರ್ಜೂರಃ ಕೇತಕೀ ತಾಳೀ ಖರ್ಜೂರೀ (ಚ) ತೃಣದ್ರುಮಾಃ॥ ಆ 5೧೯ | ಇತಿ ವನೌಷಧಿವರ್ಗಃ ||

V. ಸಿಂಹಾದಿನರ್ಗ---51117೯411.1741೫೮ಓ& ಸಿಂಹೋ ಮ್ವಗೇಂದ್ರಃ ಪಂಚಾಸ್ಯೋ ಹರ್ಯಕ್ಷಃ ಕೇಸರೀ ಹರಿಃ।

ಕಂಠೀರವೋ ಗಜರಿಪುಃ ನಿಂಗದ ಷ್ಟಿಮಣ್ಯಗಾಧಿಪ sll Ff ೨೨೦ ಪುಂಡರೀಕಃ ಪಂಚನಖ ಶ್ಚಿತ್ರಕಾಯ ಮೃಗದ್ದಿಷ್‌ | ಶಾರ್ದೂಲ ದ್ಲೀಹಿನೌ ವ್ಯಾಘ್ರ 8 ತರಕು (ಸ್ತು) ಮೃಗಾದನಃ lp ೨.೨೫೧

ವೆರಾಹೆ ಸ್ಫೂಕರೋ ಘೃಷ್ಟಿಃ ಕೋಲಃ ಪೋತ್ರೀ ಕೆರಿಃ ಕಂ | ದಂಪ್ರೀ ಘೋಣೀ ಸ್ಪಬ್ದ್ಬರೋಮಾ ಕ್ರೋಡೋ ಭೂದಾರ (ಇತ್ಯಪಿ) (1 ೨೨೨ ಕಪಿ ಪ್ಲವಂಗ ಪ್ಲವಗ ಶಾಖಾಮೃಗ ವಲೀಮುಖಾಃ |

ಮರ್ಕಟೋ ವಾನರಃ ಕೇಶೋ ವನೌಕಾ / (ಅಥ) ಭಲುಕೇ ॥ _೨_೨೭ ಯಕ್ಚ್ಪಾ! ಚ್ಛ ಭಲ್ಲಭಲ್ಲೂಕಾ ಹ ಗಂಡಕೇ ಖಡ್ಲ ಖಡ್ಲಿ ನೌ 1/ ಲುಲಾಯೋ ಮಹಿಷಸೋ ವಾಹದ್ವಿಷ ತ್ಯಾಸರಸ್ಥೆ'ರಿಭಾಃ lyn ೨.೨೪

RPO SED SS A A ಗಾನಾ ಅಲಂ ನಾನಾ ರಾ ಅಟ ಚಚ ಕಾಡಾ ರಾಡು ಎರಾ ————— ಸು ಅಎಂ"್ಳಗಇಉ ಟಾ ಹಾಕ ಇ ಅ

EE ರಾ

a The palmyra palm (Borassus fabelliformis) 2. b The cocoanut palm (Cocus nucifera) 2 c The areca palm (Areca catechu) 5. d The areca nutl. e The marshy date tree], the date tree Phoenix sylvestris 1, the tree Pandanus odor atissimus 1, the tree Corypha taliera, Rox. 1, the toddy date treel. flLion 10. 818180: 7. 13137600೧೩ 2. iBoar 12. 7 Monkey 9. ಹ ೫30೩: 4. 1 Rhinoceros 3. m Male buffalo 5.

a ತಾಳೆಮರ ೨. ಥಿ ತೆಂಗಿನಮರ ೨. 0 ಅಡಕೆ ಮರ ೫. ಡೆ ಅಡಕೆ ಕಾಯಿ ೧. ಆ ಕಿರುತಾಳೆ, ತೆಂಗು, ಅಡಕೆ, ಖರ್ಜೂರ, ಕೇದಗೆ, ಓಲೆ ಈ ಚಲ್ಲು ಇವು ತೃಣ ವೃಕ್ಷಗಳು. 7 ಸಿಂಹ೧೦. 89 ಹುಲಿ ೩. % ಶಿವಂಗಿ.೨. 1 ಹಂದಿ ೧೨. 7 ಕೋತಿ ೯. ಹ ಕರಡಿ ೪. | ಗೇಂಡಾಮೃಗ ೩ m ಕಾಡುಕೋಣ ೫,

೩೪ ಅಮರೆಕೊ ೀಶ

(ಸ್ತ್ರಿಯಾಂ) ಶಿವಾ ಭೂರಿ ಮಾಯು ಗೋಮಾಯು ಮೃಗಢೂರ್ಮಕಾಃ |

ಶ್ಚ ಗಾಲ ವಂಚಕ ಕೊ (ಷ್ಟು, ಫೇರು ವೇರವ ಜಂಬತಿಕಾಃ !೧ ೨.೨89 6 ಮಾರ್ಜಾರಃ ಹ ಪ್ಸಷದಂಶಕ ಆಖುಬುಕ್‌ |) (ತ್ರಯೋ) ಗೌಥೇರ ಗೌಧಾರ ಗೌಧೇಯಾ (ಗೋಧಿಕಾತ್ಮಜೇ) (Ve ೨.೨೬.

ಶ್ವಾವ(ತ್ತು) ಶಲ್ಯ ಣಿ (ಸ್ಮಲ್ಲೋಮ್ತಿ) ಶಲಲೀ ಶಲಲಂ ಶಲಂ le

ವಾತಪ್ರಮಾ ರ್ವಾ ತಮ ಗೂ] ಕೋಕ(ಸ್ತಿ ೮) ಹಾಮ್ಸ ಗೋ ವೃಕಃ lg ೬೨.೨೭. ಮೃ ಗ್ಗೆ ಹುರಂಗ ವಾತಾಯು ಹರಿಣ್ಟಾಜಿನಯೋನರ 4 |p

ಎಣೇಯೆ (ಮೇಣ್ಯಾಶ್ಚರ್ಮಾದ್ಯ ಮೇಣ) ಸ್ಕಣ (ಮುಭೇ ತ್ರಿಷು)॥ಣ ೨೨೮ ಹದಳೀ ಕಂದಳೀ ಚೀನ ಶ್ಚ ಎ ಯಕ (ವಪಿ) |

ಸಮೂರು (ಶ್ರ ತಿಹರಿಣಾ | ಅವಾ ಅಚನಯೋನಯಗಿ [| J ೨.೨೯ ಕೃಷ್ಣ ಸಾರ ರುರು ನ್ಯಂಕು ರೆಂಕು ಶಂಬರ ರೌಹಿಷಾಃ |

ಗೋಕರ್ಣ ಪೃಷತ್ನೆ (ಕರ್ಶ್ಯು ರೋಹಿತಾ ಹ ಶ್ಚಮರೋ (ಮೃಗಾಃ) | ೨೭.೦ ಗಂಧೆರ್ರ ಶ | ರಛಥೋರಾಮ ಸ್ಪ ಯಮರೋಗವಯಶ್ಪ; ಶಃ |

(ಇತ್ಯಾದಯೋ ಮೃ We ದ್ಯಾ ಗವಾದ್ಯಾನಿ ಪ ಪಶು ಜಾತಯಃ / ೨೧

ಉಂದುರು ರ್ಮೂಷಿಕೋ(ಮ್ಯಾ)ಿಯು m ರ್ಗಿರಿಕಾ ಬಾಲಮೂಷಿಕಾ |?) ಚುಂಚುಂದರೀ ಗಂಧಮೂಹೀ ೦ ದೀರ್ಥದೇಹೀ (ತು) ಮೂಷಿಕಾ |! ೧ ೨೩೨

a Juckal 10. bCats5. clIguana3. ಊಂ Porcupine. e Quills cf the porcupine 3. fA swift antelope 2. 8 Wolf3. hDeerS i Any product—of the she-antelope 1, of the he- antelope, (as flesh, skin, horns, ೮1೦.) 1. j Various kinds of deer. & Different kinds of antelopes. 1 General name fora beast. m Rat 3. n Mouse 2. ೦ A kind of mouse 2. p Bandicoot or pig-rat (Mus glganteus) 2.

a ನರಿ ೧೦. 0 ಬೆಕ್ಳು ೫. ೧(ಉಡ ೩. d ಮುಳ್ಳು ಹಂದಿ ೨. e ಮುಳ್ಳು ಹೆಂದಿಯ ಮುಳ್ಳು ೩. 8 ವಾಯು ಮೃಗ, ಗಾಳಿಗೆದುರಾಗಿ ನಡೆ ಯುವ ಸ ಸ್ವಭಾವವುಳ್ಳ ದ್ದು ೨. 8 ತೋಳ ೩. h ಜಿಂಕೆ ೫. f ಹೆಣ್ಣು ಟಟ ಚರ್ಮ ಈ 0 ಕುತ ೧, ಗಂಡು ಜಿಂಕೆಯ ಚರ್ಮ ಮುಂತಾದುವು ೧. 7 ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ. ಚರ್ಮವುಳ್ಳ ಜಿಂಕೆಯ ಭೇದಗಳು. ಹ ಸಾರಗದ ಚೇದಗಳು. 7 ಚರಿ ಮೃಗ, ಕಡವೆ, ಎಂಬು ಕಾಲುಗಳಿಂದಲೂ ಎರಡು ತಲೆಗಳಿಂದಲೂ ಕೂಡಿ ಸಿಂಹವನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಮೃಗ, ಕತ್ತೆ ಕಿರುಬ, ದೊಡ್ಡ ಜಾತಿಯ ಚಮರಿ, ಕಾಡುಹಸ್ಕು ಮೊಲ, ಇವು ಮುಂತಾಗಿ ಸಿಂಕ್‌ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಗೂ ಮುಂದೆ «ಹೇಳುವ ಗೋವು ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಗೂ ಪಶು ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಹೆಸರು. 7 ಇಲಿ ೩. n ಚಿಟ್ಟಲಿ ೨... ೦ ಮೂಗಿಲಿ ೨. 7 ಹೆಗ್ಗಣ ಸ

ದ್ದಿತೀಯ ಕಾಂಡ ೭೫

ಸರಚಿಃ ಕೃ ಕಲಾಸ ಸ್ಟಾ) 4 ನ್ಮುಸಲೀ ಗೃಹೆಗೋಧಿಕಾ lb ಲೂತಾ(ಸ್ಟೀ) ತಂತುವಾಯೋರ್ಣನಾಭ ಮರ್ಕಟಕಾ (ಸಮಾ) le ೨೨೩೩. ನೀಲಂಗು (ಸ್ತು) ಕೈಮಿಃ ಡೆ ಕರ್ಣಜಲೂಕಾ ಶತಪದ್ಯು(ಭೇ) !ಅ

ವೃಶ್ಚಿಕಶ್ಯೂಕಕೀಟ(ಸ್ಸಾ) ದಳಿ ದ್ರೋಣೌ್‌(ತು) ವೃಶ್ಚಿಕೇ lg ೨೩೪ ಪಾರಾವತಃ ಕಲರವಃ ಕಪೋತೋ(ಥ?) ಡ ಶಶಾದನಃ |

ಹತ್ರೀ ಶ್ಯೇನ / ಉಲೂಕ (ಸ್ತು) ವಾಯಸಾರಾತಿವೇಚಕ್‌ಾ ॥ ೨೩೨% ವ್ಯಾಘ್ರಾಟಿ (ಸ್ತು) ಭರದ್ವಾಜಃ ಹ ಖಂಜರೀಟ (ಸ್ತು) ಖಂಜನಃ |] ಲೋಹಪೃಷ್ಠ(ಸ್ತು) ಕಂಕ(ಸ್ಟ್ಯಾ 71 ದಥೆ) ಚಾಷಃ ಕಿಕೀದಿವಿಃ lr ೨೩.೬.

ಕಳಿಂಗ ಭೃಂಗ ಧೂಮ್ಯಾಟಾ ೦ (ಅಧೆ ಸ್ಯಾ) ಚ್ಛತಪತ್ರಕಃ ದಾರ್ವಾಘಾಟೋ p (ಧ)ಸಾರಂಗಃ ಸ್ತೋಕಕಶ್ರಾತಕ (ಸ್ಪಮಾಃ) [| ೨೩೩

ಕ್ರಕವಾಕು ಸ್ತಾಮೃ ಚೂಡಃ ಕುಕ್ತುಟಿಶ್ಚರಣಾಯುಧೆಃ | ye

ಚಟಕ; ಕಲವಿಂಕ(ಸ್ಟಾ ತ್ತಸ್ಯ ಸ್ರೀ) ಚಟಕಾ (ತಯೋಃ) (| ಲ್‌ (ಪುಮಪತ್ಯೇ) ಚಾಟಕ್ಸೆರ (ಸ್ತ್ಯ್ಯಪತ್ಯೇ) ಚಟಕ್ಸೆ (ವ ಸಾ) | ಕರ್ಕ್ಶರೇಟುಃ ಕರೇಟುಃ (ಸ್ಯಾ) ಃ ತ್ಸ ಕಣಕ್ರ್ರಕರೌ (ಸವಕೌ) lu. ೨೭3೯೫

a The gecko (Lacerta gecko) 2. b House-lizard 2. c Spider 4. d Insect, worm, animalcule 2. e Centipede 2. f Insects having stings 2. 8 Scorpion3. 1೫12೦೪೮ ೦೫ ೧18೦೫ 3. 1 Hawk or falcon 3. jOwl3. KA black long-tailed bird, the king-crow 2. 1Wagtail2. mHeron2. nJay2. oTbhe fork-tailed shrike (Lanius coerulescens) 3. p Wood pecker 2. gq The chataka bird (Cuculus melanolcucus) 3. r A cock, a fowl in general 4. s Cock-sparrow 2, hen-sparrow 1, young cock-sparrow 1, young hen-sparrow 1. 1 Crane 2. uAkind of partridge (Perdix sylvatica) 2.

a ವೋತಿಕ್ಯಾತ ೨. ಥಿ ಹೆಲ್ಲಿ೨. ಂಜಾಡಳ. ಡೆಹುಳ.೨. 9 ಜರಿ ೨. ಕಣಜ ಮುಂತಾದ ಮುಳ್ಳಿ ರುವ ಹುಳ ೨. ಅ ಹೇಳು ೩. % ವಾರಿ ವಾಳ ೩. 8 ಗಿಡಗ ೩. 7 ಗೂಬೆ ೩. ಹ ಭರದ್ವಾಜ ಹೆಕ್ಕಿ ೨. 1 ಶಾಡಿಗೆ ಸೊಗಸಿನ ಹೆಕ್ಳೈ ೨, ೫m ರಣಹೆದ್ದು ೨. 7೫) ಹಂಗನ ಹಕ್ಕಿ ೨. 0೦ ಹೊಳೆ ಯೊಳಗಾಡುವ ಕುಕ್ಕಟಿಯೆಂಬ ಹಕ್ಕಿ ೩. ಮರಕುಟಿಗ ೨. q ಮಳೆ ಗುಟುಕಿನ ಹಕ್ಕಿ ೩. 7 ಕೋಳಿ ೪. 6 ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿ ೨, ಹೆಣ್ಣು ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿ ಣ್ಕ ಗುಬ ಚಯ ಗಂಡು ಮರಿ ೧, ಗುಬಚೆ, ಯ ಹೆಣು ಮರಿ ೧. 1 ದೊಡ ಜಾತಿಯ

ಬಿ ಇ ಬಿ ಒಡ ೧ ರಾ

ಕೊಕ್ಕರೆ ೨. 1 ಕಬ್ಬಕ್ಕೈ ೨.

೭೬ ಅಮರೆಕೋ ಶಶ

ವನಪ್ರಿಯಃ ಪರಭ್ಛತಃ ಕೋಕಿಲಃ ಪಿಕ (ಇತ್ವವಿ) la

ಕಾಕ(ತು) ಕರಟಾರಿಷ್ಟ ಬಲಿಪುಷ್ಯ ಸಕೃತ್ರ್ರಜಾ ೪ || ೨೪೦ ಧ್ಯಾಂಕ್ಲಾತ್ಮಘೋಷ ಪ ಪರ ಸಾ (ಅಪಿ) |

ಚೆರಜೇವೀ( ಚೆ ಸ )ಕವೈಷ್ಟಿ ರ್ಮ್‌; ಕಳಿಃ ಪಿಕವರ್ದೆನಃ 10 ೨೪೧

ದ್ರೋಣಕಾಕ(ಸ್ಸು) ಹೌಕೋಲೋ Cc Bp ಕಾಲಕಂಟಕಃ 1d ಆತಾಯಿ ಚಿಲ್ಲ್‌ € ದಾಕಾ ನಾಯ್ಯ ಗ ಗಥ ಸ್ಪ ಕೇರ ಶಂಕೌ (ಸವರೌ) lg ೨೪.೨

ಕ್ರುಬ್‌ಕ್‌್‌್ರ್‌೦ಂಚೋ % (ಧೆ) ಬಕಃ ಕಹ್ವೆಃ [ ಪುಷ್ಟರಾಹ್ವ್‌ (ಸ್ತು) ಸಾರಸಃ 1

ತಫೋಕತ್ತ ಶೈಕೃಶ್ಚಕ್ರವಾ ಕೋ ರಧಾಂಗ್ಯಾಕ್ಟ್‌ಯ ನಾಮಕ) hk ೨ಿ೪ಪ್ಲಿ ಕಾದಂಬಃ ಕಲಹೆಂನಸ(ಸ್ಟ್ಯಾ) 1 ದುತ್ಫ್ಯೋಶ ಕುರರೌ (ಸಮೌ) 1 ಹೆಂಸಾ(ಸ್ಸು ) ಶ್ತ ಶ್ರೇತಗರುತಶ ಶೃಕ್ರ್ರಾಂಗಾ ₹ ಮಾನಸೌಕಸಃ ln ೨೪೪

ರಾಜಹಂಸಾ ಸು ತೇ ಚು ಚರಣೈರ್ಲೊಹಿತೈಸ್ಸಿತಾ2) !0 (ಮಲಿನೈ) ರ್ಮಲ್ಲಿಕಾಕ್ಟ ಸ್ತೇ) p ಧಾರ್ತರಾಷ್ಟ್ರಾ (ಸ್ಕಿ ತೇತರ್ನೆಃ) [0 ೨೪ ಶರಾರಿ ರಾಟರಾತಿ(ಶ್ಚ) 7 ಬಲಾಕಾ ಬಿಸಕಂರಿಕಾ 15 7

ಒಂ

a The Indian cuckoo (Cuculus indicus) 4. b Crow 14. c Raven 2. d Gallinule, water-hen or coot 2. e Wild turkey 2. fKte2. ¢Parrot2. hAkindof heron or ೦೮೫1೦೪7] 2. {iA Kind of crane (Ardea nivea) or perhaps the booby, ೩ kind of pelican 2. J} The Indian crane or cyrus (Ardea sibirica) 2. k The ruddy goose (Anas casarca) 4. 1A kind of duck or 8೦೦5೮, perhaps the teal or drake 2. m Osprey 2. nA goose, gander, swan. phoenicopteros 4. ೦ A white goose with red legs and bill, a flamingo 1. pA gannet or kind of goose with brown legs and bili 1. 05 .ಓ goosewith black legs and blll. r The bird Turdus ginginianas 3. 5 A kind of crane or curlew 2.

೧ ಕೋಗಿಲೆ ೪. ಗಿ ಕಾಗೆ ೧೪. ೧ ದೊಡ್ಡ ಜಾತಿಯ ಕಾಗೆ, ಹೊಲೆ ಕಾಗೆ ೨. ಡೆ ನೀರುಕೋಳಿ, ಕೆಲವರು ನೀರುಕಾಗೆಯೆನ್ನುವರು ೨. ಅ ಮುಂಡು ಮುಳಕನ ಹಕ್ಕಿ ೨. "ಹದ್ದು ೨. 8 ಗಿಳಿ೨. ಡಿ ಥೀರುಕೊಕ್ಟರೆ ೨. i ಕೊಕ್ಳರೆ ೨. ನೀರು ಹೆಕ್ಸಿ ತಾವರೆಹಕ್ಕಿ ೨. % ಚಕ್ರವಾಕ ಪಶ್ತಿಳ 1 ದೊಡ್ಡ ಜಾತಿಯ ಹಂಸ.೨. 7? ಕುರುವ ಹಕ್ಕಿ ೨. 7) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಂಸ ಪಕ್ಷಿಯ ಹೆಸರು ೪. ೦ ಕೆಂಮಾದ ಕಾಲುಗಳೂ ಕೊಕ್ಳೂ ವುಳ್ಳ ಬಿಳಿಯ ಹೆಂಸ ೧. 0 ಮಲಿನವಾದ ಕಾಲೂ ಕೂಕ್ಳೂ ವುಳ್ಳ ಹೆಂಸ ೧. 1 ಕಪ್ಪಾದ ಕಾಲೂ

ಕೊಕ್ಳೂವುಳ್ಳ ಹೆಂಸ ೧. ಸರಕುಬ್ದ ಹಕ್ಕ ೩. 5 ಬೆಳ್ಳಕ್ಕಿ ೨.

ದ್ವಿತೀ ಲೆಂ೯೪ಂೆ ೩೬

(ಹಂಸಸ್ಯ ಯೋಷಿ) ದ್ವರಟಾ ೩ (ಸಾರಸಸ್ಯತು) ಲಕ್ಷ್ಮಣಾ (ಶಿ ೨೪೬. ಜತುಕ್ಟಾಜಿನಪತ್ರಾ (ಸ್ಟಾ) ೭ ತ್ರರೋಷ್ಟ್ವೀ ತೈಲವಾಯಿಕಾ ಣಿ ಚರ್ಕಣಾ ಮಕ್ತಿಕಾ ನೀಲಾ [ಲೀ] 6 ಸರಘಾ ಮಧುಮಕ್ಷೌಕಾ 17" ೨೪೭.

ಪತಂಗಿಕಾ ಪುತ್ಮಿಕಾ (ಸ್ಕಾ) 2 ದ್ಹಂಶ(ಸ್ತು) ವನಮಶ್ತಿಕಾ ಚ) ದಂಶೀ (ತಜ್ಜಾತಿರಲ್ಪಾಸ್ಯಾ) / ದ್ದಂಡೋಲೀ ವರಟಾ (ದ್ವಯೋಃ) 1/7. ೨೪೮ ಭ್ರೃಂಗಾರೀ ಚೀರಿಕಾ ಚೀರೀ ಮಿಲ್ಲಿಕ(ಚ ಸಮಾ ಇಮಾಃ) !%

(ಸವತ) ಪತಂಗ ಶಲಭೌ / ಖಡ್ಯೋತೋ ಜ್ಯೋತಿರಿಂಗಣಃ 1 ೨೪೯ ಮಧುವ್ರತೋ ಮಧುಕರೋ ಮಧುಲಿಣ್ಮಢು ವಾಳಿನಃ |

ದ್ಲಿರೇವ ಪುಷ್ಪಲಿಡ್ಸ್ಟಂಗ ಷಬಟೈದ ಭ್ರಮರಾಳಯಃ | ೨೫೦ ಇಂದಿಂದಿರಶ್ಶಂಚರೀಕೋ ರೋಲಂಬೋ ಬಂಭರ (ಶ್ರ ಸಃ) [72

ಮಯೂರೋ ಬರ್ಶಿಣೋ ಬರ್ಜೀ ನೀಲಕಂರೋ ಭುಜಂಗಭಬುಕ್‌ [| ೨೫೧

ಶಿಖಾವಳ ಶ್ರಿ ಖೀ ತೇ ಮೇಘನಾದಾನುಲಾನ್ಯೆ (ಹಿ) ೧ ಕೇಕಾ (ವಾಣೀ ಮಯೂರಸ್ಯ) /p (ಸವಂ್‌್‌) ಚಂದ್ರಕ ಮೇಚಕೌ lg ೨೫.೨ ಶಿಖಾ ಚೂಡಾ / ಶಿಖಂಡ(ನ್ಸು) ಪಿಂಛಬರ್ಹೇ (ನಪುಂಸಕೆಲ) |

ಖಗೇ ವಿಹಂಗ ವಿಹೆಗ ವಿಹೆಂಗಮ ವಿಹಾಯಸಃ 1 ೨೫೩ ಶಕುಂತ ಪಕ್ಷಿ ಶಕುನಿ ಶಕುಂತ ಶಕುನ ದ್ವಿಜಾಃ | ಪತತ್ರಿ ಪತ್ರಿ ವತಗ ವತತ್ರತ್ರರಧಾಂಡಜಾಃ | ೨೨1೪

ನಗೌಕೋ ವಾಜಿ ವಕಿರವಿ ವಿಷ್ಟಿರ ಪತತ್ರಯಃ

—— i ದ ರಾ ಸಿ ಹಾ ಪಾರಿವಾಳ: ಡ್‌

aA female swanl. b The female of the Indian crane 1. c A bat 2. 1 A cockroach 2. e A fly 2. f Honeybee 2. gAkindofbee2. hAgadfy2. iAnother kind of the same 1. jWasp2. 'kAkindofcrickett4. {A small grasshopper 2. mA fie-fy2. nBeel1S.oPeaccck9. p The cry of the peacock 1. Gg The eyes ina peacock’s 1೭18೨. r A peaccck’screst2. sA peacock’s tail 3.

a ಹೆಣ್ಣ ೦ ಣಃ bp ಹೆಣ್ಣು ಜಾವರೆ ಹಕ್ಕಿ ಇ. ೧ ಕಹಟ ಹಕ್ಕಿ ೨. 4 ಹೊಡೆ ಮೂಗು ಹೆಕ್ಕಿ ಜಿರ್ಲೆ ೨. 0 ನೊಣ ೨. ಜೇನು ನೊ ೨. 8 ಹೆಣ್ಣು ವತಂಗದ ಹುಳ ೨. 1/1 ಕಾಹು ಮೊಣ ೨. ] ಸಣ್ಣಜಾತಿಯ ಹಾಡು ನೊಣ ೧. 7 ಕಣಜದ ಹುಳ ೨. ಹ ಜೀರುಂಡೆ ೪. 1 ಪತಂಗದ ಹುಳ, ವಮಿಡಿತೆಗೂ ಹೆಸರು ೨. ಗಣ ಮಿಂಂಚಂಹುಳ ೨. 7? ತುಂಬೈ ಭ್ರಮರ ೧೫. ೦ ನವಿಲು ೯. p ನವಿಲ ಕೂಗು ೧ ಇ ನವಿಲುಗರಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಕಣ್ಣು ೨,

7” ನವಿಲ ಜುಟ್ಟು ೨... €ಳ ನವಿಲ ಪುಕ್ಕ ನ

ಅವಂರೆಕೋಶ

೭೮

ನೀಡೋದ್ಸವಾ ಗರುತ್ಮಂತಃ ಪಿಶ್ಸಂತೋ ನಭಸಂಗಮಾಃ la -೨181 (ತೇಷಾಂ ವಿಶೇಷಾ) ಹಾರೀತೋ ಮದ್ದು ಃ ಕಾರಂಡವಃ ಪ್ಲವಃ |

ತಿತ್ತಿರಿಃ ಕುಕ್ಕು ಭೋ ಲಾವೋ ಜೀವಂಜೀವಶ್ಚ ಕೋರಕಃ I ೨೫೬ ತೋಯಸ್ಠಿ, ಕಷಿ ಇ ಭಕೋ ವರ್ತಕೋ ವತಿನೆಕ[(ದೆಯಿ Ip

ಗರುತ್ತಕ್ರ, ಚ್ಛದಾ ನ ವತ್ರಂ ಪತತ್ರ್ಯಂ (ಚ) ತಮೂರುಹೆಂ [೧ ೨೫ (ಸಿ ನಿ ಪಠತಿ: ಪಕ ಮೂಲಂ d | ಚಂಚುಸ್ಟೊ (ಟ (ರುಭೇ ಸ್ತೀಯರ”) 1e ಪ್ರಡೀನೊ (ಡ್ಲೀ ic (ನ್ಯೇತಾಃ ಖಗಗತಿಕ್ರಿಯಾ 8) ರ್ವ ೨೫೮ ವೇಶೀಕೋತೋ (ದ್ವಿಹೀನೇ)ಂಡಂ 8 ಕುಲಾಯೋ ನೀಡ (ಮಸ್ತಿಯಾಂ) !/ ನೋತಃ ಪಾಕೋರ್ಭಕೋ ಡಿಂಭಃ ಪೃಧುಕ ಶ್ಶಾಬಕ ಶ್ರಿ ಶುಃ lj ೨ಾೇ೯ (ಸ್ಪಿೀೀಪುಂನ್‌್‌) ಮಿಧುನಂ ದ್ರಂದ್ವಂ J ಯುಗ್ಮಂ(ತು) ಯುಗಳಂ ಯುಗಂ | ಸಮೂಹ್‌ ನಿವಹೆ ವ್ಯೂಹ ಸಂದೋಹೆ ವಿಸರವೃಜಾಃ [| ೨೬.೦ ಸ್ಫ್ಕೋವಕೌಘ ನಿಕರ ವ್ರಾತ ವಾರಸಂಘಾತ ಸಂಚಯಾಃ

ಸಮುದಾಯ ಸ ಸ ಮುಡೆಯ ಸೆ ನ್ಸಮವಾಯಶ್ಚ ಯೋ ಗಣಃ | ೨೬೧ (ಸ್ತ್ರಿಯಾಂತು) "ಸಂಹತಿಬ್ಬ ಖಿ ನಿಕುರುಂಬಂ ಕದಂಬಕಂ |

ಪೂಗೋ ವಿತಾನಂ ವ್ರಕರೋ ಮಂಡಲಂ ಚಕ್ರವಾಳಕಂ [ ೨೬.೨

ಪಟಲಂ ವೇಚಿಕಾ(ಸ್ತ್ರೀಸ್ಯಾ)ಚ್ಛ್ಚಕೃಂ ಜಾತಂ(ಚ) ಜಾಲಕಂ J (ಬೃ ೦ದಭೇದಾಃ) (ಸಮ್ಮೆ) ರ್ವ ರುರ್ಗಃ ೫ ಸಂಘನಾರ್‌ (ತು ಜಂತುಭಿ8) [lp ೨೬೨೩ ಪಾರು 1) ಕುಲಂ ೦ ಜಟ. (ತಿರಶ್ಪ್ಯಾ ೦ ವುನ 0899) ) Pp

ತಾರಾ ಪಾರ ರಾರಾ ಜಾ... ... ತಾರಾಂ ದೂರಾ ದಡ ತಾತಾರ್‌ ಆರಾ ಜಾಫರ ರಾಷ್‌ ಯ

a Bird 27. b Different kinds of birds. c Wings 6. dThe rootofawing2 ಆ 83೧೦೩೬ 2. f Flying forward 1, Flying upl, Flying together 1. gEggs3. haNest2. iThe young of any animal 7 |} Pairing 2 & Pair or couple 3. 1 Any collection, ೩5 ೩ group, flock, crowd, multitude, heap, etc.,32. mA class, a rauititude of similar things 1. nAn assembly of animals 2. ೦ An essembly of homogeneous animals 1. p An assembly of birds, beasts 1.

a ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹತ್ತಿಯ ಹೆಸರು ೨೬. b ಹ್ಹಿ ಜಾತಿ ವಿಶೇಷಗಳು

ಲ ರೆಕ್ಸೈ ೬. 4 ರೆಕ್ಕಯ ಬುಡ ೨. ಆ ಕೂಕ್ತು ೨. _ ಪಕ್ಷಿಯ ಗಮನ. Si ೩. £ ಮೊಟ್ಟೆ, a. / ಪಕ್ಷಿಗಳ ಗೂಡು ೨. 1 ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾ ಜಳ ಮರಿಗಳ ೭. 7 ಹೆಣ್ಣು ರ್ಗಹುಗಳ ಜೊತೆ ೨. 1. ಇತರ ಎ "ಜೂತೆ 2 1 ಗುಂಪು ೩೨. 77] ಸಮಾನವನ್ಮ್ನ್ಮು ಗಳ ಗುಂಪು ೧. n ಶಿರ್ಯಗ್ಹಂತುಗಳ ಗುಂವು ೨. ೦ ತಿರ್ಯಗ್ನ ಗ ೦ತುಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾನಜಾತಿಯ ಜಂತು ಗಳ ಗುಂಪುಣ ಗಿ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಬಟ್ಸ್‌ ಉಳಿದ. ಜಂತುಗಳ ಗುಂಪು ೧:

ದ್ವಿತೀಯ ಕಾಂಡ ೭೯

(ಪಶೂನಾಂ) ನಮಜೋs ೩ (ನ್ಯೇಷಾಂ) ಸಮಾಜೋ ಥಿ (ಧೆ ಸಧರ್ಮಿಣಾಂ [| ಸ್ಕಾ) ನ್ತಿಕಾಯಃ ಪುಂಜರಾಶೀ ಉತ್ಪರಃ ಜೊ (ಮಸ್ಟಿ ಯಾಂ) le

ಕಾಪೋತ ಶೌಕ ಮಾಯೂರ ತೈತ್ತಿರಾದೀನಿ (ತದ್ದಣೆಲ) Id _೨೬.೫1 (ಗೃಹಾಸಕ್ತಾಃ ಪಕ್ತಿಮೃಗಾ) ಶೇಕ (ನ್ಯು)ರ್ಗೃಹ್ಯಕ್ನಾಶ್ಚ ತೆಲ

| ಇತಿ ಸಿಂಹಾದಿವರ್ಗಃ [|

VI. ಮನುಷ್ಕವರ್ಗ-ಖMANUSHYA-VARGA.

ಮನುಷ್ಯಾ ಮಾನುಷಾ ಮರ್ತ್ಯಾ ಮನುಜಾ ಮಾನವಾ ನರಾಃ | ೨೬೬ (ಸ್ಫುಃ) ಪುಮಾಂಸಃ ಪಂಚಜನಾಃ ವುರುಷಾಃ ಪೂರುಷಾ ನರಃ |"

ಸ್ತ್ರೀ ಯೋಷಿ ದಬಲಾ ಯೋಷಾ ನಾರೀ ಸೀಮಂತಿನೀ ವಧೂಃ | ೨೬೭ ಪ್ರತೀಪದರ್ಶಿನೀ ಮಾಮಾ ವನಿತಾ ಮಹಿಳಾ (ತಧಾ) |

(ವಿಶೇಷಾಸ್ತ್ರ್ವಂ) ಗನಾ ಭೀರೂಃ ಕಾಮಿನೀ ವಾಮಲೋಚನಾ [| ೨೬೮ ಪ್ರಮದಾ ಮಾನಿನೀ ಕಾಂತಾ ಲಲನಾ (ಚ) ನಿತಂಬಿನೀ |

ಸುಂದರೀ ರಮಣೀ ರಾಮಾ ಕೋವನಾ (ಸೈವ) ಭಾಮಿನೀ [| ೨೬೯

ವರಾರೋಹಾ ಮತ್ತ ಕಾಶಿನ್ಬುತ್ತಮಾ ವರವರ್ಣಿನೀ 12 (ಕೃತಾಭಿವೇಕಾ) ಮಹಿಷೀ 1 ಭೋಗಿನ್ಯೋಂ(ನ್ಯಾ ನೃಪಸ್ತ್ರಿಯಃ) | ) ೨೭೦ ಪತ್ನೀ ವಾಣಿಗೃಹೀತೀ (ಚ) ದ್ವಿತೀಯಾ ಸಹಧರ್ಮಿಣೀ |

— ಜಾಂ ಸವನ ಅಜಂ ವಾ ರಾಜಾ — pees ಡಾ po es ಹಾ i ಹ ಂ" ಭಾ ಸಭಾಂ

aA herd of beasts 1 b An assembly of rational 1೮17851. cA heap or mass, ೩5 of gran 5. dA ilightof 018೮೦೫5 1 a flock of parrots 1, ೩ flock of peacocks 1, a flight of part- ridges 1. eA tame or domesticated animal or bird 2. f# Man, mankind 11. 8೯ Woman, womankind 11. Ah Different names for a woman according to her qualities 18. iA queenl. j Royal concubine 1.

a ಪಶುಗಳ ಗುಂಪು ೧. ಗ ಪಶುಗಳಲ್ಲದೆ ಸಮಾನ ಧರ್ಮವುಳ್ಳ ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಗುಂಪುಣ. ೧ ಧಾನ್ಯಾದಿಗಳ ಗುಡ್ಡೆ ೫. ಡೆ ಪಾರಿವಾಳ ಮುಂತಾದ ಆಯಾ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಗುಂಪುಗಳು. ಅ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಕಿದ ಹೆಕ್ಕಿಗಳು ಮತ್ತು ಮೃಗ ಗಳು ೨. Jf ಮನುಷ್ಯ ೧೧. 8 ಹೆಂಗಸು ೧೧. ಗ ರೂವಾದಿ ಕಾರಣಗಳಿಂ ದುಂಬಾದ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಬೇರೆಬೇರೆ ಹೆಸರುಗಳು ೧೮. ; ಪಟ್ಟ ದರಾಣ er

J] ಅರಸಿನ ಬೇರೆ ಸ್ರಿ ೧.

ಪಲ. ಅನುರಳಕೋ ಶಶ

ಭಾರ್ಯಾ ಜಾಯಾ (ಥೆ ವುಂ ಭೂಮ್ನಿ) ದಾರಾಃ ೧ (ಸ್ಕಾತ್ತು) ಕುಟುಂಬಿನೀ! ಪುರಂಧಿ ೪ ಥಿ ಸುಚರಿತ್ರಾ (ತು) ಸತೀ ಸಾಧ್ವೀ ಪತಿವ್ರತಾ lc

ಕೃತಸಾವತ್ಲಿಕಾಾಧ್ಯೊಢಾಾಧಿವಿನ್ನಾ ad (ಧೆ) ಸ್ತಯಂವರಾ || ೨೭.೨ ವಕಿಂವರಾ (ಚ) ವರ್ಯಾ € (ಥ) ಕುಲಸ್ತ್ರೀ ಕುಲವಾಲಿಕಾ |

ಕನ್ಯಾ ಕುಮಾರೀ 2 ಗೌರೀ (ತು) ನಗ್ನಿ ಕಾಾನಾಗತಾರ್ತವಾ [| ೨೭೩. (ಸ್ಯಾ) ನೃಥ್ಯುಮಾ ದೃಷ್ಟರಜಾ ಸ್ಮರುಣೀ ಯುವತಿ (ಸಮೇ) |)

(ಸಮಾಃ) ಸ್ತುಷಾಜನೀ ವಧ್ವೆ & ಶ್ರಿರಂಟೇ (ತು) ಸುವಾಸಿನೀ Wi ೨೭೪ ಇಚ್ಛಾವತೀ ಕಾಮುಕಾ(ಸ್ಟಾ) ೫ ದ್ವೃಷಸ್ಯಂತೀ (ತು) ಕಾಮುಕೀ | n (ಕಾಂತಾರ್ಥಿನೀ ತು ಯಾ ಯಾತಿ ಸಂಕೇತಂ ಸಾ)ಭಿಸಾರಿಕಾ lo ೨೭೨೫1 ಪುಂಶ್ವ ಲೀ ಧರ್ಷಣೀ ಬಂಧಕ್ಕಸತೀ ಕುಲಟೀತ್ವರೀ |

ಸ್ಟೈರಿಣೀ ಪಾಂಸುಲಾ ೫ (ಥಸ್ಯಾ) ದಶಿಶ್ಲೀ (ಶಿಶುನಾ ವಿನಾ) [0 ೨೭೬ ಅವೀರಾ (ನಿಷ್ಟತಿಸುತಾ) 7” ವಿಶ್ವಸ್ತಾ ವಧವೇ (ಸಮೇ) (4

ಆಳಿ ಸಖೀ ವಯಸ್ಕಾ(ಚ) 1 ಪತಿವತ್ತಿ € ಸಭರ್ತೃಕಾ [24 ೨೭೭

A ತತಾ. ಬರಿಯಾ ಂ ಭಾ ಹಾಹಾ ಂ ವಾಖಾನ ಪಚಾ ನನ ಹಾಸ ಪಾ — ಕಾಪಾ ಸಹಾಯ ರಾರಾ... ಇಹ ಸಾಪ ಇರಲ್‌: ಇಂಧ.

ಗಣ ನ ರಾನಾ ರಾ

a Wedded wife 7. b The mother of a family 2. cA faithful wife 4. d Principal wife 3. eA girl who has chosen her husband 3. fA respectable woman 2. gA maiden or virgin 2. 1 young girl prior to menstruation 3. {A girl arrived at puberty 2. JA young womanZ2. K& Daughter-in- law 3. 1 She whose husband isalive 2. m One filled with desire 2. nA girtlinlove2. ೦ One who makes an assigna- tionl. 0 881೩11೦1 8. qA childless womanl. 7rA woman without husband or childl. sWidow 2. + A female frend 3. uA wifelving with her husband 2.

a ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳ ಲ್ಪಟ್ಟ ಹೆಂಡತಿ ೭. ಥಿ ಪುತಾದಿ ಪರಿವಾರ ವುಳ್ಳ ಸ್ರೀ ೨. ೧0 ಪತಿವ್ರತೆ ೪. d ದೊಡ್ಡೆ ಹೆಂಡತಿ೩. ಅ ಗಂಡನನ್ನು ತಾನಾಗಿ ವರಿಸಿದವಳು ೩. J] ವ್ಯಭಿಚಾರಾದಿ ದೋಷವಿಲ್ಲದವಳು ೨. £ ಮದುವೆಯಿಲ್ಲದವಳು ೨. h ಮೈ ನೆರೆಯಬವಳು ೩. 1 ಹೊಸದಾಗಿ ಮೈ ನೆರೆದವಳು ೨. J] ವ್ರಾಯದವಳು ೨. ಹಸೊನೆ೩. 1 ಸುಮಂಗಲಿ ೨. 1 ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಆಶೆಯುಳ್ಳವಳು ೨. 7 ರತಿಯಲ್ಲಿ ಆಶೆಯುಳ್ಳವಳು ೨. ೦ ಪುರುಷನನ್ನು ಅವೇಕ್ಷಿಸಿ ಸಂಕೇತ ನ್ಹಳಕ್ಟೆ ಹೋಗುವವಳು ೧. ೫ ಹಾದರಿ ಗಿತ್ತಿ ಆ. ಇ ಮಕ್ತಳಿಲ್ಲದವಳು ೧. 7 ಗಂಡನೂ ಮಹಕ್ಟಳೂ ಇಲ್ಲದವಳು ೧. 5 ಗಂಡ ಸತ್ತವಳು ೨. ಗೆಳತಿ ೩. ಬ ಗಂಡನುಳ್ಳವಳು ೨.

ವಾ

ದ್ವಿತೀಯ ಕಾಂಡ ಆ೧

ವೃದ್ಧಾ ಪಲಿಕ್ತಿ a ಪ್ರಾಜ್ಞ (ತು) ಪ್ರಜ್ಞಾ 0 ವ್ರಾಜ್ಞಾ.(ತು) ದೀಮತೀ ಶೂದ್ರ್ರೀ (ಶೂದ್ರಸ್ಯ ಭಾರ್ಯಾ ಸ್ಯಾ) 06 ಚ್ಬೂದ್ರಾ (ತಜ್ಜಾತಿರಂಗನಾ) le ೨೭೮ ಆಭೀರಿೀ(ತು) ಮಹಾಶೂದ್ರೀ (ಜಾತಿಪುಂಯೋಗಯೋಸ್ಸಮೇ) |/

ಅರ್ಯಾಣೀ (ಸಯ) ಮರ್ಯಾ(ಸ್ಯಾತ್‌) 8 ಕ್ಷತ್ರಿಯಾ ಕ್ಷತ್ರಿಯಾಣ್ಯ(ಹಿ) ॥ಡ ೨೭೯ ಉಪಾಧ್ಯಾಯ್ದಾ (ಪ್ಯು) ವಾಧ್ಯಾಯಿಾ ; (ಸ್ಯಾ) ದಾಚಾರ್ಯಾ (ಫಿ ಚ ಸ್ವತಃ) | ಆಚಾರ್ಯಾಜೀ (ತು ಪುಂಯೋಗೇ) ಓ (ಸ್ಯಾ) ದರಾ ಕ್ಷತ್ರಿಯಾ (ತಥಾ) ॥ಃ ಉಪಾಧ್ಯಾಯಾನ್ಯುವಾಧ್ಯಾಯಿನಾ m ವೋಟಾ (ಸ್ತ್ರೀ ಪುಂಸಲಕ್ಷಣಾ) lm ವೀರವತ್ತಿೀೀ ವೀರಭಾರ್ಯಾ ೦ ವೀರಮಾತಾ (ತು) ವೀರಸೂಃ lp ೨೫೧ ಜಾತಾಪತ್ಯಾ ಪ್ರಜಾತಾ (ಚ) ವ್ರಸೂತಾ (ಚ) ಪ್ರಸೂತಿಕಾ lq

(ಸ್ತ್ರೀ) ನಗ್ನಿಕಾ ಕೋಟವೀ (ಸ್ಯಾ)? ದ್ದೂತೀ ಸಂಚಾರಿಕೇ (ಸಮೇ) ಟ್ರ ೨೮.೨ ಕಾತ್ಯಾಯನ್ಯ (ರ್ಧವೃದ್ಧಾ ಯಾ ಕಾಷಾಯವಸನ್ವಾಧವಾ) !/

a An old woman 2. bA 77೦17೧0೩70 whoisagood manager 2. cA wise or sensible woman2. dThewifeofa Sudra 1. ಅ A female of the 5007೩ caste 1. fA female of the herds- men’s 07100 2. gA female of the Vaisya caste 2. h A female of the Kshatriya caste 2. iA female teacher 2. JA learned womanl. & Thewifeofa religious teacher 1. 1The wife ofa Vaisya 1; the wife of a Kshatriyal. m The wife ofa learned teacher 2. n Hermaphrodite 1. o The wife of a hero 2. p The mother ofa her0o2. ಆ ಓ woman who has issue 4. r Nude female 2. sHandmaid 2. tA middle-aged widow 1.

೧ ಮುದುಕಿ ೨. ಗಿ ತಿಳಿದವಳು ೨. ೧ ಬಹಳ ಬುದ್ದಿ ಯುಳ್ಳ ವಳು ೨. ಡೆ ಶೂದ್ರನ ಹೆಂಡತಿ ೧. € ಶೂದ್ರ ಜಾತಿಯವಳು ೧. J ಶ್ರೇಷ್ಠಳಾದ ಶೂದ್ರ ಸ್ತ್ರೀ.೨. 8೯ ವೈಶ್ಯ ಸ್ತ್ರೀ ೨. Ap ಪ್ರತ್ರಿಯ ಸ್ತ್ರೀ ೨. ] ವಿದ್ಯೆ ಕಲಿಸುವವಳು ೨. 7 ಧರ್ಮವನ್ನು ಉಪಪೇಶಿಸುವವಳು ೧. ಹ ಆಚಾರ್ಯನ ಹೆಂಡತಿ ೧. 7 ವೈಶ್ಯನ ಹೆಂಡತಿ ೧; ಕತ್ರಿಯನ ಹೆಂಡತಿ ೧. ?)1 ಉಪಾಧ್ಯಾಯನ ಹೆಂಡತಿ .೨. n ಪುರುಷ ಲಕ್ಷಣವುಳ್ಳ ಹೆಂಗುಸು ೧. ೦ ವೀರನ ಹೆಂಡತಿ ೨. p ವೀರನನ್ನು ಹೆತ್ತವಳು .೨. q ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೆತ್ತವಳು ೪. 7. ಬೆತ್ತಲೆಯಿರುವವಳು .೨. 5 ದೂತಿ ೨. 1 ಅರ್ಧ ಮುದುಕೆಯಾಗಿ ಕಾವಿ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಟ್ಛ ರುವ ಗಂಡ ಸತ್ತವಳು ೧.

6

೮೨ ಅಮರಕೋಶ

ಸ್ಟೆರಂಧ್ಲ್ರೀ (ಪರವೇಶ್ಮಸ್ಟಾ ಸ್ಪವಶಾ ಶಿಲ್ಪ ಕಾರಿಕಾ) la ೨೮೩. ಅಸಿಕ್ಷಿ € (ಸ್ಯಾದವೃದ್ಧಾ ಯಾ ವ್ರೇಷ್ಯಾಃಂತಃಪುರಚಾರಿಣ) Ib

ವಾರಶ್ರ್ರೀ ಗಣಿಕಾ ವೇಶ್ಯಾ ರೂಪಾಜೀವಾ 0 (ಥೆ ಸಾ ಜನ್ನೆಃ [| ೨೮೪ ಸತ್ಯೃತಾ) ವಾರಮುಖ್ಯಾ (ಸ್ಯಾ) d ತುಟ್ಟಿ ನೀ ಶಂಭಳೀ (ಸಮೇ) le

ವಿಪ್ರತ್ಲಿ ಕಾ (ತ್ರೀ)ಕ್ಷಣಿಕಾ ಡೈವಜ್ಞಾ, $ / (ಧೆ) ರಜಸ್ತಲಾ | ೨ಿಲಜ೫ಿ ಸ್ಲಿಧದ್ಮಿಣ್ಯವಿರಾತ್ರೇಯಿಾ ಮಲಿನೀ ವುಷ್ತವತ್ಯು (ಹಿ) | ಖುತುಮತ್ಯ(ಪ್ರ್ಯ)ದಕ್ಕಾ(ಪಿ) 8 (ಸ್ಯಾ) ದ್ರಜಃ ಪುಷ್ತಮಾರ್ತವಂ |) ೨೮೬. ಶ್ರದ್ಧಾಳು ರ್ದೋಹದವತೀ? ನಿಷ್ಟಳಾ ವಿಗತಾರ್ತವಾ |]

ಆಪನ್ನಸತ್ವಾ (ಸ್ಯಾ) ದು ರ್ರಿಣ್ಯಂತರ್ವತ್ಲೀ (ಚ) ns Wa ೨೮೭ (ಗಣಿಕಾದೇಸ್ತು) ಗಾಣಿಕ್ಯಂ ಗಾರ್ಭಿಣಂ ಯರಕೌವತಂ (ಗಣೇ) 11 ಪುನರ್ಭೂರ್ದಿಧಿಷೂ (ರೂಢಾ ದ್ವಿ) m (ಸೈನ್ಯಾ) ದಿಧಿಷುಃ (ಪತಿಃ) [7 ೨೮೮ (ಸತು ದ್ವಿಜೊಲ್ಲಿಗ್ರೇದಿಧಿಷೂ (ಸೈವ ಯಸ್ಯ ಕುಟುಂಬಿನೀ) !0

a An independent female artist or decorator of the person working in another’s house, (alady’s maid) 1. DA female attendant in a seraglio, (a maid-of-honour)l. cA dancing-gi rl 4. dA skilled dancing-girll- eA procuress 2. fA female fortune-teller 3. gA menstruous female 8. hMenses3. iA pregnant woman longing for anything 2. J A woman who has ceased to menstruatel. KA pregnant womand4. 7A band of daucing-girlis 1; ೩ number of pregnant women 1;a group of young 81715 1. mA woman married a second tme 2. n Her husband 1. oA Brahmin who has married a widow 1.

a ಕಂಡವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದು ಹೊಲಿಗೆ, ಮುಂತಾದ ಕ್ಟ ಗೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತ ಸ್ವತಂತ್ರೆಯಾಗಿರುವವಳು ೧. 0 ಅಂತಃಪುರದಲ್ಲಿರುವ ಮುದುಕಿ ಯಾಗದ ಸೇವಃಳು ೧. ಆ ಸೂಳೆ ೪. d ಜನರಿಂದ ಬಹುಮಾಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿ ಸೂಳೆ ೧. ಆ ಪ್‌ ಶಿಡಿಕಿ ಎ೨. 8 ಕಣಿ, ಶಕುನ, ಮುಂತಾದವನ್ನು ಹೇಳುವವಳು ೩. 8 ಮುಟ್ಗ ವಳುಆ. ಡಿಮುಟ್ಟು೭. ; ಬಸುರಿಯಾಗಿ ಬಯಕೆಯುಳ್ಳವಳು ೨. J] ಮುಟ್ಟಿ ನಿಂತುಹೋದವಳು ೧. % ಬಸುರಿ ೪. 1 ಕ್ರಮವಾಗಿ ವೇಶ್ಯೈ, ಗರ್ಭಿಣಿ, ಯ 3,5, ಇವರುಗಳ ಗುಂಪು ೧. ೫ ಎರಡುಸಾರಿ ಮದುವೆಯಾದವಳು ೨. ೫ ಎರಡು ಸಾರಿ ಮದುವೆಯಾದವಳ ಗಂಡ ೧. ೧ಂ ಎರಡು ಸಾರಿ ಮಡುವೆ ಯಾದವಳೇ ಯಾವನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಯಜಮಾನಿಯೋ ಅಂತಹ ದ್ವಿಜನು ೧.

ದ್ವಿತೀಯ ಕಾಂಡ ಲಿಷ್ಠಿ

ಕಾನೀನಃ (ಕನ್ಯಕಾಜಾತಸ್ಸುತೋ) 0 (ಧೆ) ಸುಭಗಾಸುತಃ ॥ ೨೮೯ ಸೌಭಾಗಿನೇಯಃ ಥಿ (ನ್ಯಾ ತ್ಪಾ ರನೆ ನ್ರೊಹೇಯೆ (ಸ್ತು ಹರಸಿ ಸ್ತ್ರಿಯಃ) le

ಪೈತ್ವ ಷ್ಠ ನೇಯಃ (ಸ್ಯಾ) ತೆ ಮ ತಪ್ತ ಕ್ಸಿ ಪ್ರೀಯ ಶ್ವ ಈ ಹಿತೃಷ್ಟ ಸು) ld ೨೯೦ (ಸುತೋ ಮಾತೃ ನಸು ಶ್ರ ತವಂ) e ವೈಮಾತ್ರೆ ಯೋ ವಿಮಾತೃ ಜಃ If

(ಅಥ) ಬಾಂಧ*ನೇಯಃ (ಸ ಸ್ಯಾ) ಟಾ ನಿಸತೀಸುತಃ | ೨೯೧

ಕೌಲಟೇರಃ ಕೌಲಟೇಯೋ € (ಭಿಕುಕೀ ತು ಸ್ಮ ಯದಿ |

ತದಾ) ಕೌಲಟಿನೇಯೋ(ಸ್ಕಾ 82 ಕೌಲಟೇಯೋ (ಹಿ ಚಾತ ಜೇ) inp ೨೯೨ ಆತ್ಮಜಸ್ತನಯಸ್ಸೂನುಸ್ಸುತಃ ಪುತ್ರ ಃ 1 (ಸ್ತ್ರಿಯಾಂ ತ್ರಮಾ |

ಆಹುರ್ದುಹಿತರಂ ಸರೆ ಶೈಲ) / ತಹ ಪತ್ಯಂ ತೋಕಂ (ಶಯೋಸ ಸಮೇ) 1 ೨೯೩ (ಸ್ವ ಜಾತೇ ತ್‌ ೨ )ರಸೌರಸಳ್ಯ್ಯಿ 7 ತಾತ(ಸ್ತು ) ಜನಕಃ ಪಿತಾ [mm

ಜನಯಿತ್ರೀ ಪ್ರಸೂರ್ಮಾತಾ ಜನನೀ ಣ ಭಗಿನೀ ಸೃಸಾ lo ೨೯೪ Fd (ತು ಸಮಾ ವತ್ಯು) p ರ್ನಪ್ರೀೀ ವೌತಿ (ಸುತಾತ್ಮಜಾ) lg (ಭಾರ್ಯಾಸ್ತು ಭ್ರಾತೃವರ್ಗಸ್ಯ) ಯಾತರಃ (ಸ್ಯುಃ ಪರಸ್ಪರಂ) lr ೨೯೫

a Son of an unmarried womanl. b Sonofarich mother 2. cSon born of adultery 1. d Father’s sister’s son 2. ಅ Mother’s sister’s son 2. f Step-mother’s son 2. ¢ Bastard 5. 11 5೦೧ ofa destitute woman of good character 2. 150% 5. j (The same with feminine terminations) Daughter 5. Kk Infant child 2. 1A legitimateson 2. m Father 3. n Mother 4. 0 Sister 2. p Husband’s sister 1. ' q Grand-daughter 2.

Husband’s brother’s wife 1.

a ಮದುವೆ ಇಲ್ಲದವಳು ಹೆತ್ತ ಮಗನು ೧. ಸಿ ಭಾಗ್ಯವಂತೆಯ ಮಗನು ೨. ಒಬ್ಬನಿಗೆ ಅವ್ಯನ ಹೆಂಡತಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ದವನು ೧... 4 ಸೋದರತ್ಕೆಯ ರುಗನು ೨. ಆ ಹೀಗೆಯೇ ತಾಯಿಯೊಡಹುಟ್ಟಿ ದವಳ ಮಗನು (ಮಾತೃಷ್ಟಸೇಯ, ಆ ಸಷ್ಟಸ್ತ್ರೀಯ) ೨. 7'ಮಲತಾಯಿಯ ಮಗನು ೨. 8 ಹಾದರಗಿತ್ತಿಯ

ಸುಗಮ ೫. ಡಿ ನತಿವ್ರತೆಯಾಗಿ ಭಿಕ್ಷುಕಳಾದವಳ ಮಗನು ೨. 1 ಮಗನು ೫.

ಇವು ಸಿ ಸ್ಟ್ರೀಲಿಂಗವಾದತೆ ಮಗಳು ೫. 1 ಗಂಡು ಕೂಸಿಗೂ, ಹೆಣ್ಣು ಹೂಸಿಗೂ, ಜಾಮಾನ್ಯವಾದ ಹೆಸರು ೨. 1 ತನಗೆ ಹುಟ್ಟ ದವನು ೨. 1n ತಂದಿ ೩. ಜ ಶಾಯಿ ೪. ೧ ಒಡಹುಟ್ಟದವಳು ೨. yp NE ಒಡಹುಟ್ಟ ದವಳು, ಹಾದಿವಿ೧. 0 ಮಗನ ಅಥವಾ ಮಗಳ ಮಗಳು ೨. ೯ ಒಡಹುಟ, ದವರ ಹೆಂಡಿರು, ಓರಗಿತ್ತಿಯರು ೧.

ಲಭ ಅಮರಹೊಪೆ

ವ,ಜಾವತೀ ಭ್ರಾತ್ಮಜಾಯಾ 4 ಮಾತುಲಾನೀ (ತು) ಮಾತುಲೀ Ip (ಪತಿವತ್ತ್ಯೋಃ ವ್ರಸೂಃ) ಶ್ರಶ್ರೂಃ ೭ ಶ್ರಶುರ (ಸ್ತು ಪಿತಾ ತಯೋಃ) [0 ೨೯೬ (ಪಿತುರ್ಭ್ರಾತಾ) ಪಿತೃವ್ಯಃ (ಸ್ಯಾತ್‌) 6 (ಮಾತುರ್ಭ್ರ್ರಾತಾ ತು) ಮಾತುಲಃ |" ಸ್ಯಾಲಾ (ಸ್ಪ ರ್ಭ್ರ್ರಾತರಃ ಪತ್ನ್ಯಾ8) 8 (ಸ್ವಾಮಿನೋ) ದೇವೃದೇವರ್‌ೌ (ಗ ಬಾ| ಭಾಗಿನೇಯಃ (ಸ್ಯಾ) ೭ ಜ್ಹಾಮಾತಾ (ದುಹಿತುಃ ಪತಿಃ) |)

ನಿತಾಮಹಃ (ಪಿತೃಪಿತಾ ತತ್ರಿತಾ) ವ್ರ ವೃಪಿತಾಮಹಃ [| ೨೯೮ (ಮಾತು) ರಾ ಒತಾಮಹಾ(ದ್ಯೇವಂ) ] “ಸಪಿಂಡಾ(ಸ್ತು ) ಸನಾಭಯಃ |) ಸಮಾನೋದರ್ಯ ಸೋದರ್ಯ ಸಗರ್ಲ್ಯ ನಹೆಜಾ (ನ್ಪಮಾಃ) |] ೨೯೯

ಸಗೋತ್ರ ಬಾಂಧವ ಜ್ಞಾತಿ ಟೂ ಸ್ವಸ್ತಜನಾ (ಸ್ಫಮಾಃ) lo ಜ್ಞಾ ತೇಯಂ ಬಂಧುತಾ (ತೇಷಾಂ ಕ್ರಮಾದ್ಭಾವಸಮೂಹಯೋಂ) lp ೩೦೦ ಧವಃ ಪ್ರಿಯಃ ವತಿರ್ಭರ್ಲಾ 9 ಜಾರ(ಸ್ಲೂ)ಪಹತಿ (ಸ್ಫಮೌ) (| (ಅಮೃತೇ ಜಾರಜಃ) ಕುಂಡೋ; (ಮೃತೇ ಭರ್ಕರಿ) ಗೋಳಕಃ !] ೩೦೧

a Brother’s wife 2. pb Mother’s brothber’s wife 2. c Mother- in-law 1. dFathcer-in-law 1. ಅ Father’s brother 1. f Mother’s brother 1. 8 Wife’s brother 1. Ah Husband’s brothers 2 i: Sister’s son 2. J} Son-in-lawl. k Father’s father 1 ; father’s grand-father 1. 1 Mother’s father 1, mother’s grand-father 1. m A kinsman to the seventh generation in descent from a common ancestor 2. n Children of the same mother 4. oA kinsman entitled to the same family name6. p Right of inheritance 1, relationship 1. @ Husband4. r Paramour 2. 5 The son of an adulteress born before the death of her uusband 1. ¢ Such a son born after the husband’s death 1.

a ಒಡಹೇ ಟೈ ಭವನ ಹೆಂಡತಿ ೨. bಿ ನೋದರಮಾವನ ಹೆಂಡತಿ ೨. ೮ ಗಂಡನ ತಾಯಿ ಅಥವಾ ಹೆಂಡತಿಯ ತಾಯಿ ೧. ಡೆ ಗಂಡನ ತಂದಿ ಅಥವಾ ಹೆಂಡತಿಯ ತಂದೆ ೧. 6 ತಂದೆಯ ಒಡಹುಟ ದವನು ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ, ದೊಡ ಪ್ರ ೧. f ಸೂದರೆ ಮಾವ೧. 8 ಹೆಂಡತಿಯ ಒಡಹುಟ ಶೈದವನು, ಮೈದ ೧. ಹ "ಗಂಡನ ಒಡಹಸ್ತಿ3 [ದವನು ೨. 1 ಸೋದರಳಿಯ ೨. ಬ ಅಳಿಯ ೧. | ತಾತ ೧; ಮುತ್ತಾ ky ೧. 1 ತಾಯಿಯ ತಂದೆ ೧; ಆತನ ತಂದೆ ೧. ೫ ದಾಯಾದಿ ೨. ೫) ಒಡಯ. ದವರು ೪. 0 ಒಂದು ಕುಲದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ದವರು ೬. 7 ಜ್ಞಾತಿತನ ಹುತ್ತು ನಂಟಿತನ ೨ - ಆ ಗಂಡ ೪. 7? ಮಿಂಡ ೨. 5 ಗಂಡನಿರುವಾಗ ಮಿಂಡ ಎಂದ. ಹುಟ್ಟ ದವನು ೧. 1 ಗಂಡನು ಸತ್ತಮೇಲೆ ಮಿಂಡನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವನು ೧.

ದ್ವಿತೀಯ ಕಾಂಡ ೮೫

ಭ್ರಾತ್ರೀಯೋ ಭ್ರಾತ್ಸಜೇ 0 ಭ್ರಾತೃಭಗಿನ್ಯೌ ಭ್ರಾತರಾ (ವುಭೌ) 1b

ಮಾತಾಪಿತರೌ ಪಿತರೌ ಮಾತರನಿತರೌ (ಪ್ರಸೂಜನಯಿತಾರೌ) 1 ೩೦.೨ ಶ್ರಶ್ರೂಶ್ವಶುರ'* ಶ್ಚಶುರೌ ಡೆ ಪುತ್‌ (ಪುತ್ರಶ್ವ ದುಹಿತಾ ಚ) !6 ದಂಪತೀ ಜಂಪತೀ ಜಾಯಾಪತೀ ಭಾರ್ಯಾಪತೀ (ಚ ತೌ) ॥/ ೩೦೩

ಗರ್ಭಾಶಯೋ ಜರಾಂಯೀಃ 2 (ಪುಂ)ಸ್ಕುಲ,ಂ (ತು) ಕಲಲೋಟ(ಸ್ಟಿಯಾಂ) 1/ ಸೂತಿಮಾಸೋ ವೈಜನನೋ 1 ಗರ್ಭೋ ಭ್ರೂಣ (ಇಮೌ ಸವಾ) 17 ೩೦೪ ತೃತೀಯಾಪ್ರಕೃತಿಃ ಷಂಡಃ ಕ್ಲೀಬಂ ಷಂಡೋ ನಪುಂಸಕಂ |)

ಶಿಶುತ್ತಂ ಶೈಶವಂ ಬಾಲ್ಯಂ 1 ತಾರುಣ್ಯಂ ಯೌವನಂ (ಸಮೇ) mn ೩೦೫ (ಸ್ಯಾ)ತ್ಸಾವಿರಂ (ತು) ವೃದ್ಧತ್ವಂ ೫ (ವೈದ್ಧಸಂಘೇನಿ) ವಾರ್ಸಕಂ lo

ಪಲಿತಂ (ಜರಸಾಶೌಕ್ಲ್ಯ್ಯಂ ಕೇಶಾದ?) 0 ವಿಸ್ತನಾ ಜರಾ lg ೩೦೬ (ಸ್ಯಾ) ದುತ್ತಾನಶಯೋ ಡಿಂಭಃ ಸ್ತನವಾ(ಶ್ಚ) ಸ್ಮನಂಧಯಃ 1 ಬಾಲ (ಸ್ತುಸ್ಯಾ)ನ್ಮಾಣವಕೋ 5 ವಯಸ್ಸಸ್ತರುಣೋ ಯುವಾ [1 ೩೦೭

ಪ್ರವಯಾ ಸ್ಪೃನವಿರೋ ವೃದ್ಧೋ ಜೀನೋ ಜೀರೋ ಜರ (ನ್ನಷಿ) Py ವರ್ಷೀರ್ಯಾ ದಶಮಾ ಜ್ಯಾರ್ಯಾ ೪ ಪೂರ್ವಜ[(ಸ್ತ))ಿಗ್ರಿಯೋಗ್ರ ಜಃ lw ೩೦೮

a Brother’s son 2. b Brothers and sisters 1. c Parents 3. d Parents-in-law 2. 6 Son and daughter 1. f Husband and wife4. 8 Womb 2. 1 Membrane surrounding the embryo ಖಿ i Month of confinement 2. jFatus2. k EunuchS. IChild- hood3. mYouth2. nOld age2. oA number of old people 1. p Greyness through age 1. 6 Extreme old age 2. r An infant at the breast 4. sBoy2. t Young man 3. u Old man 6. ೫ Very aged man 3. Ww Elder brother 3.

4 ಒಡಹುಟ್ಟದವನ ಮಗ ೨. ಥಿ ಒಡಹುಟ್ಟಿದ ಗಂಡಸರು ಮತ್ತು ಹೆಂಗಸರು ೨. 0 ತಾಯಿ ತಂದೆಗಳು ೩. 0ಅತ್ತೆ ಮಾವಂದಿರು ೨. 6 ಮಗಫೂ ಮಗಳೂ ೧. "ಗಂಡ ಹೆಂಡಿರು ೪. 8 ಬಸುರು ಉಂಬಾಗತಕ್ಕ ಭಾಗ ೨. ಡಿ ಬಸುರಿನ ಚೀಲ, ಮಾಸು ೨. ಹೆರಿಗೆಯ ತಿಂಗಳು ೨. _ ಬಸುರು ೨. ಹ ನಪುಂಸಕನು ೫. 1 ಹುಡುಗತನ ೩. ಣಪ್ರಾಯೆ೨. ಮುಪ್ಪು ೨. 0 ಮುದಿತನ ಮತ್ತು ಮುದುಕರ ಗುಂಪು ೧. p ಕೂದಲು ನರೆವುದು ೧. 4 ಮುಪ್ಪಿನ ವಿಕಾರ ೨. 7 ಎಳೆಯೆ ಮಗು ೪. ಆ ಹುಡುಗ೨. 1 ಪ್ರಾಯ ದವನು ೩. ಜ ಮುದುಕನು ೬, ೪ ಬಹೆಳ ಮುದುಕ ೩. ೫ ಅಣ್ಣನು ೩.

೮೬ ಅಮರಕೋಶ

ಜಘನ್ಯಜೇ (ಸ್ಯುಃ) ಕನಿಷ್ಠ ಯವೀಯೋಂವರಜಾಂರುಜಾಃ ಅಮಾಂಸೋ ದುರ್ಬಲಶಾ್‌ ತೋ ಶಿ ಬಲರ್ವಾ ಮಾಂಸ ಕು le ೩೦೯ ತುಂದಿಲಸ್ತುಂದಿಭಸ್ತುಂದೀ ಬ ಹತ್ತು ನ್ವ ೬8 ಪಿಚಂಡಿಲಃ !4

ಅವಟೀಟೋಟವನಾಟ(ಶ್ಸ್ಯಾ ಫ)ಿತವಭ್ರಟೋ ನತನಾಸಿಕೇ (0 ೩೧೦ ಕೇಶವಃ ಕೇಶಿಕಃ ತೇಶೀ ವಲಿನೋ ವಲಿಭ (ಸೃವಕೌ) ವಏಿಕಲಾಂಗ(ಸ್ತು)ಪೋಗಂಡಃ ಡಿ ಖರ್ಫೊೋ ಹ್ರಸ್ತ ಸ್ವ(ಶ್ಚ್ರ) ವಾಮನಃ lj ೩೧೧ ಖರಣಾ(ಸ್ಟ್ರ್ಯಾ)ತ್ಸರಣಸೋ ? ವಿಗ್ರೋ ವಿಗತನಾಸಿಕಃ ke ಖುರಣಾ(ಸ್ಸಾ)ತ್ಮುರಣಸಃ 1 ಪ್ರಜ್ಞುಃ ಪ್ರಗತಜಾನುಕಃ [172 ೩೧೨ ಊರ್ಹ_ಜ್ಞು ರೂರ್ಮಜಾನುಃ ೫ 7 ಸಂಜ್ಞು ಸ್ಸಂಹತಜಾನುಕೇ !ಂ (ಸ್ಯಾದೇಡೇ ಬಧಿರಃ p ಕುಬ್ಬೇ ಗಡುಲಃ 6 ಕುಕೀ ಈುಣಿಃ ೩೧೩ ಪ್ರಶ್ನಿ ರಲ ತನ್‌ Kk ಶ್ರೊ ಲ ಆಟ್‌ 1 ಮುಂಡ(ಸ್ಲು) ಮುಂಡಿತೇ py ವರ: ಕೇಕರೇ y ಖೋಡೇ ಖಂಜ 1) (ಸ್ತಿಷು ಜರಾವರಾಃ) [| ೩೧೪

a Younger brother 5. bp Weak man 3. c Strong man 3. dA pot-bellied man 5. eA flat-nosed man 4. fA man with beautiful hair 3. cA wrinkled man 2. AA manwith some bodily defect or deformity 2. iShort man3. jSharp-nosed man 2. Kk Noseless man 2. 1Snub-nosed man2. mBandy- legged man 2. n Straight-kneed man 2. ೦ Knock-kneed man 2. 7 326೩1 773೩೫ 2. qgDwarf2.rAmanwithacrooked or withered arm 2. s A manwitha short trunk 2. 1 Cripple 2. uBaldman2. v Squinting man 2. w Lame man 2.

a ತಮ್ಮನು ೫. ಔ ಬಡಕಲು ಮೈಯುಳ್ಳವನ್ಕು ಅಶಕ್ಕನು ೩. €ಶಕ್ಕನು ೩. ೧0 ದೊಡ್ಡ ಹೊಟ್ಟೆಯುಳ್ಳವನು ೫. 6 ನಾಟು ಮೂಗುಳ ವನು ಲ. 7. ಬಹಳ ಕೂದಲುಳ ವನು ೩. ೯ ಹೊಟ್ಟೆ ಯಮೇಲೆ ಚರ್ಮದ ಮಡಿಕೆಗಳುಳ್ಳ ವನು ೨. ಹ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಂಗಹೀದನು ೨. ಗಿಡ್ಡನು೩. 7 ಮೊನೆ ಮೂಗುಳ್ಳ ವನು ೨. ಹ ಮೂಗಿಲ್ಲದವನು.೨. /] ಗೊರಸಿನಂತೆ ಮೂಗುಳ್ಳ ವನು ೨. 77? ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ದೂರವಾಗಿರುವ ಮೊಳಕಾಲುಗಳುಳ ವನು ೨. n 'ಉದ್ದ ವಾದ ಮೊಳೆಕಾಲುಳ ವನು ೨. ೦ ಒಂದಕ್ಕೊ ದು ie ಮೊಳಕಾಲು ಗಳುಳ್ಳ ವನು ೨. ಕೆ ಕಿವುಡ ೨. 0 ಗುಚ್ಛಾರಿ ೨. 7 ಕೈಯಿಲ್ಲದವನು ೨. Ky ಚಿಕ್ಸ ಮೈಯವನು ೨. ಕಾಲಿಲ್ಲದವನು ೨. ಒ ಬೋಳ ೨.

» ವಿಕಾರ ವುಳ್ಳ ಕಣ್ಣಿನವನು ೨. 1) ಕುಂಟನು ,೨.

ದ್ವಿತೀಯ ಕಾಂಡ ೮೭

ಜಟುಲಃ ಕಾಲಕಃ ಫಿಪ್ಪುಸ್ತಿಲಕಸ್ಮಿಲಕಾಲಕಃ [ln

ಅನಾಮಯಂ (ಸ್ಯಾ)ದಾರೋಗ್ಯಂ ಥಿ ಚಿಕಿತ್ಸಾ (ರುಕ್ರ್ರತಿಕ್ರಿಯಾ) Ce ೩೧೫ ಜಭೇಷಜ್‌ೌ್‌ಷಧಥ ಭ್ರಷಜ್ಯಾನ್ಯಗದೋ ಜಾಯು (ರಿತ್ಯಪಿ) |

(ಸ್ತ್ರೀ) ರುಗ್ರುಜಾ (ಜೋ)ಪತಾಪರೋಗವ್ಯಾಧಿಗದಾಮಯಾಃ | ೩೧೬ (ಪುರ್ಮಾ) ಯಕ್ಸ್ನಾ ಕ್ರಯಶ್ಕೊೋಷಃ ? ವ್ರತಿಶ್ಯಾಯ(ಸ್ತು)ಪೀನಸಃ [2

(ಸ್ತ್ರೀ) ಹುತ್‌ ಹುತಂ ಕ್ಷವಃ (ಪುಂಸಿ) / ಕಾಸನ್ನು) ಕ್ರವಧುಃ (ಪುರ್ಮಾ)[/೩೧೬ ಶೋಫ(ಸ್ತು)ಶ್ಚಯಥುಶ್ಕೋಥಃ 7 ಪಾದಸ್ಸೊಟೋ ವಿಪಾದಿಕಾ |

ಕಿಲಾಸಂ ಸಿಧ್ಮೆ / ಕಚ್ಛಾ ್ಯಂ(ತು) ವಾಮವಾಮೇ ವಿಚರ್ಚಿಕಾ [yn